Zövq, yaddaş və duyğu: Musiqinin insan üzərində görünməz təsiri

Zövq, yaddaş və duyğu: Musiqinin insan üzərində görünməz təsiriMusiqi bəşəriyyətin ən qədim və ən gözəl sənət formalarından biridir. Hər bir insanın musiqiyə yanaşması fərqli olur: biri Üzeyir Hacıbəyli və Qara Qarayevin dərin, zəngin bəstələrinə pərəstiş edərkən, digəri Şopenin romantik notlarında ruhlanır, bəzisi isə Motsartın nəğmələrində əbədi harmoniya axtarır. Bir çoxumuz isə pop, caz, rok və ya başqa janrlara üstünlük veririk. Amma elə anlar olur ki, qarşı tərəfin musiqi zövqü bizə "bərbad" görünür, onların dinlədiyi mahnılara biz "aşağı səviyyəli" deyirik. Biz özümüzün dinlədiyimiz klassikanın, cazın və ya popun daha üstün olduğunu düşünürük, halbuki onlar da öz zövqlərinə görə öz mahnılarını ən yaxşı sayırlar. Bu niyə belədir? Musiqi zövqü haradan yaranır və necə formalaşır?

Oxu.Az mövzu ilə bağlı "Kaspi" qəzetinin məqaləsini təqdim edir:

Təhsil və mədəniyyət mühiti

Musiqi zövqü uşaqlıqdan başlayaraq, insanın yaşadığı mühit, ailəsi, aldığı təhsil və sosial çevrə ilə sıx bağlıdır. Məsələn, Azərbaycanda Üzeyir Hacıbəyli, Fikrət Əmirov, Səid Rüstəmov, Arif Məlikov kimi klassik bəstəkarların musiqisi məktəb və konservatoriya mühitində geniş tədris olunur, bu da insanlarda musiqi zövqünün formalaşmasında önəmli rol oynayır. Digər tərəfdən, Avropa klassikası - Motsart, Çaykovski, Şostakoviç, Bethoven, Baxın əsərləri bir çox insan üçün musiqi tərbiyəsinin əsasıdır.

Mədəniyyətlərarası fərqlər

Musiqi hər xalqın özünəməxsus ifadə vasitəsidir. Buna görə də, bəzən başqa bir mədəniyyətin musiqisi bizim üçün anlaşılmaz və ya hətta "pis" səslənə bilər. Məsələn, Qərb musiqisinin klassik nümunələri ilə Azərbaycan xalq musiqisinin ritmləri və melodiyaları arasında ciddi fərqlər var. Bu fərqlər musiqiyə münasibəti də dəyişir.

Musiqi zövqü insanın daxili duyğuları və həyatı ilə bağlıdır. Bəzən müəyyən bir musiqi janrı və ya əsəri insanın yaşadığı emosional vəziyyətə və ya xatirələrinə uyğun gəlir və ona görə sevilir.

Musiqi zövqü və klassik əsərlər

Klassik musiqi nümunələri Azərbaycan musiqi tarixində xüsusi yer tutur. Onlar xalq musiqisi ilə Avropa klassikasını unikal şəkildə birləşdirir. Eyni zamanda, dünya musiqi xəzinəsindən böyük bəstəkarların əsərləri musiqi zövqünün formalaşmasına böyük təsir göstərir. Bu əsərlərin musiqi strukturunun mürəkkəbliyi, melodiyanın zənginliyi və harmoniyanın incəliyi insanlarda musiqiyə dərin hörmət yaradır və zövqün inkişafına səbəb olur.

Musiqi zövqündə mübahisələr niyə yaranır?

Bəzən başqalarının musiqi zövqü bizə qəribə və hətta "pis" görünür. Bunun səbəblərini aşağıdakı kimi ümumiləşdirə bilərik :

Fərqli təhsil və təcrübə səviyyələri - bir insan musiqini daha çox analiz edir, digəri sadəcə əyləncə üçün dinləyir.

Mədəniyyət və dəyərlər fərqliliyi - müxtəlif cəmiyyətlərin fərqli musiqi ənənələri və qiymətləndirmələri olur.

Emosional əlaqə fərqliliyi - hər kəsin musiqi ilə bağladığı emosional təcrübə fərqlidir.

