55 illik araşdırma: Alimlər uzunömürlülüyün sirrini tapıb?

55 illik araşdırma: Alimlər uzunömürlülüyün sirrini tapıb?100 yaşdan çox yaşayan insanlar üzərində aparılan uzunmüddətli araşdırma göstərib ki, 100 il və daha artıq yaşamağın vahid resepti yoxdur. Bununla belə, uzunömürlü insanları birləşdirən bir sıra ümumi amillər müəyyən edilib.

Qayanrinfo xəbər verir ki, "ScienceAlert"in yazdığına görə, Qahirədəki Amerika Universitetinin farmakoloqu Şayma İbrahimin rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu son 55 il ərzində dərc olunmuş, uzunömürlülərə və 110 yaşdan yuxarı yaşayan insanlara həsr edilmiş 124 elmi araşdırmanı təhlil edib.

Alimlər belə nəticəyə gəliblər ki, "möcüzəvi uzunömürlülük formulu" mövcud deyil. Onların fikrincə, 100 ildən artıq ömür sürmək genetika, həyat tərzi, sağlamlıq vəziyyəti, sosial mühit və müəyyən qədər də şansın birgə təsirinin nəticəsidir.

Tədqiqat müəllifləri bildirirlər ki, uzunömürlü insanların ortaq sirri yoxdur. Əksinə, onlar həyat boyu sağlamlığa müsbət təsir göstərən kiçik üstünlükləri tədricən toplayırlar.

Uzunömürlülük geni varmı?

Araşdırma çərçivəsində alimlər 105 yaşdan yuxarı şəxslərə və 110 yaşı keçmiş superuzunömürlülərə dair elmi işləri qiymətləndiriblər. Onlar həm bioloji xüsusiyyətləri, həm də həyat tərzini araşdırıblar.

Nəticələr göstərib ki, uzunömürlü insanlarda DNT-nin bərpa mexanizmləri daha səmərəli işləyir, mitoxondrilərin vəziyyəti daha yaxşı olur, iltihabi proseslər daha effektiv tənzimlənir və maddələr mübadiləsinin bəzi xüsusiyyətləri yaşla bağlı xəstəliklərdən qorunmağa kömək edə bilər.

Bununla yanaşı, alimlər vurğulayıblar ki, vahid "uzunömürlülük geni" yoxdur. Onların sözlərinə görə, ömür uzunluğu çoxsaylı genetik variantların birgə təsiri ilə müəyyən olunur. Hər bir genetik xüsusiyyət ayrıca cüzi təsir göstərsə də, birlikdə yaşama müddətini əhəmiyyətli dərəcədə artıra bilər.

Uzunömürlü insanlar necə qidalanır və yaşayırlar?

Araşdırmaya görə, uzunömürlü insanların əksəriyyəti əsasən bitki mənşəli qidalarla zəngin rasiona üstünlük veriblər. Onlar gündəlik həyatlarında gəzinti, bağçılıq və ev işləri kimi fiziki fəaliyyətlə müntəzəm məşğul olublar, siqaret çəkməyiblər və güclü ailə, dostluq və sosial münasibətlər saxlayıblar.

Bundan əlavə, bu insanların əksəriyyətində psixoloji dayanıqlıq, nikbinlik və aşağı narahatlıq səviyyəsi müşahidə olunub.

Tədqiqatın maraqlı nəticələrindən biri də odur ki, uzunömürlü insanların hamısı xəstəliklərdən tam uzaq olmayıblar. Lakin onların bir çoxunda yaşla bağlı ciddi xəstəliklər orta göstəricidən xeyli gec inkişaf edib. Alimlər bu fenomeni "xəstəliklərin sıxışdırılması" adlandırırlar. Bununla yanaşı, uzun illər müxtəlif xəstəliklərlə yaşayan, lakin yenə də çox yüksək yaşa çatan insanlar da olub.

Alimlərin yekun qənaətinə görə, müntəzəm fiziki aktivlik, balanslaşdırılmış qidalanma, siqaretdən imtina və güclü sosial əlaqələrin qorunması uzun və sağlam ömür sürmək istəyənlər üçün ən etibarlı tövsiyələr olaraq qalır.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Sağlamlıq   Baxılıb: 940   Tarix: 22 iyul 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Sevdiyiniz musiqi ağrını azalda bilər

İnsanın sevdiyi musiqiyə qulaq asması ağrı hissini müəyyən qədər azalda bilər. Mütəxəssislərin fikrincə, musiqi ağrı siqnalını aradan qaldırmasa da, beynin bu hissi necə qəbul etməsinə təsir göstərir. Qaynarinfo xəbər verir ki, " nəşrinə danışan həkim-psixoterapevt İrina Kraşkina musiqinin ağr

30.10.2026 1005
.

