Tarixi dəyişə biləcək yeni kəşf: Skeletlərdə hamiləlik testi
Min illər əvvələ aid insan qalıqlarında hamiləliyin müəyyən edilməsi indiyədək demək olar ki, mümkünsüz hesab olunurdu. Lakin yeni elmi araşdırma bu sahədə dönüş yaradaraq arxeologiyada mümkün olmayanı reallığa çevirir.
Qaynarinfo xəbər verir ki, keçmişdə yaşamış insanların hamilə olub-olmadığını arxeoloji qeydlər vasitəsilə müəyyənləşdirmək indiyədək yalnız çox nadir hallarda – qarın boşluğunda döl qalıqları aşkar ediləndə mümkün olurdu. Ancaq son elmi irəliləyiş sayəsində artıq insan skeletlərindən hormonların aşkarlanması yolu ilə hamiləlik izlərini müəyyən etmək mümkündür.
Aparılan araşdırma göstərib ki, insanlara məxsus sərt toxumalarda – yəni sümük və dişlərdə – estrogen, progesteron və testosteron hormonlarını aşkarlamaq olar. Bu tapıntı qədim dövrlərdə baş vermiş hamiləliklərin müəyyənləşdirilməsi üçün mühüm göstərici sayılır.
Müasir hamiləlik testləri qısa müddət ərzində sidikdə qalan insan xorionik qonadotropin (hCG) hormonunu aşkarlayır. Lakin bu hormonun qədim qalıqlarda saxlanması mümkün olmadığından, arxeoloji tədqiqatlarda istifadə edilə bilmir.
Tədqiqatçılar bildiriblər ki, keçmişdəki qadınların reproduktiv tarixini doğru şəkildə bərpa etmək və onların sosial-mədəni təcrübələrini dəyərləndirə bilmək üçün skelet qalıqlarından hamiləlik faktını etibarlı şəkildə müəyyənləşdirən yeni üsullara ehtiyac var.
Bu məqsədlə aparılan tədqiqat çərçivəsində eramızın I–XIX əsrləri arasına aid on nəfərin qalıqları təhlil edilib. Onlardan üçü kişi, yeddisi isə qadın olub. Qadınlardan ikisinin qalıqlarında döl aşkar edilib, ikisi isə yeni doğulmuş körpələri ilə birlikdə dəfn olunub.
Sərt toxumalarda hormon izləri
Tədqiqatçılar sümüklərdən, dişlərdən və diş daşlarından götürülən nümunələri toz halına salaraq yeni hazırlanmış fermentlə əlaqəli immunosorbent analiz (ELISA) üsulu ilə hormon səviyyələrini araşdırıblar.
Nəticələr diqqətçəkici olub: XI–XIV əsrlərə aid hamilə qadının diş və sümük nümunələrində yüksək progesteron səviyyələri müəyyən edilib. XVIII–XIX əsrlərə aid başqa bir qadının sümük nümunələrində də oxşar artım qeydə alınıb. V–VI əsrlərə aid və körpələri ilə birlikdə dəfn edilmiş iki qadının diş daşlarında isə orta səviyyədə progesteron aşkarlanıb. Maraqlıdır ki, bu dörd qadının heç birinin sümük və diş toxumalarında testosteron tapılmayıb.
Yeni metod tarixi dəyişə bilər
Tədqiqat müəlliflərinin fikrincə, diş strukturlarında və diş daşında yüksək progesteron, sümüklərdə estrogenin varlığı və testosteronun yoxluğu, ölüm zamanı hamiləliklə uyğun göstəricilərdir. Bu da yeni hormon aşkarlama metodunun qədim insanlarda hamiləliyi müəyyənləşdirmək üçün istifadə edilə biləcəyini göstərir.
