ARXİV! Alimlər Avropadakı son neandertalları tapıdı: Harada yaşayıblar?

ARXİV! Alimlər Avropadakı son neandertalları tapıdı: Harada yaşayıblar?Avropada son neandertallara aid ola biləcək yeni arxeoloji məkan Cəbəllütariq qayasının şərqində yerləşən Qorham mağaralar kompleksində, Vanqard mağarasının dərinliyində aşkar edilib. Təxminən 40 min il əvvəl qumla örtülərək möhürlənmiş bu sahə nadir "zaman kapsulu" hesab olunur.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Ecoticias" nəşri yazır.

Cəbəllütariq Milli Muzeyinin arxeoloqları uzun illər Vanqard mağarasının dərinliklərində qədim çöküntülərlə bağlanmış keçidləri axtarıblar. Nəticədə onlar təxminən 13 metr uzunluğunda, mağaranın tavanına yaxın yerləşən və xarici aləmdən tam təcrid olunmuş bir kamera aşkar ediblər.

Bu toxunulmamış sahədə vaşaq, hiena və kərkəs sümükləri, iri yırtıcının caynaq izləri, eləcə də dəniz ilbizinə aid bir qabıq tapılıb.

"Kameranı örtən qumun yaşı 40 min il olduğuna görə və bu məkan daha qədim olduğundan, burada yaşayanların neandertallar olduğu qənaətinə gəlirik", deyə Cəbəllütariq Milli Muzeyinin direktoru Klayv Finleyson bildirib.

Aşkarlanan kamera Qorham mağaralar kompleksinin bir hissəsidir. Bu kompleksə daxil olan dörd mağarada 100 min ildən çox müddətdə həm neandertalların, həm də erkən müasir insanların izləri qorunub saxlanılıb.

Qeyd olunur ki, hazırda bu mağaralar demək olar ki, birbaşa dənizə açılır. Lakin buz dövründə onların girişləri quru sahəyə baxırdı.

UNESCO bu ərazini neandertalların davranışına dair nadir sübut kimi qiymətləndirir. Burada onların quş və dəniz heyvanlarını ovladığı, bəzək üçün lələklərdən istifadə etdiyi və mağara divarlarında abstrakt oymalar yaratdığı müəyyən edilib. Bu isə onların düşüncə qabiliyyətinin daha inkişaf etmiş olduğunu göstərir.

Radiokarbon analizinə görə, neandertallar bu ərazidən təxminən 33 min ildən 24 min il əvvələ qədər istifadə ediblər. Bu da Cəbəllütariq sahillərini onların Avropadakı son sığınacaqlarından birinə çevirir.

Qazıntılar göstərir ki, neandertallar yalnız quru heyvanlarını ovlamır, həm də sahil boyunca qida toplayırdılar. Tapılan tullantı qatlarında midiya qabıqları, balıq, rahib suitisi və delfin sümükləri aşkarlanıb. Onların çoxunda daş alətlərdən istifadə izləri var ki, bu da bu heyvanların qida kimi istifadə edildiyini sübut edir.

2024-cü ildə aparılan araşdırmalar zamanı Vanqard mağarasında bitki materiallarını qızdıraraq yapışqan qatran əldə etmək üçün istifadə olunan ocaq da aşkar edilib. Bu qatran daş uclu nizələrin hazırlanmasında yapışdırıcı kimi istifadə olunurdu.

Beləliklə, həm möhürlənmiş kamera, həm də bu "emalatxana" neandertalları yalnız ibtidai mağara sakinləri deyil, həm də sahilyanı toplayıcılar və bacarıqlı texniki ustalar kimi təsvir edir. Gələcək qazıntıların isə gizli kamerada yeni alətlər və ya dəfn izləri aşkar edə biləcəyi ehtimal olunur.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Maraqlı   Baxılıb: 979   Tarix: 13 aprel 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Honkonqlu milyarderin varisi nəvəsi rusiyalı modellə evlənir

Honkonqun nüfuzlu biznes ailəsinin varisi, 43 yaşlı Erik Fokun 29 yaşlı rusiyalı model Narana Erdıneyeva ilə evlənəcəyi iddia olunur. Axşam.az xəbər verir ki, Çin mediasında cütlüyün qonaqlara göndərdiyi bildirilən toy dəvətnaməsinin fotosu yayılıb. Məlumata görə, toy dekabrın 12-də Honkonqdakı beşulduzl

16.11.2026 524
.

