Cadu kimi: 18-ci əsrdə hava proqnozları niyə qadağan edilib?

Cadu kimi: 18-ci əsrdə hava proqnozları niyə qadağan edilib?Hava hər bir insanın həyatına təsir göstərir və ona görə də onun əvvəlcədən bilinməsi hər zaman mühüm hesab olunub. Lakin çox vaxt bu proses sehrlə əlaqələndirilirdi. Keçmişdə hava proqnozu verənləri cadugərlikdə ittiham etmək belə mümkündür.

Qayanrinfo xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, proqnoz anlayışı hələ ikinci əsrdə astronom və riyaziyyatçı Ptolemeydən başlayıb. O, planetlərin hərəkət cədvəllərini tərtib etmiş və onların Yer atmosferinə təsirini hesablamaq üçün mürəkkəb sistem qurmuşdu. Bu sahə "astrometeorologiya" adlanırdı.

Uzun müddət bu üsul elm dairələrində etibarlı sayılıb. Mütəxəssislər iddia edib ki, astrometeorologiya yalnız təbiətə əsaslanan "zərərsiz sehr"dir. Lakin hakimiyyət şübhə ilə yanaşmağa başlayıb və 1735-ci ildə qəbul edilən qanun bütün öncədən xəbərdarlıqları, o cümlədən hava proqnozunu qadağan edib.

1854-cü ildə Meteorologiya bürosu yaradıldıqda belə, həmin qanun hələ də qüvvədə olub. Artıq elm ilə magiya arasında oxşarlıq itmişdi və insanlar proqnoz verdiklərinə görə tonqalda yandırılmayıb. Buna baxmayaraq, Ptolemeyin astrometeorologiyası bu günədək yaşayır və hətta illik hava təqvimlərinin hazırlanmasında istifadə olunur.

19-cu əsrdə Fransa imperatoru III Napoleon riyaziyyatçı Urban Leveryedən fırtına və tufanları qabaqcadan xəbər verən üsullar işləyib hazırlamasını istəyib. Səbəb Krım müharibəsi zamanı Fransa və Britaniya qoşunlarının böyük itkilərə məruz qalması olub.

Leverye teleqraf vasitəsilə Avropanın müxtəlif yerlərindən məlumat toplayaraq müəyyən edib ki, tufanı bir gün əvvəlcədən görmək mümkündür. Bu, İspaniya və Fransada qeydə alınmış siklonun nəticəsi olub. Beləliklə, ilk sinoptik xəritələr yaranıb.

Daha sonra bu işi britaniyalı dəniz zabiti və meteoroloq Robert Fitsroy davam etdirib. O, Böyük Britaniya Ticarət Şurasının Meteorologiya departamentinin rəhbəri olub və proqnozların dənizçilərin həyatını xilas edəcəyinə ümid edib.

Fitsroy müxtəlif ölkələrdən gələn 24 teleqram əsasında atmosfer təzyiqini işarələyərək siklon və antisiklonları xəritədə birləşdirib. İlk proqnoz 1860-cı ilin avqustunda "Times" qəzetində dərc olunub, bir il sonra isə ilk fırtına xəbərdarlığı verilib. Lakin proqnozların çoxu özünü doğrultmadığından bu, narazılıqlara səbəb olub. Balıqçılar dənizə çıxmadıqları üçün ziyana düşür, qəzetlərdə meteoroloqları istehza edən karikaturalar dərc edilib.

Peyk dövründə belə, insanların qədimdə havanı necə proqnozlaşdırdıqları maraq doğurmaqda davam edir. Bu gün ən yaxın üç gün üçün verilən hava proqnozlarının dəqiqliyi 98,5 faizdir.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Maraqlı   Baxılıb: 865   Tarix: 17 sentyabr 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Necə bilək ki, kərə yağı təbiidir? - 10 ÜSUL

Kərə yağı ən çox istifadə olunan məhsullardan biridir. Bəziləri hətta əksər yeməklərin bişirilməsi zamanı kərə yağından istifadə edirlər. Bəs bu qədər çox üstünlük verilən kərə yağının təbii olub-olmadığını necə bilmək olar?. Kərə yağının ziyanlı olması barədə fikirlər olsa da, təbii kərə yağının A

11.09.2021 3168
.