Araşdırma "Journal of Archaeological Science" jurnalında dərc olunub. Alimlər bildiriblər ki, metod hələ ilkin mərhələdədir və nəticələrin tam dəqiqləşməsi üçün əlavə tədqiqatlara ehtiyac var. Lakin bu yanaşma təkmilləşdirilərsə, qədim cəmiyyətlərin doğum və ailə tarixinə baxış tərzini köklü şəkildə dəyişə bilər.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Maraqlı Baxılıb: 995 Tarix: 23 oktyabr 2025
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşBu şəxslərə soğan yemək olmaz
Soğan sağlamlıq problemlərinin siyahısını genişləndirə bilər. Diyetoloq, Kanada Diyetoloqlar Birliyinin üzvü Nataliya Nefedova bu barədə danışıb. O bildirib ki, soğan xüsusilə mədə-bağırsaq traktının işinin pozulmasına səbəb ola bilər. N.Nefedova "Sputnik" radiosuna verdiyi müsahibədə qey
12.09.2021 2801 Qızıldan hazırlanan unitaz iki ildir tapılmır - FOTO
İngiltərənin Blenheim sarayından iki il əvvəl oğurlanan qızıldan hazırlanan unitaz hələ də tapılmayıb. -a istinadən xəbər verir ki, 2019-cu il sentyabrın 14-də sarayda sənət sərgisinin keçirildiyi vaxt oğurlanan qızıl unitazın dəyəri 1 milyon funt sterlinqdir (2 300 00 manatdan çox). Xatırladaq ki, unitaz
16.09.2021 3329 Bu üçəmlər "TikTok"da səs salıb, amma oğlanlar... - FOTO-VİDEO
İngiltərənin Qreyvzend şəhərindən olan 18 yaşlı Şerena, Keyli və Eliza Terri üçəmləri aktiv "TikTok" istifadəçiləridirlər. BİG.AZ xəbər verir ki, onlar barədə "Daily Mirror" yazır. Qızlar əks cinslə münsibətlərindən danışarkən bildiriblər ki, oğlanlar çox vaxt bacıların gözəlliyin
16.09.2021 3201 İtkin düşən 10 yaşlı qız pedofilin evində tapıdı - VİDEO
Rusiyanın Sankt-Peterburq şəhərində polis on yaşlı qızı pedofildən xilas edib. -a istinadən xəbər verir ki, məlumata görə, sentyabrın 9 -da axşam saatlarında məktəbli qızın atası Leninqrad vilayətinin polisə müraciət edərək, qızının dərsdən sonra evə qayıtmadığını bildirib. Polis itkin düşən məktəblini
13.09.2021 2197 Duz istifadəsi zamanı diqqətli olun, yoxsa...
Sağlam və düzgün qidalanma zamanı gündəlik qəbul edilən duzun miqdarına diqqət yetirilməlidir. Gündəlik duzun normal qəbulu üçün aşağıdakılara diqqət yerirmək lazımdır:. * Duz qəbulu və arterial təzyiq arasında bir yaxınlıq var. Belə ki, çox duz qəbulu artıq mayenin qəbuluna və təzyiqin yüksəlməsin
18.09.2021 882 Kolbasa, kabab və burger - Gündə 25 qram yesəniz...
Britaniyada Leeds Universiteti tərəfindən aparılmış bir araşdırma hər gün emal olunmuş ət yeyən insanlarda demensiya (ağıl zəifləməsi) riskinin 44 faiz arta biləcəyini göstərib. -a istinadən bildirir ki, araşdırmada kolbasa, kabab və burger kimi qidaların orta və daha yuxarı yaşlarda beyin sağlamlığın
14.09.2021 1495 Kosmosda nəgəng "it sümüyü" tapdıldi - FOTO
Kosmik fəzada nəhəng "it sümüyü"nə bənzər "Kleopatra" asteroidi aşkarlanıb. BİG.AZ "Live Science"a istinadən xəbər verir ki, alimlərin marağına səbəb olan bu asteroidin uzunluğu 270 kilometr, çəkisi 3,27 kvadrilyon ton, sıxlığı isə hər kub santimetrə 3,4 qramdır. Hazırd
11.09.2021 1188 Doaqlarınızın quruluğundan bezmisiniz? - ÇARƏ BURADA
MƏHSUL HAQQINDA. Faydaları:. - Dodaqların həcmini artırır, kontur xətlərini ortaya çıxarir. - Dodaqlardakı qırışıqlari azaldır. - Zədələnmiş, çatlamış dodaq toxumasını bərpa edir. - Dodaqları nəmləndirir və onlara yumuşaqliq bəxş edir. - Günəş şualarina qarşı qoruma təmin edən dodaq baxım məhsuludur
14.09.2021 364 Aygün Kazımovanı arxada qoydu, 31 yaşında Amerikada güllələndi – Azərbaycanlı müğənninin faciəvi həyatı
Sevil Maqsud qızı Hacıyeva 3 oktyabr 1968-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Gənc yaşlarından etibarən musiqi fəaliyyətinə başlayan Sevilin qısa zaman ərzində istedadı kəşf edilir və müxtəlif musiqi tədbirlərində çıxış etməyə başlayır. Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının fortepiano şöbəsində təhsi
12.09.2021 3724