Məktəbli avtobuslarının təşkili nəqliyyat sahəsində nələri dəyişdirəcək?-EKSPERTDƏN AÇIQLAMA

Məktəbli avtobuslarının tətbiqi təhsil və nəqliyyat sahəsində bir sıra ciddi dəyişikliklərə səbəb olacaq. Bu sistemin əsas məqsədi şagirdlərin məktəbə təhlükəsiz və rahat şəkildə çatdırılmasını təmin etmək, eyni zamanda şəhərdaxili nəqliyyat axınını optimallaşdırmaqdır. Mövcud vəziyyətdə valideynlərin şəxsi nəqliyyatdan geniş istifadə etməsi səhər və axşam saatlarında nəqliyyatın iflic olmasına səbəb olur. Bakı Nəqliyyat Agentliyinin məlumatına görə, səhər saatlarında şəhərdaxili avtomobil sıxlığının 25%-dən çoxu məktəbə gedən şagirdlərin valideynləri ilə bağlıdır. Məktəbli avtobuslarının istifadəyə verilməsi bu yükü azalda bilər.

Yol hərəkəti təhlükəsizliyi baxımından məktəbli avtobusları mühüm əhəmiyyət kəsb edir. "Yol hərəkəti haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununun 37-ci maddəsinə əsasən, məktəbli və uşaq nəqliyyatı vasitələri xüsusi işarələrlə təchiz edilməli və müvafiq təhlükəsizlik qaydalarına riayət olunmalıdır. Avtobusların tətbiqi şagirdlərin fərdi nəqliyyat və ictimai avtobuslarla məktəbə getməsinin yaratdığı riskləri azaldacaq.

Mövzu ilə bağlı BiG.AZ-a danışan təhsil eksperti Kamran Əsədov bildirib ki, bəzi ölkələrdə məktəbli avtobusları nəqliyyat axınının optimallaşdırılmasında əsas vasitələrdən biridir:

"Almaniyada məktəbli avtobusları şəhərətrafı və kənd yerlərində geniş şəkildə istifadə olunur və bu sistemin tətbiqi nəticəsində yol hərəkəti sıxlığı 15%-ə qədər azalıb. ABŞ-da məktəb avtobuslarının təhlükəsizlik standartları yüksəkdir və bu nəqliyyat vasitələri xüsusi siqnallar, dayanma nişanları və təhlükəsizlik kameraları ilə təchiz edilir. Avstraliyada avtobus sürücüləri xüsusi psixoloji testlərdən keçməli və uşaq psixologiyasını bilməlidirlər ki, bu da şagirdlərlə ünsiyyəti daha effektiv edir.

Məktəbli avtobuslarının tətbiqi ekoloji baxımdan da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Şəxsi avtomobillərin sayının azalması nəticəsində atmosferə buraxılan karbon qazı miqdarı azalacaq. Fransa və Kanada kimi ölkələrdə məktəbli avtobusları əsasən elektrik və hibrid mühərrikli nəqliyyat vasitələri ilə təmin edilir. Azərbaycanın da bu sahədə ekoloji dayanıqlılığa üstünlük verməsi uzunmüddətli perspektivdə faydalı ola bilər.

Bu sistemin maliyyələşdirilməsi məsələsi mühüm problemlərdən biridir. Böyük Britaniyada məktəb avtobuslarının saxlanılması yerli hökumətlər tərəfindən maliyyələşdirilir və bu, dövlət büdcəsinə əlavə yük yaradır. Türkiyədə isə məktəb avtobusları özəl nəqliyyat şirkətləri tərəfindən idarə olunur, lakin marşrut və qiymət tənzimlənməsi dövlət tərəfindən aparılır. Azərbaycanda bu sistemin effektiv işləməsi üçün dövlət dəstəyi ilə yanaşı, özəl sektorun iştirakı nəzərdən keçirilməlidir".

Kamran Əsədov qeyd etdi ki, məktəbli avtobuslarının idarə edilməsi və nəzarəti də ciddi təşkilati iş tələb edir. Sürücülərin mütəmadi sertifikasiyadan keçməsi, avtobusların texniki baxımdan daim nəzarətdə saxlanılması və marşrutların səmərəli planlaşdırılması vacibdir. Əgər bu məsələlər düzgün həll olunmasa, avtobusların istismarı ilə bağlı problemlər yarana bilər:

"Bu sistemin tətbiqi təhsil bərabərliyinə də müsbət təsir edəcək. Ucqar kəndlərdə yaşayan şagirdlər üçün məktəbə çatmaq böyük çətinlikdir. Məktəbli avtobuslarının istifadəsi regionlarda təhsilin əlçatanlığını artıraraq şagirdlərin davamiyyətini yüksəldə bilər. Türkiyədə "Servis Taşımacılığı Sistemi" adlı proqram bu sahədə uğurlu nəticələr göstərmişdir.

Bütün bu məsələlər nəzərə alınaraq, məktəbli avtobuslarının tətbiqi şagirdlərin təhlükəsizliyini artıracaq, nəqliyyat sıxlığını azaldacaq, ekoloji fayda yaradacaq və təhsil bərabərliyini təmin edəcək. Lakin bu sistemin uğurlu olması üçün ciddi qanunvericilik bazası, maliyyə dəstəyi və səmərəli idarəetmə mexanizmləri tələb olunur. Əks halda, proses yalnız inzibati qərar olaraq qalacaq və real fayda verməyəcək".

Telegramda izləyin