Politoloq: Prezident İlham Əliyevin çıxışı yeni Türk geosiyasətinin manifestidir

"Prezident İlham Əliyevin Qəbələdə keçirilən Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) Zirvə toplantısındakı çıxışı həm məzmun, həm də strateji baxımdan dərin mesajlar ehtiva edirdi. O, bu çıxışında Türk dünyasının artıq sadəcə mədəni-mənəvi birlik deyil, siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik baxımından da formalaşmış güc mərkəzinə çevrildiyini vurğuladı. Əliyevin ritorikasında "vahid güc mərkəzi" anlayışı təsadüfi deyildi – bu, postsovet məkanında və qlobal arenada yeni güc balansının formalaşdığını göstərən siyasi mesaj idi.
Prezidentin vurğuladığı əsas ideya, Türk dünyasının parçalanmış deyil, koordinasiyalı və məqsədyönlü şəkildə hərəkət etməsi zərurətidir. Çünki XXI əsrin geosiyasəti artıq milli təkbaşınalıqla deyil, kollektiv güclə nəticə verir. İlham Əliyev bu kontekstdə TDT-nin yalnız humanitar və iqtisadi platforma deyil, həm də təhlükəsizlik və müdafiə baxımından mühüm mexanizmə çevrilməsini təklif etdi".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında politoloq Tural İsmayılov bildirib.

O, qeyd edib ki, hərbi təlimlər məsələsinin önə çəkilməsi, əslində, regional sabitliyin qorunması və ortaq təhlükəsizlik mexanizmlərinin formalaşması zərurəti ilə bağlıdır. Prezidentin fikrincə, Türk dövlətləri eyni tarixi köklərə malik olduqları kimi, eyni təhlükələrlə də üzləşirlər – bu, həm informasiya müharibəsi, həm də real hərbi təhdidlər müstəvisində özünü göstərir. Ona görə də, ortaq hərbi təlimlərin keçirilməsi təkcə müdafiə məsələsi deyil, həm də strateji həmrəyliyin rəmzidir. Əliyev bununla həm də TDT çərçivəsində ortaq müdafiə doktrinasının əsasını qoymağa çağırış etdi:
"Digər mühüm detal, Prezidentin iqtisadi inteqrasiya və nəqliyyat layihələrinə xüsusi yer ayırması idi. O, Zəngəzur dəhlizi və Orta Dəhliz kimi layihələrin yalnız Azərbaycan üçün deyil, bütün Türk dünyası üçün strateji mahiyyət daşıdığını bildirdi. Əliyev vurğuladı ki, bu layihələr Türk dünyasını Çindən Avropaya qədər birləşdirən real logistika və enerji xəritəsinə çevirir.

İlham Əliyevin çıxışında həm də tarixi yaddaş və milli kimlik məsələsinə xüsusi vurğu var idi – o, Türk dünyasının ortaq dəyərlərinin qloballaşma təzyiqinə qarşı mədəni sipər rolunu oynadığını qeyd etdi. Bu, bir növ ideoloji qarşıdurmada Türk sivilizasiyasının mövqeyini gücləndirmək mesajı idi.

Əliyevin TDT-ni vahid güc mərkəzi kimi görmək istəyi, əslində, Türkiyə ilə Azərbaycanın yaratdığı "iki dövlət – bir millət" modelini geniş məkanda – "bir millət – çox dövlət" prinsipinə çevirmək niyyətindən doğur. Bu konsepsiya həm siyasi, həm də mədəni baxımdan Türk dünyasının qlobal miqyasda söz sahibinə çevrilməsini hədəfləyir.

Prezident həmçinin açıq şəkildə bildirdi ki, Türk dövlətlərinin əməkdaşlığı kimsəyə qarşı deyil, amma kimsənin diktəsi altında da olmayacaq. Bu, Azərbaycanın və bütövlükdə Türk dünyasının müstəqil geosiyasi mövqeyini ifadə edən cəsarətli bəyanat idi.

Nəticə etibarilə, İlham Əliyevin çıxışı TDT-nin gələcək strateji istiqamətinin konturlarını müəyyənləşdirdi: iqtisadi inteqrasiya, hərbi koordinasiya, siyasi həmrəylik və mədəni özünüdərk. Bu çıxış təkcə bir liderin fikri deyil, yeni Türk geosiyasətinin manifestidir. Əliyev bir daha sübut etdi ki, Türk dünyasının gələcəyi "bərabər tərəfdaşlıq"dan çox, "vahid güc mərkəzi" ideyasına əsaslanacaq".

Telegramda izləyin