Süni intellektə yeni qaydalar: Dünya AI-ni necə tənzimləyir?

"Süni intellekt texnologiyalarının sürətlə inkişafı dövlətləri və beynəlxalq təşkilatları bu sahədə yeni qaydalar və tələblər formalaşdırmağa sövq edir. Çünki süni intellekt artıq təkcə texnoloji yenilik deyil, həm də məlumat təhlükəsizliyi, müəllif hüquqları, şəxsi məlumatların qorunması və ictimai rəyə təsir kimi mühüm məsələləri gündəmə gətirən bir vasitədir. Məhz buna görə də dünyanın bir çox ölkəsində AI texnologiyalarının təhlükəsiz və məsuliyyətli istifadəsini təmin etmək məqsədilə hüquqi çərçivələr hazırlanır".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında İKT üzrə mütəxəssis Elvin Həsənov bildirib.

O, qeyd edib ki, bu sahədə əsas tələblərdən biri şəffaflığın təmin edilməsidir. İstifadəçi bilməlidir ki, qarşılaşdığı məzmun insan tərəfindən hazırlanıb, yoxsa süni intellekt vasitəsilə yaradılıb. Bu səbəbdən AI ilə hazırlanmış foto, video və mətnlərin xüsusi işarələrlə qeyd olunması və ya etiketlənməsi artıq bir çox ölkədə müzakirə olunan, bəzilərində isə tətbiq edilən qaydalardan biridir:

"Digər mühüm istiqamət şəxsi məlumatların qorunmasıdır. Süni intellekt sistemləri böyük həcmdə məlumat üzərində işlədiyi üçün bu məlumatların tərkibində şəxsi və həssas informasiyalar da ola bilər. Buna görə AI sistemlərini hazırlayan şirkətlərdən istifadəçi məlumatlarının necə toplandığını, harada saxlanıldığını, hansı məqsədlə emal edildiyini və necə qorunduğunu açıq şəkildə izah etmələri tələb olunur.

Təhlükəsizlik və məsuliyyət məsələləri də yeni tənzimləmələrin əsas hissəsini təşkil edir. Süni intellekt sistemləri müəyyən hallarda yanlış nəticələr çıxara və ya səhv qərarlar verə bilər. Bu səbəbdən səhiyyə, maliyyə, hüquq və digər həssas sahələrdə AI-nin tam müstəqil qərar qəbul etməsi məhdudlaşdırılır və son qərarın insan nəzarəti altında verilməsi vacib hesab olunur.

Eyni zamanda, süni intellekt vasitəsilə hazırlanan deepfake videolar, saxta audioyazılar və manipulyativ məzmunların yayılması dezinformasiya riskini artırır. Bu cür materiallar ictimai rəyə təsir göstərə və yanlış məlumatların sürətlə yayılmasına səbəb ola bilər. Buna görə də bir çox ölkə belə məzmunların aşkarlanması, işarələnməsi və izlənməsi ilə bağlı yeni hüquqi mexanizmlər üzərində çalışır.

Ümumilikdə, tətbiq olunan bu tələblərin məqsədi süni intellektin inkişafını məhdudlaşdırmaq deyil, onun təhlükəsiz, şəffaf və məsuliyyətli şəkildə istifadəsini təmin etməkdir. Texnologiya sürətlə inkişaf etdikcə, hüquqi və etik çərçivələrin də bu inkişafla ayaqlaşması zərurətə çevrilir. Əks halda, həm şəxsi məlumatların qorunması, həm də informasiya təhlükəsizliyi baxımından ciddi risklər yarana bilər".

Telegramda izləyin