Qrup mənsubiyyəti və sosial təsirlər - bəzən musiqi zövqü qrup kimliyi ilə sıx bağlıdır, buna görə fərqli zövq qınaq obyektinə çevrilir.

"Necə ki, mütaliəyə, eləcə də musiqiyə üstünlük verilirdi"

Bəstəkar Xanım İsmayılqızı deyir ki, doğulandan formalaşma prosesindəyik: "Artıq müəyyən yaşa çatanda, yaradılan bazaya əsasən, seçim özümüzün olur. Amma bir uşağın nə eşidəcəyi, danışacağı, nə yeyəcəyi, geyinəcəyi əsasən valideynlərin, müəllimlərin ixtiyarındadır. Ana laylası ilk eşitdiyimiz musiqidir. Sonra evdə dinlənilən digər musiqilər yaddaşa yazılır və kodlanır. Ailələr, ailədəki seçimlər fərqli olduğu kimi, zövqlər də müxtəlifləşir. Baxmayaraq ki, zövq də istedad kimi səninlə doğula bilir".

X.İsmayılqızının sözlərinə görə, əvvəllər, demək olar ki, bütün ailələrdə uşaqlar musiqi təhsili alardılar. Bir alətdə ifa etməyi öyrənərdilər. Əksər ailələrdə pianino, tar, kamança, qarmon və s. alətlər olardı: "Bu ailələrdə uşağı məhz musiqiçi etmək məqsədi yox idi. Uşaqda musiqi duyumunu, zövqünü, ritmi formalaşdırmaq, hissləri itiləmək və zənginləşdirmək üçün idi bunlar. Necə ki, mütaliəyə, eləcə də musiqiyə üstünlük verilirdi. Musiqi və söz insanın varlığıdır, kimliyidir, ifadə vasitəsidir, düşüncəsinin formasıdır, şəklidir, rəngidir. Ataların bir məsəli var: "Nə tökərsən aşına, o da çıxar qaşığına". Nə verəcəksənsə, onu da alacaqsan. Nə ötürəcəksənsə, onu geri qazanacaqsan. Həyat bumeranqdır. Bu həm ailələrə, fərdlərə, cəmiyyətə, həm də ölkəyə aiddir".

Musiqi zövqü - şəxsiyyət

Bəstəkar bildirir ki, keyfiyyətli musiqi dinləmək vərdişini yarada bilirsənsə, zövqə çevrilir. Təhsil, dünyagörüşü, bilik dairəsi, musiqi duyumu da birləşib zövqü formalaşdırır: "Bəzən musiqi zövqü - şəxsiyyəti, bəzən şəxsiyyət - musiqi zövqünü formalaşdırır. Musiqi zövqü, həm də təfəkkür tərzidir. Biri roku sevir, digəri cazı, biri simfonik musiqidən həzz alır, digəri etnik musiqidən və s. Musiqi zövqü böyük, dərin, real və irreal prosesin nəticəsidir. Real olanı odur ki, uşaqlara, gənclərə, janrından asılı olmayaraq, səviyyəli musiqi ötürə bilək ki, düzgün formalaşma prosesi getsin".

Hər bir insanın musiqi dünyası özünəməxsusdur

Musiqi zövqü mürəkkəb və çoxşaxəli bir fenomendir. O, insanın mədəni, sosial, psixoloji və bioloji xüsusiyyətlərinin qarşılıqlı təsiri nəticəsində yaranır. Klassik bəstəkarların musiqisi bizə musiqinin zənginliyini, dərinliyini və universal dilini göstərir. Ancaq unutmamalıyıq ki, hər bir insanın musiqi dünyası özünəməxsusdur və başqasının zövqünü aşağı səviyyəli saymaq, sanki onun daxili aləminə və duyğularına hörmətsizlikdir. Musiqinin ən gözəl tərəfi isə onun bizə fərqlilikləri anlamağı və hörmət etməyi öyrətməsidir.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Maraqlı   Baxılıb: 737   Tarix: 05 oktyabr 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Necə bilək ki, kərə yağı təbiidir? - 10 ÜSUL

Kərə yağı ən çox istifadə olunan məhsullardan biridir. Bəziləri hətta əksər yeməklərin bişirilməsi zamanı kərə yağından istifadə edirlər. Bəs bu qədər çox üstünlük verilən kərə yağının təbii olub-olmadığını necə bilmək olar?. Kərə yağının ziyanlı olması barədə fikirlər olsa da, təbii kərə yağının A

11.09.2021 3168
.

