Erkən yaddaş pozğunluqlarının mümkün səbəbləri açıqlandı
Yaddaş pozğunluqları, xüsusilə erkən yaşda ortaya çıxarsa, insanı narahat edə bilər. Bəs erkən yaddaş problemlərinin səbəbi nədir?
Oxu.Az-ın "İzvestiya"ya istinadən verdiyi məlumata görə, rusiyalı nevroloq Yekaterina Demyanovskaya bu barədə danışıb.
O bildirib ki, insan yaddaşı qısamüddətli (ilk yaddaş) və uzunmüddətli yaddaş olmaqla iki yerə bölünür. Qısamüddətli yaddaş az sayda məlumatı qısa müddət ərzində saxlayır. Uzunmüddətli yaddaş isə uşaqlıq xatirələri, biliklər, bacarıqlar və vacib hadisələri yadda saxlamağa imkan verir.
Qısamüddətli yaddaşın pozulma səbəbləri
Ekspert qeyd edib ki, qısamüddətli yaddaşdan məlumatın uzunmüddətli yaddaşa keçməsi üçün müəyyən səylər göstərilməlidir.
O bildirib ki, son hadisələri və ya məlumatları xatırlamaqda çətinlik çəkməyin əsas səbəbləri bunlardır:
Qalxanabənzər vəzi problemləri;
İnfeksiyalar;
Vitamin çatışmazlığı;
Həddindən artıq yorğunluq;
Bundan əlavə, stres zamanı ifraz olunan kortizol hormonu beynin yaddaş və öyrənməyə cavabdeh olan hippokampus nahiyəsinə mənfi təsir göstərir.
Uzunmüddətli yaddaşın pozulma səbəbləri
Demyanovskaya bildirib ki, uzunmüddətli yaddaş beyin qabığında, hippokampusda, bazal qanqliyalarda və amiqdalada yerləşən yaddaş hüceyrələrinin funksiyasının pozulması nəticəsində zəifləyə bilər. Yaşlı insanlarda əsas səbəb degenerativ proseslərdir. Gənclərdə isə əsas risk faktoru kəllə-beyin travmaları, neyroinfeksiyalar və beyin qan dövranının pozulmasıdır.
Beyin hüceyrələrinin qidalanmasını pozan əsas amillər:
Yüksək qan təzyiqi (hipertoniya);
İrsiyyət nəticəsində yaranan xolesterin mübadiləsinin pozulması və ateroskleroz;
1-ci tip şəkərli diabet;
Böyrək və ya qaraciyər çatışmazlığı (hepatit və ya zəhərlənmələr nəticəsində);
Bundan əlavə, B1 və B12 vitaminlərinin, fol turşusunun çatışmazlığı, aktiv və passiv siqaret çəkmə, alkoqol qəbulu da yaddaş problemlərinə səbəb ola bilər.
Rəqəmsal demensiya - müasir dövrün problemi
Həkim son illərdə rəqəmsal demensiya probleminin geniş yayıldığını qeyd edib. Gənclərdə yaddaşın zəifləməsi, cihazlardan (smartfonlar, planşetlər və s.) həddindən artıq istifadə ilə əlaqələndirilir.
İnsanlar vacib məlumatları yadda saxlamır, çünki həmin bilgilər elektron cihazlarda mövcuddur;
Videolar izlənərkən yalnız görmə və eşitmə duyğuları aktiv olur, digər sensor mərkəzlər (əzələ yaddaşı, koordinasiya və tarazlıq bacarıqları) isə passiv qalaraq tədricən zəifləyir.
Nə etmək lazımdır?
