Bu vulkanın partlayışı kosmosun kənarına qədər təsir edib - Alimləri heyrətləndirən nəticə

2022-ci ildə Hunqa-Tonqa-Hunqa Ha’apai vulkanının püskürməsi gözlənilən istiləşmə əvəzinə stratosferdə anormal soyuma yaradıb.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Daily Galaxy" yazır.

Bu hadisənin əsas səbəbi 146 teraqram su buxarının partlayış nəticəsində birbaşa atmosferin yuxarı qatlarına atılmasıdır. Bu həcm stratosferdə normalda mövcud olan rütubətin təxminən 10 faizinə bərabərdir. NASA-nın Reaktiv Hərəkət Laboratoriyasından alim Luis Milyanın məlumatına görə, bu göstərici 1991-ci ildəki məşhur Pinatubo vulkanının təsirindən təxminən dörd dəfə daha yüksəkdir.

Anomaliyanın əsas səbəbi vulkanın yerləşdiyi dərinlik olub. Kaldera okean səviyyəsindən 150 metr aşağıda yerləşirdi. Tədqiqatçılara görə, bu dərinlik "ideal balans" yaradıb: kifayət qədər dayaz olub ki, maqma okean suyunu buxara çevirsin, lakin eyni zamanda su təzyiqi partlayışı tam zəiflədə bilməyib. Nəticədə kükürd atmosferdə qalmaq əvəzinə su buxarı ilə əvəz olunub.

Alimlər bildirirlər ki, su buxarı istiliyi saxlamır, əksinə onu kosmosa doğru ötürür.

Normal vulkan püskürmələrində sulfat hissəcikləri atmosferdə istiliyi "örtük" kimi saxlayırsa, Tonga hadisəsində su bu enerjini əksinə boşaldıb. Bu isə atmosferin bəzi qatlarında temperaturun 0,5-1 dərəcə Selsi aşağı düşməsinə səbəb olub.

Lids Universitetindən professor Amanda Meykokun sözlərinə görə, bu püskürmə 2023 və 2024-cü illərdə qeydə alınan rekord istilərlə birbaşa əlaqəli deyil, baxmayaraq ki, uzun müddət bu ehtimal araşdırılıb. Partlayış o qədər güclü olub ki, yaranan təzyiq dalğası Yer kürəsini dörd dəfə dövr edib və hətta Aralıq dənizində "meteoroloji sunami" kimi qeyri-adi hadisələr qeydə alınıb.

Araşdırmalara əsasən, 2025-ci ilin sonuna doğru atmosferdəki rütubət hələ də normadan yüksək qalıb. Alimlər xəbərdarlıq edirlər ki, bu "su izi" 2020-ci illərin sonuna qədər atmosfer kimyasına təsir göstərməkdə davam edə bilər.

Telegramda izləyin