Yellouston parkına canavarlar gətirildi: 20 il ərzində çayları tam dəyişdilər
1995-ci ildə ABŞ-ın Yellouston Milli Parkına boz canavarlar gətirilib. Bu, 1920-ci illərdə demək olar ki, tam yoxa çıxmış növün təxminən 70 ildən sonra yenidən ekosistemə qaytarılması idi.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bioloq Skott Treversin "Forbes" üçün yazdığı məqaləyə görə, bu addım parkın ekoloji sistemini köklü şəkildə dəyişib.
Canavarlar gəlməzdən əvvəl
Parkda əsasən maralların (loslar) populyasiyası üstünlük təşkil edirdi. Onlar söyüd, ağcaqayın və qovaq kimi gənc ağacları həddindən artıq yeyərək çay vadilərində və sahilyanı zonalarda ciddi deqradasiyaya səbəb olmuşdular. Nəticədə sahil bitkiləri zəifləyir, torpaq eroziyası artır və çayların strukturu sadələşirdi.
Trofik kaskad effekti
Canavarların yenidən ekosistemə daxil edilməsindən sonra vəziyyət dəyişdi. Ekologiyada bu, "trofik kaskad" adlanır: yırtıcılar ot yeyənlərin sayını və davranışını dəyişdirir, bu da bitki örtüyünə və bütövlükdə landşafta təsir edir.
Araşdırmalar göstərib ki, bitki örtüyü ən çox əvvəllər maralların sərbəst yaşadığı ərazilərdə bərpa olunub. Yəni canavarlar dolayı yolla çayların formasını belə dəyişib - bitkilər dəyişib, bitkilərlə birlikdə isə su axınlarının ətraf mühiti dəyişib.
İki mexanizm: ov və qorxu
Canavarlar maral populyasiyasını həm birbaşa ovlama, həm də "qorxu effekti" vasitəsilə azaldır. Marallar riskli ərazilərdən uzaq durmağa başlayır, xüsusilə sıx bitki örtüyü və dar vadilər canavarlar üçün pusqu yeri olduğu üçün bu zonalar daha az istifadə olunur. Bu fenomen "qorxu ekologiyası" adlanır.
Qunduzlar və ekosistem bərpası
Bitki örtüyünün bərpası qunduz populyasiyasına da müsbət təsir göstərib. Söyüd qunduzlar üçün əsas qida və tikinti materialıdır. Qunduz bəndləri su axınını yavaşladır, bataqlıqlar yaradır və biomüxtəlifliyi artırır.
Sahil bitkilərinin bərpası çay sahillərini sabitləşdirir, eroziyanı azaldır və suyun temperaturunu tənzimləyir. Bu isə balıqlar, həşəratlar və digər su canlıları üçün daha stabil mühit yaradır.
Canavarların geri qayıtması təkcə bir növün bərpası deyil, bütöv ekosistemin yenidən qurulmasına səbəb olub. Bu dəyişikliklər qida zəncirinin yuxarı səviyyəsindən başlayaraq ən kiçik orqanizmlərə qədər bütün təbiət sisteminə təsir edib.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 663 Tarix: 21 may 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşSiyasi ekspert: İranın ABŞ və İsraillə Ukraynaya qarşı eyni cəbhədə olması real görünmür
"İranın son bəyanatları göstərir ki, Yaxın Şərqdəki qarşıdurma artıq tədricən Avrasiya geosiyasi məkanına da sirayət edir. Ukraynanın İranın hərbi-logistika maraqlarına toxunan addımları və Qərblə hərbi-texnoloji əməkdaşlığı Tehranda ciddi narahatlıq doğurur. Buna görə də İranın sərt ritorikay
12:29 197 Bəxtiyar Aslanbəyli "Şöhrət" ordeni ilə təltif edildi