2026-cı ilin ən təhlükəli 10 şəhəri açıqlandı

Beynəlxalq təşkilatlar 2026-cı ildə "bilet almadan əvvəl iki dəfə düşünməli olduğunuz" ən təhlükəli 10 şəhəri müəyyən edib. bunu xarici mediaya istinadən xəbər verir. Siyahıda elə məşhur turizm məkanları var ki, səyahət planlarınızı tamamilə dəyişmək məcburiyyətində qala bilərsiniz. Gündüzlə

14.11.2026 305
.

Pələng onunla video çəkmək istəyən bloqeri parçaladı

Pakistanda "TikTok" üçün video çəkmək istəyən 19 yaşlı gənc pələngin hücumuna məruz qalaraq həyatını itirib. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, faciə Lahor şəhəri yaxınlığında yerləşən vəhşi heyvanların yetişdirildiyi fermada baş verib. Məlumata görə, fermada çalışan 19 yaşlı gənc "TikTok"

15.11.2026 313
.

Soyuducudakı bu düymə tərəvəzin taleyini həll edir

Soyuducuda saxlanılan tərəvəzlərin tez solması və ya çürüməsi bir çox evdə qarşılaşılan problemlərdəndir. Lakin soyuducuların tərəvəz bölməsində (crisper) olan kiçik sürgülü düymə meyvə və tərəvəzlərin daha uzun müddət təzə qalmasına kömək edir. xəbər verir ki, çəkməcənin içindəki nəmlik səviyyəsin

15.11.2026 429
.

Peçenyedə dadı dəyişən gizli səhv bu imiş

Peçenyelərin daha dadlı, yumşaq və ideal formada alınması üçün istifadə olunan inqrediyentlərin miqdarını dəqiq ölçmək vacibdir. Ölkə.az yerli mediaya istinadən xəbər verir ki, mütəxəssislər bunun üçün adi ölçü qablarından deyil, mətbəx tərəzisindən istifadə etməyi tövsiyə edirlər. Peçenye hazırlanmas

11.11.2026 568
.

Mağara divarlarında 280 qədim təsvir tapıldı - 60 il yanından keçib, görməyiblər

İspaniyanın Kataloniya bölgəsindəki "Cova de la Font Major" mağarasında onilliklər boyu turistlərin diqqətindən yayınan 280 Paleolit dövrü qayaüstü oyması aşkar edilib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, Katalan İnsan Paleoekologiyası və Sosial Təkamül İnstitutunun alimləri Xosep Mariy

14.11.2026 256
.

Estetik əməliyyata 100 min dollar xərclədi - FOTOLAR

Sosial media fenomeni Eylül Öztürk estetik əməliyyat etdirmək üçün Amerikadan Türkiyəyə gəlib. 6 saatlıq əməliyyat üçün 100 min dollar ödəyib. Bunu Türkiyə mediasına istinadən bildirib. Öztürk əməliyyatdan sonra çəkilmiş fotolarını yayımlayıb. Fotolarda fenomenin alnındakı sarğılar və üzündəki əməliyya

12.11.2026 638
.

Ölümdən iki gün əvvəl orqanizmdə nə baş verir?

Həyatın son 48 saatında insan orqanizmi həyati funksiyalarını qorumaq qabiliyyətini tədricən itirir. Həyatın son 48 saatında insan bədəni nəzərəçarpacaq dəyişikliklərə məruz qala bilər. İnsan zəifləyir, daha çox yatır, yeməyə az maraq göstərir və nəfəs alma və qan dövranı tədricən dəyişir. Bu təzahürlə

15.11.2026 444
.

Telefonları folqaya bükməyə başladılar - SƏBƏBİ...

Ağıllı telefon istifadəçiləri rəqəmsal gizlilik üçün maraqlı bir üsula müraciət edirlər. Cihazı kənar siqnallardan təcrid etmək məqsədilə alüminium folqadan istifadə olunması geniş müzakirə olunur. xəbər verir ki, telefonu alüminium folqaya bürümək cihazın xarici aləmlə qurduğu naqilsiz əlaqələri kəsmə

14.11.2026 498
.