3800 il əvvələ aid şəhər tapıldı - İnsanlar quraqlıqda necə sağ qalıblar?
Arxeoloqlar Limadan 180 km şimalda yerləşən Suxe səhralıq vadisində təxminən 3800 illik Pəniko şəhərini aşkar ediblər. Bu şəhər alimlərin Amerikanın ən qədim sivilizasiyası hesab etdiyi qədim Karal mədəniyyətinə aid olub. Kəşf 2025-ci ilin iyul ayında, artıq otuz ildən çoxdur ki, bu regionu araşdıran arxeoloq, doktor Rut Şedi tərəfindən edilib.
Lent.az xəbər verir ki, Pəniko əsas Karal-Suxe mərkəzindən cəmi 10 km aralıda yerləşir və həmin mərkəz 2009-cu ildə UNESCO-nun dünya irsi siyahısına daxil edilib. Burada arxeoloqlar artıq mərasim məbədlərindən yaşayış komplekslərinə qədər 18 tikilini aşkar ediblər. Karal kimi bu şəhərdə də nə istehkamlar, nə də silah tapılıb ki, bu da karalların sülhsevər xalq olduğunu təsdiqləyir.
Sivilizasiya e.ə. 3000-ci ildən e.ə. 1800-cü ilə qədər mövcud olub. Karallar pambıq, balqabaq, şirin kartof və digər bitkilər yetişdirir, balıqçılıqla məşğul olur, həmçinin And regionları ilə Amazon arasında ticarət əlaqələri saxlayırdılar.
Pənikonun kəşfi insanların iqlim böhranına necə uyğunlaşdıqlarına dair yeni sübutlar verir. Təxminən 4000 il əvvəl region 130 il davam edən quraqlıq dövrü yaşayıb və bu, bir çox yaşayış məntəqələrinin dağılmasına səbəb olub. Əhalinin bir hissəsi buzlaqlardan qidalanan dağ bulaqlarına yaxın ərazilərə köçərək müharibə və işğallara əl atmadan sağ qala bilib.
Pənikoda tapılan artefaktlar arasında gil fiqurlar, bəzək əşyaları və oyma sümüklər var. Xüsusilə, arxeoloqlar qırmızı piqmentlə boyanmış qadın başı heykəlciyi və pelikan sümüyündən hazırlanmış fleytalar da daxil olmaqla musiqi alətləri aşkar ediblər. Bu isə göstərir ki, hətta demoqrafik tənəzzül dövründə də icma öz mədəni və ritual ənənələrini qoruyub saxlayıb.
Məkan artıq turistlərin ziyarəti üçün açıqdır. Karal kimi Pənikoya da hər gün saat 09:00-dan 17:00-dək baş çəkmək olar. Ekskursiyalar yerli bələdçilər tərəfindən keçirilir və onların əksəriyyəti ispan dilində danışır, buna görə arxeoloqlar səyahətçilərə tərcüməçi ilə getməyi tövsiyə edirlər.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Maraqlı Baxılıb: 573 Tarix: 14 sentyabr 2025
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşBaşına dəhrə sancılan kişi təcili yardımda saatlarla telefonla oynadı
Hindistanın Mumbay şəhərində xəstəxananın təcili yardım şöbəsində qeydə alınan görüntülər böyük təəccüb doğurub. qafqazinfo-ya istinadən xəbər verir ki, 27 yaşlı Rohit Naqnath Pavar başına dəhrə sancılmış vəziyyətdə huşunu itirmədən telefonundan istifadə edərkən görüntülənib. Bildirilir ki, hadisə şəhəri
09.05.2026 315 Dünyanın ən varlılarından birinin qızı elə paltar geyindi ki... dəyəri bir ölkə büdcəsi qədərindədir
