Vətən müharibəsinin Zəfərindən Şuşa Bəyannaməsinə, Böyük Qayıdışdan Qarabağın dirçəlişinə

2020-ci ildə baş vermiş 44 günlük Vətən müharibəsi Azərbaycanın tarixində dönüş nöqtəsi olmaqla yanaşı, regionun geosiyasi mənzərəsini dəyişdirən mühüm hadisə kimi yadda qaldı. Azərbaycan xalqının uzun illər ərzində qəlbində yaşatdığı torpaq həsrəti, ərazi bütövlüyünün bərpası arzusu və milli ədalətin təmin olunması 44 günlük müharibədə gerçəyə çevrildi. Bu tarixi Qələbə yalnız hərbi uğur deyil, həm də Azərbaycan dövlətinin siyasi iradəsinin, xalq-ordu birliyinin və milli həmrəyliyinin təntənəsi idi.

Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusunun həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlar nəticəsində işğal altında olan torpaqlarımız azad edildi. Xüsusilə noyabrın 8-də Şuşanın azad olunması müharibənin gedişində həlledici mərhələ oldu. Şuşa Zəfəri Azərbaycanın hərb tarixinə qızıl hərflərlə yazıldı. Çünki Şuşa sadəcə coğrafi məkan deyil, Azərbaycan xalqının mədəniyyətinin, musiqisinin, ədəbiyyatının və milli kimliyinin rəmzidir.

Vətən müharibəsində əldə edilən Qələbə Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərinin möhkəmlənməsinə, regionda yeni siyasi reallıqların yaranmasına və ölkəmizin strateji hədəflərinin həyata keçirilməsi üçün geniş imkanların açılmasına səbəb oldu. Bu baxımdan 2021-ci il iyunun 15-də Şuşada imzalanan Azərbaycan-Türkiyə müttəfiqlik münasibətləri haqqında Bəyannamə xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Şuşa Bəyannaməsi iki qardaş ölkə arasında münasibətləri keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəltdi. Sənəd müdafiə və təhlükəsizlik, siyasi, iqtisadi, enerji, nəqliyyat, humanitar və digər sahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsini nəzərdə tutur. Azərbaycan və Türkiyənin strateji müttəfiqliyi regional təhlükəsizlik və əməkdaşlıq baxımından mühüm amilə çevrilib. Bəyannamənin məhz Şuşada imzalanması isə tarixi Zəfərin yaratdığı reallıqların siyasi müstəvidə təsdiqi kimi xüsusi rəmzi məna daşıyır.

Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin möhkəmlənməsi həm də regionda davamlı sülhün və sabitliyin təmin olunması baxımından əhəmiyyətlidir. İki dövlətin qarşılıqlı dəstəyi, müdafiə sahəsində əməkdaşlığı və iqtisadi layihələrdə iştirakı gələcək regional inkişaf üçün mühüm imkanlar yaradır.

Bu gün Azərbaycanın qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri də hərbi Zəfərin nəticələrini davamlı inkişaf və quruculuq prosesinə çevirməkdir. Məhz Böyük Qayıdış strategiyası bu məqsədin reallaşdırılmasında əsas istiqamətlərdən biridir. İşğaldan azad edilmiş Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarında həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma işləri dövlətin uzunmüddətli inkişaf siyasətinin mühüm tərkib hissəsidir.

Yeni yolların, tunellərin, körpülərin, hava limanlarının, elektrik stansiyalarının, su və kommunikasiya xətlərinin inşası bölgənin müasir infrastruktura qovuşmasını təmin edir. Eyni zamanda yaşayış komplekslərinin, məktəblərin, xəstəxanaların, sosial obyektlərin və istehsal müəssisələrinin yaradılması insanların doğma yurdlarına qayıdışı üçün zəruri şərait formalaşdırır.

Böyük Qayıdışın mahiyyəti yalnız məcburi köçkünlərin öz doğma torpaqlarına köçürülməsi ilə məhdudlaşmır. Burada əsas məsələ insanların təhlükəsiz, layiqli və davamlı həyat şəraitinin təmin edilməsidir. Qayıdan ailələrin məşğulluq imkanları ilə təmin olunması, uşaqların müasir təhsil alması, səhiyyə xidmətlərindən istifadə etməsi və iqtisadi fəaliyyətə qoşulması prosesin əsas prioritetləridir.

Qarabağın dirçəlişi həm də Azərbaycanın iqtisadi potensialının genişlənməsi deməkdir. Bölgədə kənd təsərrüfatının, turizmin, sənayenin, alternativ enerjinin və logistika imkanlarının inkişafı yeni iqtisadi perspektivlər yaradır. Xüsusilə Zəngəzur dəhlizi və regional nəqliyyat-kommunikasiya əlaqələrinin inkişafı ilə bağlı perspektivlər Azərbaycanın tranzit və logistika imkanlarının genişlənməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Bununla yanaşı, işğaldan azad edilmiş ərazilərin minalardan təmizlənməsi Böyük Qayıdışın təhlükəsiz və davamlı həyata keçirilməsi üçün əsas şərtlərdəndir. İnsanların həyat və sağlamlığının qorunması, ərazilərin yaşayış və təsərrüfat fəaliyyəti üçün yararlı vəziyyətə gətirilməsi dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri olaraq qalır.

Qarabağın bərpasında milli-mədəni irsin qorunması da xüsusi yer tutur. Şuşanın tarixi simasının yenidən formalaşdırılması, mədəniyyət abidələrinin bərpası, məscidlərin, muzeylərin və digər tarixi məkanların yenidən qurulması xalqımızın tarixi yaddaşının qorunmasına xidmət edir. Şuşanın beynəlxalq mədəniyyət və turizm məkanına çevrilməsi istiqamətində həyata keçirilən layihələr şəhərin Azərbaycan həyatında xüsusi mövqeyini daha da gücləndirir.

Bütün bunlar göstərir ki, Vətən müharibəsində qazanılmış Qələbə Azərbaycanın qarşısında yeni imkanlar açıb. Şuşa Bəyannaməsi bu tarixi nəticələrin siyasi və strateji müstəvidə möhkəmləndirilməsinə, Böyük Qayıdış isə azad edilmiş torpaqlarda həyatın yenidən qurulmasına xidmət edir. Bu üç istiqamət bir-birini tamamlayaraq Azərbaycanın müasir inkişaf modelinin mühüm sütunlarını təşkil edir.

Ən mühüm məqam isə ondan ibarətdir ki, Qarabağda aparılan quruculuq işləri yalnız bugünkü nəsil üçün deyil, gələcək nəsillər üçün də yeni həyat və inkişaf perspektivləri yaradır. Doğma torpaqlarına qayıdan ailələrin öz evlərində yaşaması, uşaqların Qarabağda dünyaya gəlməsi və böyüməsi, yeni müəssisələrin fəaliyyətə başlaması Zəfərin real nəticələridir.

Azərbaycanın əsas hədəfi əldə olunmuş tarixi Qələbəni davamlı sülhə, təhlükəsizliyə və iqtisadi tərəqqiyə çevirməkdir. Vətən müharibəsi ilə başlayan yeni tarixi mərhələ Şuşa Bəyannaməsi ilə strateji məzmun qazanıb, Böyük Qayıdışla isə quruculuq və dirçəliş mərhələsinə keçib. Qarabağın yenidən canlanması Azərbaycanın dövlətçilik tarixində yalnız bir bərpa prosesi deyil, həm də milli iradənin, tarixi yaddaşın və gələcəyə inamın təcəssümüdür.

Əli Məsimli
Milli Məclisin deputatı

Telegramda izləyin