Zəfər Günü və Şuşa - Azərbaycanın dövlətçilik tarixində yeni mərhələ, milli iradənin və tarixi ədalətin təntənəsi

Azərbaycanın müasir tarixində Zəfər Günü və Şuşanın azad olunması təkcə hərbi qələbə kimi deyil, dövlətçilik tariximizin, milli özünüdərkin və geosiyasi mövqeyimizin dəyişməsinə səbəb olan fundamental hadisələr kimi qiymətləndirilməlidir. Bu tarixi hadisələr Azərbaycan xalqının onilliklər ərzində daşıdığı Qarabağ həsrətinə son qoymaqla yanaşı, ölkənin regional və beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqeyini də yeni mərhələyə yüksəltdi. 8 Noyabr - Zəfər Günü və Şuşanın azadlığı milli yaddaşımızda xalqın iradəsi, dövlətin siyasi qətiyyəti və ordunun qəhrəmanlığının vəhdəti kimi yaşayır.

2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi Azərbaycanın uzun illər davam edən münaqişənin həlli istiqamətində yeni siyasi və hərbi reallıq yaratmaq iradəsini nümayiş etdirdi. 44 günlük müharibənin nəticəsi göstərdi ki, dövlətin müdafiə qabiliyyəti, müasir hərbi strategiya, xalq-ordu birliyi və siyasi rəhbərliyin ardıcıl mövqeyi milli təhlükəsizliyin əsas dayaqlarıdır. Azərbaycan Ordusunun əldə etdiyi uğurlar işğal faktının aradan qaldırılması prosesində həlledici rol oynadı.

Noyabrın 8-də Şuşanın azad olunması isə müharibənin ən mühüm strateji və mənəvi hadisəsinə çevrildi. Şuşanın coğrafi mövqeyi, hərbi-strateji əhəmiyyəti və Qarabağın mədəni mərkəzi statusu bu qələbənin miqyasını daha da artırdı. Şəhərin mürəkkəb relyef şəraitində həyata keçirilən hərbi əməliyyatlar Azərbaycan hərb tarixində xüsusi yer tutdu. Şuşanın azad edilməsi ilə müharibənin gedişində yeni vəziyyət yarandı və bu hadisə Azərbaycanın tarixi Zəfərinin əsas simvollarından birinə çevrildi.

Şuşanın əhəmiyyətini yalnız hərbi və siyasi amillərlə məhdudlaşdırmaq düzgün olmazdı. Bu şəhər Azərbaycan milli kimliyinin, mədəni yaddaşının və tarixi varlığının mühüm dayaqlarından biridir. Azərbaycan musiqisinin, poeziyasının, incəsənətinin inkişafında müstəsna xidmətləri olan Şuşa uzun illər xalqımızın mənəvi həyatında xüsusi yer tutub. Onun işğaldan azad edilməsi tarixi-mədəni irsimizin qorunması və milli yaddaşın bərpası baxımından da mühüm hadisədir.

Zəfərin siyasi nəticələri Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyinə də təsir göstərdi. Müharibədən sonra regionda yaranmış yeni reallıqlar ölkənin təhlükəsizlik, nəqliyyat, iqtisadi əməkdaşlıq və regional inteqrasiya gündəliyini genişləndirdi. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası dövlət suverenliyinin möhkəmləndirilməsi istiqamətində mühüm mərhələ oldu. 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən lokal xarakterli antiterror tədbirləri nəticəsində ölkənin bütün ərazisində suverenliyinin bərpası bu prosesin növbəti mühüm mərhələsini təşkil etdi.

Lakin tarixi qələbənin əsl miqyası yalnız hərbi nəticələrlə ölçülmür. Zəfərdən sonrakı əsas məsələ azad edilmiş ərazilərdə həyatın yenidən qurulması, iqtisadi potensialın reallaşdırılması və insanların doğma torpaqlarına qayıdışının təmin edilməsidir. Bu baxımdan Böyük Qayıdış proqramı Azərbaycanın postmüharibə dövründə qarşıya qoyduğu strateji hədəflərdən biridir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən infrastruktur layihələri, yaşayış məntəqələrinin bərpası, təhsil və səhiyyə müəssisələrinin yaradılması bölgənin gələcək inkişaf modelini formalaşdırır.

Şuşanın bərpası bu strategiyanın xüsusi əhəmiyyət daşıyan istiqamətidir. Burada əsas məqsəd yalnız dağıdılmış şəhər infrastrukturunu yeniləmək deyil, həm də Şuşanın tarixi-mədəni simasını qoruyaraq onu müasir inkişaf məkanına çevirməkdir. Tarixi abidələrin bərpası, mədəniyyət tədbirlərinin keçirilməsi, beynəlxalq forumların təşkili şəhərin Azərbaycanın mədəni diplomatiyasındakı rolunu artırır. Şuşanın beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi etməsi onun tarixi və mədəni potensialının dünyaya təqdim olunması baxımından əhəmiyyətlidir.

Bu prosesdə mühüm məqamlardan biri də tarixi irsin qorunması ilə müasir şəhərsalma prinsipləri arasında düzgün tarazlığın yaradılmasıdır. Şuşanın özünəməxsus memarlıq üslubu, tarixi məkanları və mədəni mühiti gələcək inkişafın əsas istiqamətlərindən biri kimi qorunmalıdır. Çünki Şuşanın dəyəri yalnız coğrafi mövqeyi ilə deyil, əsrlər boyu formalaşmış milli-mədəni kimliyi ilə ölçülür.

Zəfərdən sonrakı dövr Azərbaycan üçün yeni məsuliyyətlər də yaradıb. Bölgədə dayanıqlı iqtisadi sistemin qurulması, məşğulluğun artırılması, investisiyaların cəlb edilməsi, kənd təsərrüfatı və turizm imkanlarının inkişafı, əhalinin sosial rifahının yüksəldilməsi uzunmüddətli nəticələr baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Böyük Qayıdışın uğuru insanların yalnız doğma torpaqlarına qayıtması ilə deyil, orada təhlükəsiz, sabit və perspektivli həyat qurması ilə müəyyən olunacaq.

Zəfər Günü həm də şəhidlərimizin müqəddəs xatirəsinə ehtiram, qazilərimizin fədakarlığına verilən mənəvi qiymətdir. Bu qələbənin arxasında böyük insan itkisi, ailələrin ağrısı və xalqın ağır sınaqlardan keçməsi dayanır. Buna görə də Zəfər tarixinin təbliği yalnız qürur hissinin ifadəsi ilə məhdudlaşmamalı, onun mənəvi və tarixi məsuliyyəti də gələcək nəsillərə çatdırılmalıdır.

Nəticə etibarilə, Zəfər Günü Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi gücünü və milli iradəsini nümayiş etdirən tarixi mərhələ, Şuşanın azadlığı isə bu qələbənin mənəvi zirvəsidir. Bu gün qarşıda duran əsas vəzifə əldə edilmiş tarixi nailiyyətləri güclü iqtisadiyyat, inkişaf etmiş infrastruktur, sosial rifah və davamlı dövlətçilik ənənələri ilə möhkəmləndirməkdir. Qarabağın dirçəldilməsi, Şuşanın inkişafı və Böyük Qayıdışın uğurla həyata keçirilməsi Zəfərin gələcək nəsillərə ötürülən ən mühüm nəticələrindən olacaq.

Jalə Əliyeva
Milli Məclisin deputatı

Telegramda izləyin