Bəxtiyar Əli oğlu Aslanbəyli "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bununla bağlı Prezident İlham Əliyev Sərəncam imzalayıb. Bəxtiyar Aslanbəyli Azərbaycan neft sənayesinin inkişafında xüsusi xidmətlərinə görə "Şöhrət" ordeninə layiq görülüb. Qey
13:55 177 Paytaxtın bu ərazilərində qaz olmayacaq
Paytaxtın bəzi yerlərində qaz kəsiləcək. BİG.AZ xəbər verir ki, bu barədə "Azəriqaz" İB məlumat yayıb. Belə ki, təmir-quraşdırma işləri ilə əlaqədar sabah saat 10:00-dan işlər yekunlaşanadək Sabunçu qəsəbəsinin Ə. Dadaşov, Y. Saratov, M. Kalinin, Ş. Rustaveli, M. İbrahimov küçələrinin və Bakıxano
21:15 160 Ölkənin ən yaxşı futbolçusu silahlı hücumda öldürüldü
Uqandanın paytaxtı Kampala şəhərində tanınmış futbolçu silahlı hücumun qurbanı olub. "Villa" futbol klubunun kapitanı Devid Ovori avqustun 4-ü axşam saatlarında Makindaye rayonunda, yaşadığı evin yaxınlığında naməlum şəxslərin hücumuna məruz qalıb. xəbər verir ki, "Daily Monitor"
18:15 158 Məhərrəmlik bitir: Toy qiymətləri artacaq?
Məhərrəmliyin başa çatmasına sayılı günlər qalıb. Bu o deməkdir ki, ölkəmizdə toy mövsümü yenidən canlanmağa başlayacaq. Evlənməyə hazırlaşan cütlükləri ən çox maraqlandıran məsələlərdən biri şadlıq saraylarında qiymətlərin dəyişib-dəyişməməsi, eləcə də uyğun tarix tapmağın mümkünlüyüdür. Bəs real duru
15:10 258 Ətirinizin qoxusu günlərlə qalacaq - Satıcıların demədiyi sadə üsul
Bir çox insan bahalı ətirlərin belə bir neçə saatdan sonra demək olar ki, hiss olunmadığını müşahidə edir. Çox vaxt bunun səbəbinin ətirin keyfiyyəti və ya istehsalçısı olduğu düşünülür. Halbuki parfümeriya sahəsinin mütəxəssisləri bildirirlər ki, qoxunun qalıcılığı böyük ölçüdə onun necə tətbiq edilməsində
21:30 147 Təkbaşına səyahətlər niyə yeni trendə çevrilir?
Getdikcə daha çox turist mütləq planlaşdırma azadlığı naminə şüurlu şəkildə solo-səyahətlərə üstünlük verir. Əvvəllər tək səyahət edənlərə yüngül rəğbətlə yanaşırdılar: hesab olunurdu ki, insan tək səyahətə yalnız şirkətin (yoldaşın) olmaması səbəbindən gedir. Lakin bu gün vəziyyət kökündən dəyişib
21:00 136 Əmlak bazarında qiymətlər niyə ucuzlaşmır? Ekspertdən təhlil
"Əmlak bazarında rəqabətin zəifləməsinin əsas səbəblərindən biri mənzil təklifinin tələblə eyni tempdə artmamasıdır. Son illərdə tikinti materiallarının bahalaşması, torpaq qiymətlərinin yüksəlməsi, şəhərsalma tələblərinin sərtləşdirilməsi və yeni layihələrin icrasında yaranan məhdudiyyətlər bazard
14:12 216 Toyunda əri öldürüldü, özü dağlara qaçdı - Reyqana həsr olunduğu düşünülən mahnı haqqında bilinməyənlər
Azərbaycan musiqisində elə əsərlər var ki, illər keçsə də, dəyərini itirmir. Onlar nəinki bir dövrün simvoluna çevrilir, hətta nəsildən-nəslə ötürülərək xalqın yaddaşında yaşayır. -ın yeni "Mahnıların tarixçəsi" rubrikasında bu dəfə haqqında bəhs edəcəyi "Dağlar qızı Reyhan" da məh
20:00 180 
