Azərbaycan-Çexiya münasibətləri yeni mərhələdə: enerji və investisiya ittifaqı

Litvanın Baş naziri İnqa Ruqiniene, Latviya Prezidenti Edqars Rinkeviçs və Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskinin ardınca Çexiya Respublikasının Baş naziri Andrey Babiş də Azərbaycana rəsmi səfər edib.

Mövzu ilə bağlı BiG.AZ-a açıqlama verən politoloq Turan Rzayev bildirib ki, bu səfər bir sıra məqamları ilə diqqət çəkir. Ümumilikdə, Çexiya-Azərbaycan münasibətləri son dövrlər dinamik inkişaf mərhələsindədir. İki ölkə arasında iqtisadi, siyasi, diplomatik və enerji sahələrində əlaqələr yüksələn xətt üzrə davam edir:

"Praqa Azərbaycanın Avropadakı ən etibarlı tərəfdaşlarından biri hesab olunur. Təsadüfi deyil ki, Prezident İlham Əliyev Çexiyanın Baş naziri ilə birgə mətbuata bəyanatında bildirib:
"Azərbaycan dünya bazarlarına öz enerji resurslarını ixrac edən etibarlı ölkələr sırasındadır. Bunu, o cümlədən Avropa İttifaqı da qeyd edir və Azərbaycanı etibarlı tərəfdaş kimi qiymətləndirir".

Öz növbəsində Andrey Babiş də Azərbaycanla münasibətlərin strateji xarakter daşıdığını vurğulayıb:
"Azərbaycan Çex Respublikası üçün strateji tərəfdaşdır. Bizim çox səmimi dostluq münasibətlərimiz var".

Həqiqətən də, 2015-ci ildə imzalanmış strateji tərəfdaşlıq sənədi münasibətlərin formal çərçivədən çıxaraq real əməkdaşlıq modelinə çevrildiyini göstərdi. Hazırda isə bu əlaqələr daha da dərinləşir.

Lakin siyasi etimadın arxasında dayanan əsas faktor iqtisadi maraqlardır. Çexiyanın baş naziri Azərbaycana tək gəlməyib - onu müşayiət edən iş adamları səfərin praktiki məqsədlərini açıq şəkildə ortaya qoyur. Söhbət konkret layihələrdən, investisiyalardan və iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsindən gedir. Qəbələdə Prezident İlham Əliyev və Baş nazir Andrey Babişin iştirakı ilə keçirilən Azərbaycan-Çexiya biznes-forumu bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Dövlət başçısının sözlərinə görə, Azərbaycan qazı hazırda 16 ölkəyə ixrac edilir və onlardan 10-u Avropa İttifaqına üzvdür. O cümlədən, Azərbaycan Çexiyaya qonşu ölkələri də təbii qazla təmin edir. Bu fakt Bakının Avropanın etibarlı enerji tərəfdaşı kimi mövqeyini ildən-ilə möhkəmləndirdiyini göstərir. Sərfəli qiymət siyasəti və siyasi şərtlərdən uzaq enerji strategiyası Avropa ölkələri üçün cəlbedici olaraq qalır.

Bununla belə, son illərdə enerji sahəsində yanaşmalar dəyişir. Çexiya uzun müddət Azərbaycan neftinin əsas alıcılarından biri olub. Lakin artıq maraq yalnız xam neftlə məhdudlaşmır. Bərpaolunan enerji, hidrogen texnologiyaları və enerji səmərəliliyi kimi istiqamətlər əməkdaşlığın yeni gündəmini formalaşdırır. Bu isə münasibətlərin "al-sat" modelindən çıxaraq birgə istehsal və texnoloji tərəfdaşlıq mərhələsinə keçdiyini göstərir.

Naxçıvanda planlaşdırılan 500 MVt gücündə günəş elektrik stansiyası kimi layihələr də bu transformasiyanın göstəricisidir. Bu tip təşəbbüslər onu deməyə əsas verir ki, Avropa şirkətləri Azərbaycanı artıq yalnız resurs mənbəyi deyil, həm də investisiya və istehsal platforması kimi qiymətləndirir.

Digər tərəfdən, iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsinin 800 milyon dollardan çox olması qarşılıqlı etimadın konkret iqtisadi göstəricisidir. Çexiyanın Azərbaycanın əsas ixrac tərəfdaşlarından birinə çevrilməsi isə Bakının Avropa bazarındakı mövqelərinin genişləndiyini açıq şəkildə nümayiş etdirir.

Beləliklə, Azərbaycan artıq təkcə enerji ixrac edən ölkə deyil. O, eyni zamanda Avropa üçün sabit tərəfdaş və yeni iqtisadi layihələrin formalaşdığı strateji platformaya çevrilir. Qəbələdə keçirilən görüşlər, geniş biznes nümayəndə heyətləri və dəyişən enerji gündəliyi bu reallığı aydın şəkildə ortaya qoyur".

Telegramda izləyin