Yaş fərqi ailə xoşbəxtliyinə MANEƏDİR, yoxsa sadəcə STEREOTİP? - AÇIQLAMA

Evlilikdə yaş fərqi hər zaman müzakirə olunan məslələrdən biridir. Bəs bu fərq ailə münasibətlərinə həqiqətən təsir edirmi , yoxsa burada əsas məsələ cəmiyyətin formalaşdırdığı stereotiplərdir?

Mövzu ilə bağlı Sonxeber.az-a açıqlama verən sosioloq Naib Niftəliyev suallarımıza aydınlıq gətirib:
"Ümumiyyətlə evlilik məsələsi hər iki tərəfin razılığı ilə olan və xüsusi şəxsi maraqlar, şəxsi rahatlıq, şəxsi komfort və qarşılıqlı tamamlama ilə şərtlənən bir məsələdir ki, bu dəfələrlə müzakirə olunub və dəfələrlə deyilib. Təbii ki kişinin ailə qurduğu halda qadından daha çox böyük olması bir norma kimi qəbul edilir. Burada yaş fərqindən daha çox psixofizioloji yetkinlik, bir-birini tamamlama, qarşılıqlı tələblərin nə dərəcədə üst-üstə düşməsi və fiziki-psixoloji sağlamlıq, bioloji uyğunluq və psixofizioloji uyğunluğun yerində olmasıdır. Əgər bir xanım yetkindirsə, fiziki imkanları ona daha çox uzunömürlülük və sağlamlıq vəd edirsə, daha gənc və perspektivli bəylə ailə qura bilər. Burada qeyri-adi bir şey yoxdur, amma bunun normaya çevrilməsi ziyandır.

Psixoloji uyğunluq elədir ki, adətən kişilərin 5-7 yaş həddinə qədər böyük olması normal qəbul edilir, 3-4 yaş fərqli olanda bu fərq adətən psixoloji uyğunluq və yetkinlik baxımından nisbətən daha optimal həlldir. Amma bu da ideal yanaşma deyil, adətən qadınların psixoloji-fizioloji xüsusiyyətləri kişiləri dəfələrlə üstələyir və müəyyən bir yaş dönəmindən sonra əgər hər hansı bir yetkin xanımı gənc bir bəy bəyənib seçirsə, qarşılıqlı maraq varsa, belə ailələrin qurulması mümkündür, eləcə də eyni şərtləri kişilərə də aid etmək olar".

Sosioloq hesab edir ki, nə kişinin özündən həddən artıq kiçik və ya böyük bir xanımla, nə də xanımın özündən həddən artıq kiçik və ya böyük bəylə ailəq qurması çox da normal qarşılanmır. Səbəb isə aydındır:

"Burada dünyagörüşü fərqi var, biz istər zənginlərin, istər kasıbların həyatında da bu kimi hallara rast gəlirik. Fərq böyük olduqda mənəvi, fiziki, psixoloji uyğunlaşmaq, bir-birini tamamlamaq, bir-birini anlamaq, qiymətləndirmək, dəyərləndirmək və qarşılıqlı münasibətləri tənzimləmək baxımından çoxsaylı problemlər ortaya çıxır. Əslində bu hallar həmyaşıd insanların həyatında da ortaya çıxır, bu bir istisna deyil. Amma müəyyən şərtlər daxilində belə evliliklər alınırsa, hər iki tərəf də özünü təmin olunmuş və xoşbəxt hiss edirsə, təbii ki qanun buna icazə verir.

Amma əxlaq, mədəniyyət, mənəviyyat, ictimai rəy, ictimai qınaq, camaatın fikri biraz fərqlidir. Hər kəs ona görə özünə layiq olanı, yaraşanı etməlidir və ailə seçimində də hər şey könüllü, qarşılıqlı olur. Gələcəkdə hər hansı bir fövqaladə hadisə baş verməzsə, tərəflərin uzunmüddətli evliliyi realdır, əks halda sadəcə varislik xətrinə, gəlir əldə etmək məqsədilə, qadının imkanı, kişinin imkanı naminə qurulursa, burada müəyyən problemlər yaşanır".

N.Niftəliyev son olaraq onu da vurğulayıb ki, insanlar seçim edərkən müəyyən maraqları əsas götürürülər. Belə ki, tərəflərin uzlaşması və münasibətin təməlindən çox şey asılıdır:
"Yaşlı qadın gənc kişi ilə ailə quranda qınaqla qarşılaşırsa, motivlər bəllidir, xarici dövlətlərdə də oxşar nümunələr var. Tərəflərin hər ikisi də subaydırsa, bu halı qiymətləndirmək olar, amma ümumilikdə yaş hər zaman öz sözünü deyir və bu cəhətdən də istisnalar ümümi qaydaları pozmur. Düşünürəm ki, bu gender stereotiplərinin nəticəsi deyil, real psixoloji qanunauyğunluğun, insanların güzəran psixologiyasını düzgün dərk etməsinin, kimi kimə necə yaraşdırmasının, sosial statusunun, sosial münasibətlərin və insan davranışının təbii inkişaf qanunauyğunluqlarının nəticəsidir.

Tərəflər bir-birini bəyənirsə, sağlamlıq vəziyyətləri buna imkan verirsə, azı 15-20 il birlikdə yaşamaq imkanları varsa, niyə də olmasın? Cəmiyyətin narahatlığı əslində yerində və başa düşüləndir, çünki cəmiyyət belə məsələləri istisna olaraq dərk edir, amma norma olaraq qəbul etmək istəmir. Bu da cəmiyyətin özünü tənzimləmə, özünüinkişafetdirmə funksiyasının təbii xüsusiyyətidir".

Lalə Məmmədova

Telegramda izləyin