"Mona Liza" tibbin 346 il sonra təsvir etdiyi xəstəliyi gizlədirmiş
XVI əsrin əvvəllərində Leonardo da Vinçi tərəfindən yaradılmış məşhur "Mona Liza" əsəri tibbin yalnız XIX əsrdə rəsmi şəkildə təsvir etdiyi irsi xəstəliyin tarixdə ilk vizual təsviri ola bilər. Söhbət ailəvi hiperxolesterinemiyadan gedir. Bu genetik pozuntu nəticəsində orqanizm "pis" xolesterini normal şəkildə xaric edə bilmir.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Wionews" məlumat yayıb.
Alimlər portretdə iki mühüm detalı diqqətə çatdırıblar: qadının sol göz qapağı yaxınlığındakı sarımtıl ləkə və sağ əlindəki kiçik şişkinlik. Müasir tibbdə bu simptomlar ksantelazma və ksantoma kimi tanınır və yüksək xolesterinin xarakterik əlamətləri hesab olunur.
2008-ci ildə "Current Cardiology Reviews" jurnalında dərc olunmuş araşdırmaya görə, tablodakı model - Liza Gerardini - ailəvi hiperxolesterinemiyadan əziyyət çəkmiş ola bilər.
Xəstəlik yalnız 1852-ci ildə rəsmi təsvir olunub
Tədqiqatın müəllifi, norveçli həkim Leyv Ose bildirib ki, da Vinçinin əsəri bu xəstəliyin tarixdə ilk qeydə alınmış təsviri sayıla bilər.
Qeyd olunur ki, "Mona Liza" təxminən 1506-cı ildə çəkilib, halbuki ailəvi hiperxolesterinemiyanın ilk rəsmi tibbi təsviri yalnız 1852-ci ildə verilib. Bu isə 346 illik fərq deməkdir.
Modelin erkən ölümü də xəstəliklə əlaqəli ola bilər
Tarixçilərin məlumatına görə, Liza Gerardini 37 yaşında vəfat edib. Ölüm səbəbi dəqiq bilinməsə də, alimlər ailəvi hiperxolesterinemiyanın gənc yaşlarda ürək-damar xəstəlikləri riskini ciddi şəkildə artırdığını vurğulayırlar.
Həkimlər xatırladırlar ki, yüksək xolesterinin effektiv müalicəsi yalnız XX əsrdə statin preparatlarının yaradılmasından sonra mümkün olub.
Tədqiqatçılar oxşar simptomların 1663-cü ildə holland rəssamı Frans Hals tərəfindən çəkilmiş "Yaşlı qadının portreti" əsərində də müşahidə edildiyini bildirirlər.
Bununla belə, məhz Leonardo da Vinçinin "Mona Liza" əsəri sənət tarixində irsi yüksək xolesterinin ən qədim mümkün "tibbi sübutu" hesab olunur.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 626 Tarix: 11 may 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşNiyə dəniz və okeanlarda yaşayan canlılar bu qədər nəhəng olur?
Dəniz və okean canlılarının nəhəng ölçülərə çatmasının əsas səbəbi suyun yaratdığı üzmə qüvvəsidir. Bu qüvvə bədənin böyük çəkisini dəstəkləyir və cazibə qüvvəsinin təsirini azaldır. Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Discoverwildlife" nəşri yazır. Məlumata görə, su mühitində yaşayan heyvanla
23:00 1 Vəkilin oğlu faciəvi şəkildə vəfat etdi
Azərbaycanda vəkilin ailəsində bədbəxt hadisə baş verib. BİG.AZ Unikal-a istinadən xəbər verir ki, hadisə paytaxtın Xətai rayonu İnqilab İsmayılov küçəsində qeydə alınıb. Belə ki, 19 yaşlı Cavid Ağazadə binadan yıxılaraq dünyasını dəyişib. Faktla bağlı araşdırma aparılır. Qeyd edək ki, Cavid Ağazad
17:54 270 Yeni Zelandiyada güclü zəlzələ oldu
Sakit okeanda, Yeni Zelandiyaya məxsus Oklend adaları bölgəsində altı maqnitudalı zəlzələ qeydə alınıb. xəbər verir ki, bu barədə Avropa-Aralıq dənizi Seysmoloji Mərkəzi (EMSC) məlumat yayıb. Yeraltı təkanlar Yeni Zelandiyanın Cənub adasındakı Danidin şəhərindən 637 kilometr cənub-qərb istiqamətind
21:30 63 Rusiya Zaporojye, Odessa və Xarkovu VURDU
İyunun 10-na keçən gecə Rusiya qoşunları pilotsuz uçuş aparatları (PUA) və idarə olunan aviasiya bombalarından (İAB) istifadə etməklə Zaporojye şəhərinə zərbələr endirib. Ukrayna mediasına istinadən xəbər verir ki, hücumlar nəticəsində fərdi yaşayış evlərinə ziyan dəyib, bir nəfər - 59 yaşlı qadın xəsarə
20:15 127 Gənə və viruslar arıların sağ qalmasını çətinləşdirir
"Son illərdə arılarla qidalanan gənələrin (varroa və oxşar parazitlərin) bəzi müalicə vasitələrinə qarşı davamlılıq qazandığı müşahidə olunur. Nəticədə müalicə zamanı onların sayı arzuolunan minimum səviyyəyə düşmür, əksinə sürətlə çoxalmağa davam edir". Bunu BİG.AZ-a açıqlamasında arıçılı
15:31 194 Bu məktəblərdə ilk dəfə mərkəzləşdirilmiş buraxılış imtahanları keçirilir
Mədəniyyət Nazirliyinin sistemində fəaliyyət göstərən incəsənət məktəb və mərkəzlərində ilk dəfə olaraq mərkəzləşdirilmiş buraxılış imtahanlarının keçirilməsinə başlanılıb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu barədə Mədəniyyət Nazirliyi məlumat yayıb. Bildirilib ki, imtahan prosesi 8 iyun tarixində
12:03 188 Qızılın qiyməti 4250 dollardan aşağı düşdü
Nyu-Yorkun "Comex" birjasında 2026-cı ilin avqust ayında çatdırılma üçün qızıl fyuçerslərinin qiyməti 23 martdan bəri ilk dəfə troya unsiyası üçün 4 250 dollardan aşağı düşüb. xəbər verir ki, bunu ticarət platformasının məlumatları göstərir. Bakı vaxtı ilə saat 03:23-ə olan məlumata görə, qızılı
20:45 98 Bu ərazidə qaz OLMAYACAQ
Sabah paytaxtın Nəsimi rayonunun bir sıra küçələrinin qaz təchizatında fasilə yaranacaq. Bu barədə "Azəriqaz"a istinadən xəbər verir. Məlumata görə, təmir-quraşdırma işlərinin aparılması ilə əlaqədar 11.06.2026-cı il tarixində saat 10:00-dan işlər yekunlaşanadək Nəsimi rayonunun Azadlıq prospektinin
17:48 192 Axios: İran tərəfindən Bəhreyn, Küveyt və İordaniyadakı ABŞ bazalarına ən azı dörd ballistik raket və bir neçə dron atılıb
İran Bəhreyn, Küveyt və İordaniyadakı ABŞ bazalarına ən azı dörd ballistik raket və bir neçə dron atıb. BİG.AZ Haaretz-ə istinadən xəbər verir ki, hazırda iki ölkə arasında şiddətli döyüşlər gedir. ABŞ-da öz növbəsində İranın əksər şəhərlərini bombalayıb. Müəllif: İlkin Məmmədkərimov [hh4-unikal]
13:26 183 
