"Kartımdan pul oğurlanıb!" - Bank kartlarının təhlükəsizliyi: Dələduzların yeni hiylələri və qorunma yolları

Sosial mediada və xəbər saytlarında son zamanlar eyni şikayətləri tez-tez eşidirik: "Kartımdan pul oğurlanıb!", "Heç bir əməliyyat etmədiyim halda balansım sıfırlandı!". Bəs bu hadisələr necə baş verir və biz öz vəsaitlərimizi necə qoruya bilərik?

Mövzu ilə bağlı BiG.AZ-a açıqlama verən Azərbaycan Kibertəhlükəsizlik Təşkilatları Assosiasiyası" İctimai Birliyinin eksperti, Xəzər Universitetinin İT departament rəhbəri Fərid Musayev bildirib ki, rəqəmsal ödənişlərin artması ilə yanaşı, kiber-dələduzluq halları da geniş yayılıb:

"Dələduzlar artıq yalnız fiziki kartları deyil, rəqəmsal məlumatları da hədəf alaraq insanların illərlə topladığı vəsaitləri qısa müddətdə ələ keçirməyə çalışırlar.

Dələduzlar bunu necə edir?

Dələduzların insanları aldatmaq üçün istifadə etdiyi bir sıra klassik və yeni üsullar var.

Sosial mühəndislik: Dələduz özünü bank əməkdaşı, polis və ya digər rəsmi qurumun nümayəndəsi kimi təqdim edir. Qurbanı qorxudaraq və ya "təcili problem var" deyərək kart məlumatlarını, PIN kodunu, CVV kodunu və ya telefona göndərilən SMS təsdiq kodunu tələb edir.

Fişinq (phishing): İstifadəçiyə bankdan göndərilmiş kimi görünən saxta SMS və ya elektron məktub göndərilir. Mesajda "Kartınız bloklanıb, dərhal bu linkə daxil olun" kimi ifadələr yer alır. Linkə daxil olduqda isə istifadəçinin qarşısına bankın rəsmi saytına bənzəyən saxta səhifə çıxır. Burada daxil edilən məlumatlar birbaşa dələduzların əlinə keçir.

Skimminq: ATM-lərin və ya ödəniş terminallarının üzərinə yerləşdirilən gizli cihazlar vasitəsilə kart məlumatlarının və bəzi hallarda PIN kodun ələ keçirilməsidir.

Zərərli proqramlar (malware): Telefon və ya kompüterə yüklənən zərərli proqramlar bank tətbiqlərinə və digər həssas məlumatlara çıxış əldə etməyə, toplanan məlumatları isə uzaqdakı serverə ötürməyə imkan verə bilər.

Pulunuz oğurlanıbsa, dərhal nə etməli?

Əgər kartınızdan icazəniz olmadan pul çıxarılıbsa, vaxt itirmədən bir neçə vacib addım atmalısınız:

Bankla əlaqə saxlayın: İlk növbədə bankın qaynar xətti ilə əlaqə saxlayaraq kartı bloklatdırın.

Əməliyyata etiraz edin: Banka həmin əməliyyatın sizə aid olmadığını və icazəniz olmadan həyata keçirildiyini bildirin. Bankdan əməliyyatın araşdırılmasını və mümkün olduqda vəsaitin geri qaytarılması prosedurunun başladılmasını tələb edin.

Polisə müraciət edin: Hadisə ilə bağlı rəsmi şəkildə hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət edin. Bu, həm araşdırmanın aparılması, həm də hüquqlarınızın müdafiəsi baxımından əhəmiyyətlidir.

Dələduzlardan qorunmaq üçün 5 "qızıl qayda"

1. Kart məlumatlarınızı paylaşmayın. Bank əməkdaşı, polis və ya digər rəsmi qurum nümayəndəsi adı ilə sizdən kartın PIN və CVV kodunu, eləcə də SMS vasitəsilə göndərilən təsdiq kodunu tələb edən şəxslərə inanmayın. Bu məlumatları heç kimlə paylaşmayın.

2. İki mərhələli təsdiqləmədən istifadə edin. Bank və onlayn alış-veriş hesablarınızda iki mərhələli autentifikasiya (2FA) funksiyasını aktivləşdirin.

3. Yalnız rəsmi tətbiqlərdən istifadə edin. Bank əməliyyatlarını yalnız bankın rəsmi mobil tətbiqi və ya rəsmi internet səhifəsi üzərindən həyata keçirin. Şübhəli SMS və elektron məktublardakı linklərə daxil olmayın.

4. ATM-lərə diqqət yetirin. Kartı daxil etdiyiniz bölmənin və klaviaturanın normal göründüyünə əmin olun. Şübhəli və ya əlavə cihaz müşahidə etdikdə həmin ATM-dən istifadə etməyin.

5. Bank bildirişlərini aktiv saxlayın. Mobil bank tətbiqində əməliyyat bildirişlərini aktivləşdirin. Beləliklə, kartınızla həyata keçirilən hər bir əməliyyatdan dərhal xəbərdar ola bilərsiniz.

Nəticə etibarilə, rəqəmsal dünyada maliyyə təhlükəsizliyi ilk növbədə şəxsi diqqət və ehtiyatlılıqdan başlayır. Dələduzların istifadə etdiyi üsullar daim dəyişsə də, kart məlumatlarını və təsdiq kodlarını paylaşmamaq, şübhəli linklərə daxil olmamaq və hesabları mütəmadi nəzarətdə saxlamaq ən vacib qorunma tədbirlərindəndir".

Telegramda izləyin