Küçə qidaları: sürətli seçim, yoxsa gizli təhlükə?

Küçə qidaları - yəni ayaqüstü obyektlərdə satılan müxtəlif fast-food və hazır yeməklər - gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Xüsusilə böyük şəhərlərdə sürətli və münasib qiymətli olması bu qidaları daha cəlbedici edir. Lakin bu rahatlığın arxasında ciddi suallar dayanır: bu cür qidalar nə dərəcədə gigiyenik şəraitdə hazırlanır və insan sağlamlığı üçün nə qədər təhlükəsizdir?

Qida təhlükəsizliyi baxımından küçə yeməklərinin hazırlanma şəraiti, istifadə olunan məhsulların keyfiyyəti və saxlanma qaydaları böyük əhəmiyyət daşıyır. Nəzarətsiz və standartlardan kənar fəaliyyət göstərən obyektlərdə isə bu amillərin pozulması müxtəlif sağlamlıq risklərinə yol aça bilər. Bu isə mövzunu həm istehlakçılar, həm də aidiyyəti qurumlar üçün aktuallaşdırır.
Mövzu ilə bağlı Sağlam qida təbliğatçısı, Gənclərin Töhfəsi İctimai Birliyinin sədri Asim Vəliyev BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, təəssüf ki, küçə qidaları, yol kənarlarında fəaliyyət göstərən ayaqüstü yemək obyektləri qida təhlükəsizliyi zəncirinin ən zəif həlqəsidir. Onun sözlərinə görə, bu obyektlər göz önündə olmaqlarına baxmayaraq bir o qədər də diqqətdən kənarda qalırlar: "Bəzən düşünənlər olur ki, əsas odur ucuz qida olsun, insan yesin doysun. Amma unutmayaq ki, bəzən ucuzluğuna aldandığımız qidaların səbəb olduğu xəstəliklərin müalicəsi qatbaqat bahalı olur.
Açıq havada, toz-torpaq içində və texniki şərtlərə əməl olunmadan hazırlanan qidalar birbaşa qida zəhərlənməsi və uzunmüddətli sağlamlıq problemləri mənbəyidir. Aidiyyəti üzrə qurum mütəmadi yoxlamalar keçirsə də, bu cür obyektlərin çoxu qeyri-rəsmi, səyyar fəaliyyət göstərdiyi üçün risk hər zaman yüksək olaraq qalır.

Bu obyektlərdəki təhlükələri bir neçə istiqamət üzrə qruplaşdıra bilərik. Qidalar qrupuna görə düzgün temperaturda və şəraitdə saxlanmadıqda təhlükəli olur. Məsələn, dönər əti kifayət qədər qızdırılmadıqda, hazırlanmış qutablar vitrində saatlarla otaq temperaturunda qaldıqda salmonella, e. coli və staphylococcus aureus kimi bakteriyalar həndəsi silsilə ilə çoxalır.
Yol kənarındakı obyektlər avtomobillərin çıxardığı ağır metallara və toz hissəciklərinə məruz qalır. Üstü açıq şəkildə bişirilən, sərgilənən qidalar bu toksinləri süngər kimi özünə çəkir. Peraşki və digər qızartma məhsullarında istifadə olunan yağlar dəfələrlə qızdırıldıqda tərkibi dəyişir, karsinogen xüsusiyyətli trans-yağlar, həmçinin akrilamid yaranır. Əgər mütləq bu tip yerlərdən nəsə almaq istəyiriksə, bəzi məqamları müşahidə etməliyik. Məhsullar küçə tərəfdən şüşə ilə tam izolyasiya olunubmu? Toz və milçəklərlə təmas varmı? Satıcı pul və qida ilə eyni əlləmi təmas edirmi?

Baş örtüyü və əlcəkdən istifadə olunurmu? Pulu götürən əllə çörəyi tutmaq çarpaz çirklənmənin ən qısa yoludur. Qida gözümüzün önündəmi bişirilir, yoxsa soyuq halda vitrində qalır? Həmişə qaynar, dumanı üstündə olan məhsula üstünlük verməliyik. Yüksək temperatur mikroorqanizmlərin çoxunu öldürür. Obyektin görünən yerində Qida Təhlükəsizliyi Reyestrindən keçdiyinə dair çıxarış və ya AQTA-nın nəzarət etiketi varmı?

AQTA-nın ölkə daxilində mütəmadi monitorinqlər apardığını və qanunsuz fəaliyyət göstərən, sanitariya normalarını pozan yüzlərlə obyekti bağladığını, cərimələdiyini KİV-lər vasitəsilə izləyirik. Amma bununla yanaşı istehlakçı nəzarəti də güclü silahdır.
Bir də nəzərə almalıyıq ki, isti yay aylarında bu növ qidaların risk dərəcəsi qatbaqat artır. Mayonez əsaslı souslar, lazımi temperaturda saxlanmayan ət məhsulları cəmi 2 saat ərzində ağır toksikoinfeksiyaya səbəb ola bilər".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin