Avropada açıq Wi-Fi, Azərbaycanda şifrə: Fərqin səbəbi nədir?

Xarici ölkələrdə parklar, kafelər, restoranlar və digər ictimai məkanlarda pulsuz Wi-Fi xidmətinə tez-tez rast gəlinir. Azərbaycanda isə bu xidmət bir çox məkanda şifrə ilə qorunur, bəzi hallarda internetə qoşulmaq üçün telefon nömrəsi təqdim etmək və ya SMS vasitəsilə təsdiqləmə kodu almaq tələb olunur. Bu fərq xüsusilə ölkəyə qısa müddətə gələn turistlər üçün internetə çıxışı müəyyən qədər çətinləşdirə bilər.
Turistlərin qarşılaşdığı ilk çətinliklərdən biri mobil internetlə bağlıdır. Yerli SIM kart əldə etmək üçün qeydiyyat prosedurlarından keçmək tələb oluna bilər. Bu isə qısa müddətə səfər edən xarici vətəndaşlar üçün əlavə vaxt və təşkilati məsələ deməkdir. Bununla yanaşı, eSIM texnologiyası, turistlər üçün nəzərdə tutulan mobil paketlər və beynəlxalq rouminq xidmətləri alternativ imkanlar yaradır. Bu xidmətlərin əlçatanlığı və qiyməti ölkədən, mobil operatordan və seçilən tarifdən asılıdır.

İctimai Wi-Fi xidmətinin təşkili də ölkələr arasında fərqlənir. Bir sıra Avropa şəhərlərində kafelər, muzeylər, kitabxanalar və ictimai parklar ziyarətçilərə pulsuz internet təqdim edir. Azərbaycanda da belə məkanlar mövcuddur, lakin xidmətin əlçatanlığı və istifadə qaydaları məkandan-məkana dəyişir. Bəzi obyektlərdə şəbəkəyə birbaşa qoşulmaq mümkündür, digərlərində isə şifrə və ya telefon nömrəsi ilə təsdiqləmə tələb olunur.
Bu fərqin səbəbləri müxtəlif ola bilər. İctimai şəbəkələrin təhlükəsizliyi, istifadəçilərin identifikasiyası, texniki infrastruktur və xidmət xərcləri Wi-Fi-ın təqdim olunma qaydasına təsir göstərə bilər. Bununla belə, Azərbaycanda bu yanaşmanın məhz vahid təhlükəsizlik tələbləri ilə bağlı olduğunu söyləmək üçün rəsmi təsdiqə ehtiyac var.
Şəhər miqyasında ictimai Wi-Fi layihələri də internetə çıxış imkanlarının genişləndirilməsində rol oynaya bilər. Lakin belə xidmətlərin turistlər üçün nə dərəcədə əlçatan olması onların əhatə dairəsindən, bağlantının keyfiyyətindən və qoşulma prosedurlarının sadəliyindən asılıdır. Kafe və restoranlarda isə pulsuz internetin təqdim edilməsi sahibkarların xidmət siyasəti və müştəri ehtiyacları ilə müəyyənləşir. Wi-Fi-ın əlavə xidmət kimi qiymətləndirildiyi obyektlərdə onun təqdim olunması prioritet olmaya bilər.
Azərbaycana səfər edən turistlər internetə çıxışla bağlı çətinlikləri azaltmaq üçün bir neçə üsuldan istifadə edə bilərlər. Səfərdən əvvəl Airalo kimi xidmətlər vasitəsilə eSIM əldə etmək və ya öz mobil operatorunun beynəlxalq rouminq paketlərini araşdırmaq mümkündür. Bununla belə, telefonun eSIM-i dəstəklədiyini və seçilən paketin Azərbaycanda işlədiyini əvvəlcədən yoxlamaq vacibdir.
Ölkədə daha uzun müddət qalmağı planlaşdıran turistlər yerli mobil operatorların - Azercell, Bakcell və Nar-ın təkliflərini nəzərdən keçirə bilərlər. SIM kart əldə etmək üçün tələb olunan sənədlər və qeydiyyat qaydaları operatorun qüvvədə olan tələblərinə uyğun dəqiqləşdirilməlidir. Kafe və restoranlarda isə Wi-Fi şifrəsini personaldan soruşmaq ən sadə həll yollarından biridir.
Nəticə etibarilə, turistlər üçün rahat internetə çıxış müasir turizm xidmətlərinin vacib hissəsidir. İctimai Wi-Fi şəbəkələrinin genişləndirilməsi, qoşulma prosedurlarının sadələşdirilməsi və xidmət barədə məlumatların aydın təqdim olunması həm xarici qonaqların rahatlığına, həm də şəhərin turistlər üçün cəlbediciliyinə müsbət təsir göstərə bilər.

Fərid Musayev
Azərbaycan Kibertəhlükəsizlik Təşkilatları Assosiasiyası" İctimai Birliyinin eksperti,
Xəzər Universitetinin İT departament rəhbəri

Telegramda izləyin