Məlum olduğu ki, mayın 4-də Nyu-York şəhərində ənənəvi xeyriyyə balı keçirilib. Gecənin hörmətli qonaqları geyimlərinə xeyli səy göstəriblər. Məsələn, Hindistanın ən varlı adamı Mukeş Ambaninin qızı İşa Ambani xüsusi diqqət çəkib. -ın xarici mediaya istinadən xəbərinə görə, tədbirdə hindli iş adamını
10.05.2026 601 Hər evdə metrlərlə var: Gizli dinləmə edə bildiyi məlum oldu
İnternet sürətimizi artıran və evlərimizdə metrlərlə uzanan fiber-optik kabellərin əslində həssas bir mikrofona çevrilə bildiyi sübut edilib. Honq-Konq Politexnik Universiteti və Honq-Konq Çin Universitetinin tədqiqatçıları tərəfindən aparılan və "NDSS Symposium 2026"da təqdim olunan araşdırm
09.05.2026 283 Süni intellekt uzun mətnlərdə düşünmə qabiliyyətini itirir - Yeni araşdırma
Rusiyanın AIRI İnstitutunun tədqiqatçıları süni intellektin məlumat kontekstini necə təhlil etdiyini və məntiqi zəncirlər qurduğunu qiymətləndirmək üçün yeni metod hazırlayıblar. "Rambler"ə istinadən xəbər verir ki, yoxlamalar nəticəsində populyar böyük dil modellərinin uzun məlumat massivlər
10.05.2026 199 Narazı gəlin diqqət çəkdi - VİDEO
Toy məclislərindən birində lentə alınan görüntülər sosial şəbəkələrdə müzakirələrə səbəb olub. xəbər verir ki, yayılan kadrlarda ən çox diqqət çəkən məqam gəlinin üz ifadəsi olub. İzləyicilər onun narazı və bir qədər soyuq göründüyünü qeyd ediblər. Görüntülərdə cütlüyün rəqs etdiyi anlar da yer alıb
03.05.2026 833 Turizm Xidmətləri Turlar.AZ saytında
saytında turizm xidmətləri ilə bağlı bütün faydalı məlumatlar toplanıb! Saytın bu bölməsinə daxil olmaqla, sizi turizmlə bağlı maraqlandıran bütün suallara cavab tapa bilərsiniz!. Turizm xidmətlərinə bunlar aiddir: aviabiletlərin satışı, viza dəstəyi, Azərbaycanda və dünyann istənilən nöqtəsində otelləri
13.05.2026 213 Faydaları sizi heyrətləndirəcək!
Reyhan min bir dərdə şəfa verən bitki kimi tanınır. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, 2500 ildən çoxdur Yaxın Şərq və Aralıq dənizi hövzəsində dərman məqsədilə əkilən reyhan, sağlamlıq üçün bir çox faydalara malikdir. Vətəni Hindistan olan bu bitki acı, kəskin, lakin dadı ilə seçilir və yalnız qid
05.05.2026 451 Restoranlardakı kimi dadlı kartof qızartmaq hiyləsi
Hər kəs kartof tavada düzgün qızartmağın qaydalarını bilmir, buna görə də onlar tez-tez bir qədər çiy qalır, yanır və ya həddindən artıq yağlı olur. Amma bir neçə qaydaya əməl etsəniz, yemək ideal alınacaq. katofun tavaya yapışmaması üçün onu necə qızartmaq və onların qaralmaması üçün nə əlavə etmə
10.05.2026 242 "WhatsApp" bu telefonlarda İŞLƏMƏYƏCƏK
Dünyada ən çox istifadə olunan mesajlaşma tətbiqlərindən "WhatsApp" 8 sentyabr 2026-dan etibarən Android 6.0-dan aşağı əməliyyat sisteminə malik cihazlarda dəstəyi dayandıracaq. xəbər verir ki, qərar xüsusilə Android 5.0 və 5.1 ilə işləyən köhnə modellərə təsir edəcək. Şirkət bu addımı təhlükəsizli
03.05.2026 492 