Bu köpəkbalığı donuza oxşayır - FOTO

İtaliyanın Elba adasında üzdən donuza bənzəyən qeyri-adi köpəkbalığı tutulub. BİG.AZ xəbər verir ki, bu barədə "Daily Mirror" yazır. "Donuz-kopəkbalığı" kimi tanınan və nəsli kəsilmək üzrə olan bu balıq Qımızı Kitaba salınıb. Yerli okeanariumun əməkdaşı Yuri Tibertonun sözlərinə görə

10.09.2021 1424
.

Binanın qarşısından keçən qadının üstünə armatur düşdü – ANBAAN VİDEO

Türkiyənin Çorum şəhərində qadın tikintisi davam edən binanın qarşısından keçərkən ciddi təhlükə ilə üzləşib. -a istinadən xəbər verir ki, hadisə anbaan inşaat meydançasının təhlükəsizlik kameraları tərəfindən qeydə alınıb. Görüntülərdə qadının onun üstünə düşən armatur dirəklərdən yayınmağa çalışdığ

14.09.2021 1946
.

Qızıldan hazırlanan unitaz iki ildir tapılmır - FOTO

İngiltərənin Blenheim sarayından iki il əvvəl oğurlanan qızıldan hazırlanan unitaz hələ də tapılmayıb. -a istinadən xəbər verir ki, 2019-cu il sentyabrın 14-də sarayda sənət sərgisinin keçirildiyi vaxt oğurlanan qızıl unitazın dəyəri 1 milyon funt sterlinqdir (2 300 00 manatdan çox). Xatırladaq ki, unitaz

16.09.2021 3329
.

Kosmosda nəgəng "it sümüyü" tapdıldi - FOTO

Kosmik fəzada nəhəng "it sümüyü"nə bənzər "Kleopatra" asteroidi aşkarlanıb. BİG.AZ "Live Science"a istinadən xəbər verir ki, alimlərin marağına səbəb olan bu asteroidin uzunluğu 270 kilometr, çəkisi 3,27 kvadrilyon ton, sıxlığı isə hər kub santimetrə 3,4 qramdır. Hazırd

11.09.2021 1188
.

Oturaq həyat tərzi keçirənlər necə qidalanmalıdır? - Dəyərli məsləhətlər

Azərbaycan Respublikası Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin (AQTA) "AQTA maarifləndirir" rubrikası davam edir. agentliyə istinadən xəbər verir ki, rubrika çərçivəsində AQTA və Qida Təhlükəsizliyi İnstitutunun (AQTİ) mütəxəssisləri tərəfindən hazırlanan maarifləndirici materiallar, sağlam qidalanm

11.09.2021 659
.

Yatağına ilan girən kişinin qorxu dolu anları - VİDEO

Hindistanda az qala faciə ilə nəticələnəcək hadisənin görüntüləri yayılıb. Kadrlar Racastanda, Bansvar məbədində qeydə alınıb. -a istinadən xəbər verir ki, videodan göründüyü kimi, kobra ilanı yerdə yatan insana tərəf sürünür. Sonra o, odeyalın altına girir. Bu vaxt kişi qəfil ayılaraq yerindən sıçrayır

10.09.2021 1704
.

Bu üçəmlər "TikTok"da səs salıb, amma oğlanlar... - FOTO-VİDEO

İngiltərənin Qreyvzend şəhərindən olan 18 yaşlı Şerena, Keyli və Eliza Terri üçəmləri aktiv "TikTok" istifadəçiləridirlər. BİG.AZ xəbər verir ki, onlar barədə "Daily Mirror" yazır. Qızlar əks cinslə münsibətlərindən danışarkən bildiriblər ki, oğlanlar çox vaxt bacıların gözəlliyin

16.09.2021 3201
.

Cənazə mərasiminə açıq geyimdə getdi - Cəsədə yaxınlaşıb... / FOTO

Sosial mediada yayılan görüntülər müzakirələrə yol açıb. Reddit portalında paylaşılan məlumata görə, qız babasının cənazə mərasiminə açıq geyimdə qatılıb. Qohumların etirazlarına baxmayaraq, qız paltarını dəyişməyib. O cəsədə yaxınlaşıb və bildirib ki, babası sağ olub onu bu göyümdə görsəydi etiraz etməzdi

12.09.2021 2549
.