Körpüyə görün hansı ad verildi - FOTOLAR

ABŞ-ın Oreqon ştatının Portland şəhərində piyada körpülərindən birinə "Simpsonlar" ("The Simpsons") cizgi filminin personajının adı verilib. xəbər verir ki, bu barədə yazır. Belə ki, həmin körpü "Simpsonlar" cizgi filmindəki Ned Flanders personajının şərəfnə adlandırılıb

15.09.2021 1164
.

Gecə paltarı ilə yatmayın - SƏBƏB

Gözəl, sağlam və rahat bir yuxu üçün yatarkən gecə paltarı geyinməyin. Hətta qışda belə. Bəs niyə gecə paltarı ilə yatmamalıyıq?. -a istinadən məlumat verir ki, insanların təxminən 40 faizi yatarkən gecə paltarı geyinirlər. Xüsusilə qış aylarında qalın "pijamalar" da yatmaqla daha rahat olacaqların

16.09.2021 3554
.

Cəmi 2 kilo kökəldiyi üçün işini itirdi - FOTOLAR

"Emirates Airline" şirkətində 3 ilə yaxın stüardessa işləyən Duyqu Karaman cəmi 2 kilo kökəldiyi üçün işdən çıxmalı olub. BİG.AZ xəbər verir ki, bu barədə "Mirror" yazır. Belə ki, iş yoldaşlarından biri onun çox "iri" olduğunu bildirərək rəhbərliyə şikayət edib. Şikayətdə

11.09.2021 2925
.

Türkiyədə İLK: 3D printerlə insan beyninin nüsxəsi hazırlandı - VİDEO

Nevrologiya mütəxəssisi professor Sultan Tarlacı Türkiyədə ilk dəfə olaraq 3D printerlə insan beyninin dəqiq nüsxəsini hazırlayıb. Oxu.a-a istinadən xəbər verir ki, keçmişdə beyinin içindəki quruluşu anlamaq üçün silikon yerləşdirmə kimi xam üsullar istifadə olunurdu, ancaq bu inkişafla beyinin xaric

13.09.2021 490
.

Qızıldan hazırlanan unitaz iki ildir tapılmır - FOTO

İngiltərənin Blenheim sarayından iki il əvvəl oğurlanan qızıldan hazırlanan unitaz hələ də tapılmayıb. -a istinadən xəbər verir ki, 2019-cu il sentyabrın 14-də sarayda sənət sərgisinin keçirildiyi vaxt oğurlanan qızıl unitazın dəyəri 1 milyon funt sterlinqdir (2 300 00 manatdan çox). Xatırladaq ki, unitaz

16.09.2021 3329
.

Bakıda dördəm doğulub - VİDEO

Bakıda dördəm doğulub. -ın xəbərinə görə, uşaqlardan 3-ü oğlan 1140 qr., 1350 qr., 1230 qr, biri qızdır 1120 qr. Zaqatala rayon sakinləri olan 30 yaşlı Ülviyyə Sofiyeva və 32 yaşlı Huseynbala Sofiyevin ailəsində dünyaya gələn uşaqlar onların ilk övladlarıdır. Qeysəriyyə əməliyyatı ilə doğulan uşaqları

15.09.2021 942
.

Zooloqlar inəklərə görün nəyi öyrətdilər

Alimlər inək fermalarından çıxan tullantıların ətraf mühitə təsirini azaltmağın yolunu tapıblar. -a istinadən xəbər verir ki, məlum olduğu kimi, inəklər hər gün çox miqdarda peyin və sidik xaric edir. Buna görə də fermerlər gündəlik olaraq böyük təsərrüfatlarda tullantıların sanitariya problemi yaratmamas

15.09.2021 960
.

Bu üçəmlər "TikTok"da səs salıb, amma oğlanlar... - FOTO-VİDEO

İngiltərənin Qreyvzend şəhərindən olan 18 yaşlı Şerena, Keyli və Eliza Terri üçəmləri aktiv "TikTok" istifadəçiləridirlər. BİG.AZ xəbər verir ki, onlar barədə "Daily Mirror" yazır. Qızlar əks cinslə münsibətlərindən danışarkən bildiriblər ki, oğlanlar çox vaxt bacıların gözəlliyin

16.09.2021 3201
.