Axşam yeməyindən sonra yemək yeyirsiniz? - Bu xəbəri mütləq oxuyun

Gec saatlarda yemək qaraciyər xəstəlikləri riskini 30 faizədək artıra bilər. xəbər verir ki, təxminən 200 min nəfərin məlumatlarının təhlil edildiyi araşdırma gec saatlarda qidalanmaqla qaraciyər yağlanması və sirroz arasında əlaqə olduğunu üzə çıxarıb. ABŞ-nin Oreqon Sağlamlıq və Elm Universitetini

25.10.2026 903
.

Ən faydalı və ən zərərli balıq növləri

Balıq sağlam qidalanma rasionuna daxil edilməsi ən çox tövsiyə olunan məhsullardan biridir. Çünki onun tərkibində yüksək keyfiyyətli zülal, vitaminlər, minerallar və omeqa-3 yağ turşuları var. Bununla belə, bütün balıq növlərinin qida dəyəri eyni deyil. Bəzi növlər əhəmiyyətli miqdarda çirkləndiric

29.10.2026 1053
.

Qışda dəriyə qulluq zamanı edilən əsas səhvlər

İstilik mövsümündə mənzillərdə havanın quruması dərinin daha sürətlə nəm itirməsinə səbəb olur. Bu dövrdə isti su ilə yuyunmaq, skrablardan həddindən artıq istifadə etmək və dərini tez-tez təmizləmək isə qoruyucu baryeri zəiflədərək quruluğu daha da artıra bilər. Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barəd

28.10.2026 1036
.

AVROPADA QIRMIZI HƏYƏCAN SİQNALI VERİLDİ

"Qısa müddətdə yoluxma halı 10 mini, ölüm sayı isə 5 mini keçib. Virusun təhlükəli olması və sürətlə yayılması səbəbindən Avropada qırmızı həyəcan siqnalı verilib". Bu haqda türk mediasına istinadən bildirib. Konqo Demokratik Respublikasında başlayan və tarixin ikinci ən böyük böhranına çevrilə

02.11.2026 895
.

Sağlam görünən gənclərdə ürək problemi niyə yaranır? - Video

"Baku Med" verilişinin yeni buraxılışında ürək-damar xəstəlikləri müzakirə olunub. Gənclərdə ürək problemlərinin artmasına hansı amillər səbəb olur?. Xroniki stres və yuxusuzluq ürəyin fəaliyyətinə necə təsir edir?. Elektron siqaretlər ürək-damar sistemi üçün nə dərəcədə təhlükəlidir?. Şəkərl

17.10.2026 950
.

Gündə 4 qoz yemək orqanizmdə hansı dəyişikliklər yaradır?

Qoz faydalı yağlar, bitki mənşəli zülal, lif, vitamin və minerallarla zəngin çərəzlərdən biridir. Onun müntəzəm istehlakı ürək-damar sisteminin fəaliyyətini dəstəkləyə və gündəlik qidalanmanın keyfiyyətini yaxşılaşdıra bilər. Ölkə.az BB.LV saytına istinadən xəbər verir ki, gündə təxminən 4 bütöv qo

11.11.2026 654
.

Yumurta qan şəkərinə necə təsir edir?

Yumurta balanslaşdırılmış qidalanmanın bir hissəsi ola bilər və diabetli insanlar üçün də uyğun məhsullardan sayılır. Tərkibində karbohidratın az olması səbəbindən yumurta qan şəkərinin səviyyəsinə çox cüzi təsir göstərir və yeməkdən sonra qlükozanın kəskin yüksəlməsinə səbəb olmur. Bir iri yumurtanı

17.10.2026 919
.

COVID-dən sonra dadbilmənin niyə bərpa olunmadığı AÇIQLANDI

Bəzi insanlarda COVID-19 infeksiyasından bir ildən çox vaxt keçməsinə baxmayaraq, dadbilmə qabiliyyətinin niyə tam bərpa olunmadığına dair yeni məlumatlar əldə edilib. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, alimlər uzunmüddətli dadbilmə pozğunluğu yaşayan şəxslərin dad reseptorlarını araşdırıblar

24.10.2026 752
.