Həkim bildirir ki, əgər yaddaş problemləri 50-60 yaşdan əvvəl başlayıbsa, bu proses adətən geri dönə biləndir. Əvvəlcə həkimə müraciət edərək yaddaşa təsir edə biləcək xəstəlikləri müəyyənləşdirmək, vitamin və hormon səviyyəsini yoxlatdırmaq lazımdır.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Maraqlı Baxılıb: 1091 Tarix: 02 mart 2025
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaş"Microsoft"un çökməsi milyardlarla dollar zərər vura bilər
"Microsoft" korporasiyasının fəaliyyətində yaranan qlobal nasazlıq Avstraliya iqtisadiyyatına milyardlarla dollar zərər vura bilər. -ın məlumatına görə, bu barədə "The Guardian" nəşri yazıb. "RSM Australia" şirkətinin təhlükəsizlik sahəsi üzrə eksperti Aşvin Palın sözlərin
15.11.2026 304 Qadınlar kişilərdən daha çox üşüyür - SƏBƏB
Alimlər qadınların soyuğu kişilərdən daha tez hiss etməsinin və daha isti mühitə üstünlük verməsinin mümkün bioloji səbəbini araşdırıblar. Tədqiqatın nəticələrinə görə, temperaturun qavranılmasına testosteron və dərinin sinir uclarında yerləşən xüsusi zülal reseptorları təsir göstərə bilər. xarici mediay
15.11.2026 271 Mağara divarlarında 280 qədim təsvir tapıldı - 60 il yanından keçib, görməyiblər
İspaniyanın Kataloniya bölgəsindəki "Cova de la Font Major" mağarasında onilliklər boyu turistlərin diqqətindən yayınan 280 Paleolit dövrü qayaüstü oyması aşkar edilib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, Katalan İnsan Paleoekologiyası və Sosial Təkamül İnstitutunun alimləri Xosep Mariy
14.11.2026 258 Sürücülər payızda avtomobilə niyə sabun parçası qoyurlar? - İnanılmaz SƏBƏB
Adi bir sabun parçası payız aylarında sürücülərin köməyinə çata bilər. Yağışların artması, havanın rütubətlənməsi və temperaturun tez-tez dəyişməsi avtomobil sahibləri üçün əlavə çətinliklər yaradır. Belə hallarda sadə məişət vasitələri də faydalı ola bilər. Məhz buna görə bəzi təcrübəli sürücülər avtomobili
15.11.2026 290 Qocalmanı gecikdirən ən təsirli qidalar - Siyahı
Sağlam yaşlanmaq, dərinin gəncliyini qorumaq və immuniteti güclü saxlamaq hər zaman diqqət mərkəzindədir. Orqanizmin özünün istehsal etdiyi, lakin qidalar vasitəsilə də dəstəklənməli olan kükürd tərkibli sistein amin turşusu hüceyrələrin yenilənməsində mühüm rol oynayır. Hüceyrələrin qocalmasının qarşısın
13.11.2026 492 100 yaşa çatanların qidalanma sirri
Çinli alimlərin apardığı araşdırma 100 yaşa qədər yaşamaq ehtimalı ilə qidalanma vərdişləri arasında maraqlı əlaqə olduğunu üzə çıxarıb. Məlum olub ki, ət yeyən yaşlı qadınların 100 yaşa çatma ehtimalı vegetarian qadınlarla müqayisədə daha yüksək ola bilər. Lakin burada mühüm bir məqam var. -ın xaric
15.11.2026 284 Bu qış dəbdə olacaq ayaqqabılar - Stilistdən əsas trendlər
2026-2027-ci ilin qış mövsümündə hündür çəkmələr, 70-ci illərin üslubunu xatırladan zamşa modellər və müxtəlif tokalı botlar dəbdə olacaq. Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə ukraynalı stilist Qalina Denisük UNIAN-a açıqlamasında danışıb. Onun sözlərinə görə, soyuq mövsümdə dizə qədər uzanan çəkmələ
12.11.2026 496 Turlar.AZ - Xarici Turlar
saytinda daxili turlarla yanaşı, xarici turlarla bağlı elanlar da gündəlik yenilənir. Sayta daxil olmaqla Türkiyə, Rusiya, Gürcüstan, İran, Ukrayna, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Maldiv adaları, Misir və digər məkanlara sərfəli xarici turlar əldə edə bilərsiniz!. Təbii ki, azərbaycanlı turistlər daha ço
14.11.2026 728 Arılar 35 dərəcə şaxtada belə sağ qalırlar
Arılar qışda 35 dərəcə şaxtaya baxmayaraq sağ qala bilirlər. Bunun üçün onlar bədənlərində istilik yaradan xüsusi üsuldan istifadə edirlər. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, yay aylarında hər yerdə rast gəldiyimiz arılar və eşşəkarıları havalar soyuyan kimi sanki birdən-birə yoxa çıxırlar. Laki
15.11.2026 276