Vəba hələ də insanların sağlamlığına təsir edir - Təhlükəli xəstəliklərlə əlaqə tapıldı

Vəba hələ də insanların sağlamlığına təsir edir - Təhlükəli xəstəliklərlə əlaqə tapıldıXIV əsrdə baş vermiş və milyonlarla insanın ölümünə səbəb olmuş Qara ölüm pandemiyası zamanı yaranan genetik dəyişikliklər bu gün də insan orqanizminin təhlükəli infeksiyalara qarşı mübarizəsində mühüm rol oynayır. Lakin alimlər bildirirlər ki, bunun mənfi tərəfi də var.

Qaynarinfo xəbər verir ki, genetiklərin apardıqları və "Telex" nəşrinin dərc etdiyi araşdırmaya görə, bubon vəbası pandemiyası zamanı "ERAP2" geninin müəyyən variantına malik insanlar ölümcül infeksiyadan sağ çıxmaq baxımından təxminən 40 faiz daha yüksək şansa sahib olublar. Həmin dövrdə Avropa, Şimali Afrika və Yaxın Şərq əhalisinin təxminən yarısı vəba səbəbindən həyatını itirmişdi.

"ERAP2" geni necə işləyir?

Alimlərin sözlərinə görə, "ERAP2" geni immun sisteminin xəstəlik törədicilərini tanımasına kömək edən zülalın sintezini təmin edir. Bu zülal patogenlərin zülallarını daha kiçik hissələrə parçalayır və nəticədə immun sistemi infeksiyaya daha sürətli reaksiya verir.

Bu genin daha az effektiv variantı isə zəif fəaliyyət göstərən zülalın yaranmasına səbəb olur. Həmin gen variantını daşıyan insanlar vəbaya səbəb olan bakteriyaya qarşı daha həssas olduqlarından daha çox həyatlarını itiriblər. Nəticədə qoruyucu "ERAP2" variantı sonrakı nəsillərdə daha geniş yayılıb.

Vəbaya qarşı qorunma yeni problemlərə yol açıb

Əsrlər sonra alimlər müəyyən ediblər ki, vaxtilə insanları Qara ölüm pandemiyasından qoruyan həmin gen variantı bu gün autoimmun xəstəliklərin yaranma riskinin artması ilə əlaqələndirilir.

Xüsusilə bu variant "Kron" xəstəliyi və immun sisteminin orqanizmin öz toxumalarına hücum etdiyi digər patologiyalar üçün risk amillərindən biri hesab olunur.

Tədqiqatçıların fikrincə, bunun səbəbi immun sisteminin həddindən artıq aktiv olmasıdır. Güclü immun cavab infeksiyalarla daha effektiv mübarizə aparsa da, bəzən sağlam hüceyrələri də təhlükə kimi qəbul edərək onlara hücum edə bilir.

Gen COVID-19 pandemiyası zamanı da faydalı olub

Alimlər bildirirlər ki, "ERAP2" geninin qoruyucu variantının üstünlüyü yalnız vəba dövrü ilə məhdudlaşmayıb. Son illərdə aparılan araşdırmalar göstərib ki, bu gen variantını daşıyan şəxslərdə COVID-19-un ağır keçməsi və ya ölüm riski əhəmiyyətli dərəcədə aşağı olub.

Bu fakt yüz illər əvvəl formalaşmış genetik dəyişikliklərin bu gün də insan orqanizmini təhlükəli infeksiyalardan qorumaqda rol oynadığını göstərir.

Qara ölüm bəşəriyyətə necə təsir edib?

Tədqiqatçılar XIV əsrdə baş vermiş pandemiyanın daha bir mühüm nəticəsinə diqqət çəkiblər. Sağ qalanlar arasında fiziki cəhətdən daha sağlam və davamlı insanlar üstünlük təşkil etdiyindən, onların genetik xüsusiyyətləri sonrakı nəsillərə ötürülüb.

Araşdırmalara əsasən, pandemiyadan sonra 70 yaşına çatan insanların payı təxminən 10 faizdən 20 faizə yüksəlib. Həmin dövrdə orta ömür uzunluğu aşağı olaraq qalsa da, uzunmüddətli perspektivdə əhalinin ümumi sağlamlıq göstəricilərində yaxşılaşma müşahidə olunub.

