"Azərbaycan TV-ləri dəyişməyə məcburdur, yoxsa sıradan çıxacaq" - MEDİA EKSPERTİ NİCAT ABDULLAYEV

Son illərdə rəqəmsal medianın sürətli inkişafı informasiya istehlakı vərdişlərini kökündən dəyişib. Xüsusilə YouTube platformasında fəaliyyət göstərən müstəqil kanallar artıq milyonlarla izləyicini özünə cəlb edərək ənənəvi televiziya kanalları üçün ciddi rəqabətə çevrilib.

Operativlik, sərbəst təqdimat tərzi, interaktiv ünsiyyət və auditoriyanın maraqlarına uyğun məzmun istehsalı YouTube kanallarını daha populyar edir. Gənc nəslin televiziyadan uzaqlaşaraq rəqəmsal platformalara yönəlməsi isə media bazarında yeni mərhələnin başladığını göstərir.
Mövzu ilə bağlı media eksperti Nicat Abdullayev BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, hesab edirəm ki, burada "televiziya erasının bitməsi"ndən yox, televiziya istehlak vərdişlərinin köklü şəkildə transformasiyasından danışmaq daha doğrudur. Onun sözlərinə görə, televiziya ölməyib, sadəcə tamaşaçı artıq klassik televiziyanın qarşısında müəyyən saatda oturub proqram gözləyən auditoriya deyil: "Bu gün tamaşaçı məzmunu özü seçir, istədiyi vaxt izləyir, qısa formatlara üstünlük verir və əsasən mobil cihazlar üzərindən informasiya qəbul edir. Belə bir şəraitdə televiziya ilə sosial medianın rəqabətində üstünlüyün rəqəmsal platformalara keçməsi təbii prosesdir.

Sponsorların artıq ənənəvi TV reytinqindən daha çox YouTube baxış sayı, sosial şəbəkə engagement-i, paylaşım, şərh, çatım kimi göstəricilərə baxması bazarın məntiqindən irəli gəlir. Çünki reklam verən üçün əsas sual budur: "Mənim reklamımı real olaraq neçə nəfər gördü və bu reklam hansı nəticəni verdi?" Ənənəvi reytinq sistemi daha çox statistik nümunə üzərindən ümumi mənzərə yaradır. Əgər bu ölçmə kiçik bir panel üzərində qurulursa, reklam verən artıq bunu kifayət qədər dəqiq hesab etmir. Rəqəmsal platformalarda isə daha konkret rəqəmlər görünür - baxış sayı, izləmə müddəti, auditoriyanın yaşı, coğrafiyası, reklamın klik nəticələri və s. Bu, sponsor üçün daha ölçülə bilən və hesabatlı modeldir.

Amma burada vacib bir məqam da var: YouTube baxış sayını televiziya reytinqi ilə tam eyniləşdirmək də doğru deyil. Çünki rəqəmsal baxışların hamısı keyfiyyətli auditoriya demək deyil. Bəzən yüksək baxış sayı olur, amma reklamın təsiri zəif olur. Digər tərəfdən, televiziyanın hələ də güclü tərəfləri var, xüsusilə canlı yayımlar, milli gündəmi formalaşdıran proqramlar, xəbər buraxılışları, böyük ictimai hadisələrin yayımı və yaşlı auditoriya seqmenti üçün televiziya hələ də ciddi təsir vasitəsidir.

Problem ondadır ki, bir çox televiziya kanalı özünü sadəcə efir platforması kimi görməyə davam edir. Halbuki müasir media modeli "multi-platform" düşüncə tələb edir. Bu gün televiziya yalnız peyk və ya kabel üzərindən yayımlanan kanal deyil; o, eyni zamanda YouTube kanalı, Instagram platforması, TikTok məzmun istehsalçısı və rəqəmsal media brendi olmalıdır. Əgər televiziya bu transformasiyanı etmirsə, təbii ki, reklam büdcələri daha çevik və ölçülə bilən platformalara yönələcək.

Azərbaycan reallığında isə əlavə problem kontent məsələsidir. Tamaşaçı maraqlı, dinamik, müasir dildə hazırlanmış məzmun istəyir. Sosial media bunu daha sürətli verir. Əgər televiziya hələ də köhnə formatlarla işləyirsə, tamaşaçının rəqəmsala keçməsi qaçılmazdır.

Yəni bu, televiziyanın sonu deyil. Bu, televiziyanın dəyişməyə məcbur olduğu yeni mərhələdir. Kim rəqəmsal transformasiyaya uyğunlaşacaqsa, o qalacaq. Kim yalnız ənənəvi efir məntiqi ilə işləyəcəksə, bazarda mövqeyini itirəcək".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin