İpotekanın azalması evlərin qiymətinə necə təsir edəcək? - EKSPERT RƏYİ

"İpoteka kreditlərinin azalması mənzil bazarında həm tələbə, həm də qiymətlərə təsir göstərə bilər. İpoteka imkanları daraldıqca böyük ilkin ödəniş etmək imkanına malik olmayan insanların mənzil almaq imkanları da məhdudlaşır. Bu isə formal olaraq tələbin zəifləməsinə səbəb ola bilər. Lakin Azərbaycanda mənzil qiymətlərinin yüksək olması və gəlirlərlə mənzil qiymətləri arasındakı fərqin böyük qalması ipoteka kreditlərinin azalmasının avtomatik olaraq mənzillərin ucuzlaşacağı anlamına gəlmədiyini göstərir".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli bildirib.

O, qeyd edib ki, əksinə, ipoteka imkanlarının azalması müəyyən ailələr üçün mənzil sahibi olmağı daha da çətinləşdirir. Çünki mənzil almağın əsas yollarından biri uzunmüddətli kreditləşmədir. Kreditə çıxış məhdudlaşdıqda vətəndaş ya daha böyük ilkin ödəniş toplamalı, ya daha ucuz mənzil axtarmalı, ya da mənzil alışını təxirə salmalıdır. Bu problem xüsusilə gənc ailələr üçün daha ciddi xarakter daşıyır:

"Mənzil sahibi olmağın çətinləşməsinin əsas səbəbi yalnız ipoteka kreditlərinin azalması deyil. Əsas problemlərdən biri mənzil qiymətlərinin əməkhaqqı və ailə gəlirlərinə nisbətən yüksək olmasıdır. Buna torpaq və tikinti xərclərinin artması, Bakıda mənzilə tələbin yüksək olması, yeni tikililərdə qiymət siyasəti və kirayə bazarındakı bahalaşma da təsir göstərir.

İpoteka faizləri və aylıq ödənişlərin həcmi də mühüm amillərdəndir. Kredit əldə etmək üçün ilkin ödənişin olması, rəsmi gəlir tələbinə cavab vermək və aylıq ödənişləri ailə büdcəsinə uyğunlaşdırmaq lazımdır. Bir çox vətəndaş üçün əsas problem məhz ilkin ödənişi toplamaqdır. Digər tərəfdən, ilkin ödənişi toplayan şəxslər üçün də uzun illər ərzində kredit ödənişlərinin edilməsi ailə büdcəsinə ciddi yük yarada bilər.

İpoteka kreditlərinin azalması davam edərsə, mənzil bazarında iki fərqli proses müşahidə oluna bilər. Bir tərəfdən, alıcıların sayının azalması satışların zəifləməsinə səbəb ola bilər. Digər tərəfdən isə tikinti şirkətləri və mənzil satıcıları qiymətləri aşağı salmaq əvəzinə satışları kampaniyalar, hissəli ödənişlər və digər mexanizmlərlə stimullaşdırmağa çalışa bilərlər. Bu səbəbdən ipoteka kreditlərinin azalması öz-özlüyündə mənzil bazarında ciddi ucuzlaşma yaratmaya bilər.

Əsas problem isə mənzil qiymətlərinin əhalinin gəlirlərindən daha sürətlə artmasıdır. Əgər gəlirlər mənzil qiymətlərinə uyğun gəlmirsə, ipoteka kreditinin mövcudluğu belə problemi tam həll etmir. Kredit sadəcə mənzilin dəyərini birdəfəlik deyil, uzun illər ərzində ödəməyə imkan verir. Mənzilin özü vətəndaş üçün həddindən artıq bahadırsa, uzunmüddətli kredit də onun əlçatanlığını tam təmin etmir.

Bu baxımdan, mənzil sahibi olmağın asanlaşdırılması üçün yalnız ipoteka kreditlərinin həcmini artırmaq kifayət deyil. Daha əlçatan mənzil fondunun yaradılması, sosial və güzəştli mənzil imkanlarının genişləndirilməsi, tikinti və torpaq xərclərinin optimallaşdırılması, bazarda rəqabətin artırılması və əhalinin real gəlirlərinin yüksəldilməsi paralel şəkildə həyata keçirilməlidir.

Əks halda, ipoteka kreditlərinin artırılması müəyyən hallarda mənzilə olan tələbi, bununla yanaşı qiymətləri də yüksəldə bilər".

Telegramda izləyin