Alimlərin qənaətincə, "ERAP2" geninin tarixi təkamülün ölümcül epidemiyalar zamanı insanlığın sağ qalmasına necə kömək etdiyini, eyni zamanda əsrlər boyu davam edən genetik kompromislər yaratdığını nümayiş etdirən parlaq nümunədir.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Sağlamlıq   Baxılıb: 581   Tarix: 27 iyul 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Sevdiyiniz musiqi ağrını azalda bilər

İnsanın sevdiyi musiqiyə qulaq asması ağrı hissini müəyyən qədər azalda bilər. Mütəxəssislərin fikrincə, musiqi ağrı siqnalını aradan qaldırmasa da, beynin bu hissi necə qəbul etməsinə təsir göstərir. Qaynarinfo xəbər verir ki, " nəşrinə danışan həkim-psixoterapevt İrina Kraşkina musiqinin ağr

30.10.2026 1005
.

Axşam yeməyindən sonra yemək yeyirsiniz? - Bu xəbəri mütləq oxuyun

Gec saatlarda yemək qaraciyər xəstəlikləri riskini 30 faizədək artıra bilər. xəbər verir ki, təxminən 200 min nəfərin məlumatlarının təhlil edildiyi araşdırma gec saatlarda qidalanmaqla qaraciyər yağlanması və sirroz arasında əlaqə olduğunu üzə çıxarıb. ABŞ-nin Oreqon Sağlamlıq və Elm Universitetini

25.10.2026 903
.

Ən faydalı və ən zərərli balıq növləri

Balıq sağlam qidalanma rasionuna daxil edilməsi ən çox tövsiyə olunan məhsullardan biridir. Çünki onun tərkibində yüksək keyfiyyətli zülal, vitaminlər, minerallar və omeqa-3 yağ turşuları var. Bununla belə, bütün balıq növlərinin qida dəyəri eyni deyil. Bəzi növlər əhəmiyyətli miqdarda çirkləndiric

29.10.2026 1053
.

Qışda dəriyə qulluq zamanı edilən əsas səhvlər

İstilik mövsümündə mənzillərdə havanın quruması dərinin daha sürətlə nəm itirməsinə səbəb olur. Bu dövrdə isti su ilə yuyunmaq, skrablardan həddindən artıq istifadə etmək və dərini tez-tez təmizləmək isə qoruyucu baryeri zəiflədərək quruluğu daha da artıra bilər. Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barəd

28.10.2026 1036
.

AVROPADA QIRMIZI HƏYƏCAN SİQNALI VERİLDİ

"Qısa müddətdə yoluxma halı 10 mini, ölüm sayı isə 5 mini keçib. Virusun təhlükəli olması və sürətlə yayılması səbəbindən Avropada qırmızı həyəcan siqnalı verilib". Bu haqda türk mediasına istinadən bildirib. Konqo Demokratik Respublikasında başlayan və tarixin ikinci ən böyük böhranına çevrilə

02.11.2026 895
.

Sağlam görünən gənclərdə ürək problemi niyə yaranır? - Video

"Baku Med" verilişinin yeni buraxılışında ürək-damar xəstəlikləri müzakirə olunub. Gənclərdə ürək problemlərinin artmasına hansı amillər səbəb olur?. Xroniki stres və yuxusuzluq ürəyin fəaliyyətinə necə təsir edir?. Elektron siqaretlər ürək-damar sistemi üçün nə dərəcədə təhlükəlidir?. Şəkərl

17.10.2026 950
.

Gündə 4 qoz yemək orqanizmdə hansı dəyişikliklər yaradır?

Qoz faydalı yağlar, bitki mənşəli zülal, lif, vitamin və minerallarla zəngin çərəzlərdən biridir. Onun müntəzəm istehlakı ürək-damar sisteminin fəaliyyətini dəstəkləyə və gündəlik qidalanmanın keyfiyyətini yaxşılaşdıra bilər. Ölkə.az BB.LV saytına istinadən xəbər verir ki, gündə təxminən 4 bütöv qo

11.11.2026 654
.

Yumurta qan şəkərinə necə təsir edir?

Yumurta balanslaşdırılmış qidalanmanın bir hissəsi ola bilər və diabetli insanlar üçün də uyğun məhsullardan sayılır. Tərkibində karbohidratın az olması səbəbindən yumurta qan şəkərinin səviyyəsinə çox cüzi təsir göstərir və yeməkdən sonra qlükozanın kəskin yüksəlməsinə səbəb olmur. Bir iri yumurtanı

17.10.2026 919
.

COVID-dən sonra dadbilmənin niyə bərpa olunmadığı AÇIQLANDI

Bəzi insanlarda COVID-19 infeksiyasından bir ildən çox vaxt keçməsinə baxmayaraq, dadbilmə qabiliyyətinin niyə tam bərpa olunmadığına dair yeni məlumatlar əldə edilib. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, alimlər uzunmüddətli dadbilmə pozğunluğu yaşayan şəxslərin dad reseptorlarını araşdırıblar

24.10.2026 752
.