6 İllik Fasilədən Sonra Bakı-Tbilisi Qatarı İşə Düşür - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMA

26 may tarixindən etibarən Azərbaycan ilə Gürcüstan arasında Bakı-Tbilisi-Bakı marşrutu üzrə sərnişin dəmiryolu nəqliyyatının 6 illik fasilədən sonra yenidən bərpa olunacağı açıqlanıb. Məlumata görə, tərəflər arasında əldə olunan razılaşmaya əsasən qatar reysləri gündəlik həyata keçiriləcək və bu addım həm turizm, həm də regionda nəqliyyat əlaqələrinin güclənməsi baxımından mühüm hesab olunur. Yeni reyslərin müasir "Stadler" vaqonları ilə həyata keçiriləcəyi bildirilir. Artıq ilkin bilet qiymətləri də açıqlanıb. Bakıdan Tbilisiyə minimum gediş haqqının 81 manat olduğu qeyd edilir. Yevlaxdan 67 manat, Gəncədən 62 manat, Ağstafadan isə 57 manat müəyyənləşdirilib. Qiymətlərin beynəlxalq tariflər, valyuta məzənnəsi və komfort səviyyəsinə görə dəyişdiyi vurğulanır.

Lakin qiymət məsələsi artıq sosial şəbəkələrdə və ictimaiyyətdə müzakirələrə səbəb olub. Bir çox vətəndaş hesab edir ki, qatar səfərinin yenidən açılması sevindirici olsa da, biletlərin qiyməti bəzi insanlar üçün yüksək görünə bilər. Digər tərəfdən isə müasir vaqonlar, komfortlu şərait və beynəlxalq marşrut olması səbəbindən bu qiymətlərin normal olduğunu düşünənlər də var. Qatar səfərlərinin yenidən başlamasının xüsusilə yay turizmi dövründə Gürcüstana səfər edənlərin sayını artıracağı gözlənilir.
Mövzu ilə bağlı Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, 81 manatlıq bilet qiyməti ilk baxışda Avropa standartları ilə müqayisədə normal görünə bilər. Amma məsələ yalnız qiymətin rəqəmi deyil, insanların gəliri ilə müqayisədə nə qədər əlçatan olmasıdır. Onun sözlərinə görə, məhz burada problem ortaya çıxır: "Hazırda Azərbaycanda orta aylıq əmək haqqı təxminən 1000-1100 manat civarındadır. Gürcüstanda isə orta maaş 2200-2400 lari arasındadır ki, bu da təxminən 1400-1500 manata yaxın edir. Avropa ölkələrində isə orta aylıq maaş bir çox hallarda 2500-4000 avro (4975-7962 manat) arasındadır.

81 manatlıq bilet Azərbaycanda orta maaş alan biri üçün aylıq gəlirin təxminən 7-8 faizi deməkdir. Əgər gediş-gəliş hesab olunsa, bu rəqəm 160 manatı keçir. Bu isə bir çox insan üçün kifayət qədər ciddi xərcdir. Avropada isə eyni səviyyəli beynəlxalq qatar bileti insanların maaşının daha kiçik hissəsini təşkil edir.

Digər tərəfdən, dəmiryolu nəqliyyatı adətən daha əlçatan və büdcəyə uyğun alternativ sayılır. Əgər qiymət aviabiletlərə yaxınlaşırsa, insanlar təbii olaraq "niyə qatarla gedim?" sualını verir. Xüsusilə Bakı-Tiflis marşrutu turistik və tələbə səfərləri üçün populyar olduğundan daha münasib qiymət gözləntisi vardı.

Yəni problem təkcə "81 manat çoxdur" məsələsi deyil. Problem odur ki, region ölkələrinin gəlir səviyyəsi Avropa ilə eyni deyil, amma qiymət siyasəti müəyyən mənada Avropa standartına yaxın qurulub. Buna görə də insanların narazılığı başadüşüləndir. Təxmini həmesablamalarıma görə, Bakı-Tiflis qatarında 1 sərnişinin daşınma maya dəyərinin təxminən 30-40 manat təşkil edilir. Buraya yanacaq və ya elektrik, personal maaşı, vaqonların texniki xidməti və beynəlxalq dəmiryolu xərcləri daxildir. Bu qatarın orta doluluğu halı ücün hesablanıb. Qatar tam dolu olduqda maya dəyəri daha da aşağı düşə bilər. Buna görə biz də hesab edirik ki, 81 manatlıq qiymət xüsusilə region ölkələrinin maaş səviyyəsinə görə yüksəkdir. Qatar həm də dövlət mülkiyyətidirsə, nəyə gorə vətəndaşdan ikiqat mənfəət əldə etməyi hədəfləməlidir? Heç olmasa maya dəyərinin 10-15%-i həcmində mənfəət hədəflənməlidir. Belə olan halda maksimum qiymət 48 manat təşkil edə bilər".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin