Dünyanın yeganə vəhşi atı cəmi 12 heyvan sayəsində sağ qalıb
Prjevalski atı bu gün dünyada qalan yeganə həqiqi vəhşi at növü hesab olunur. Bu növün əcdadları təxminən 20 min il əvvəl çəkilmiş mağara rəsmlərində təsvir edilib. Hazırda Prjevalski atları Avropanın bəzi ölkələrində, o cümlədən Ukraynanın Çernobıl qoruğunda da yaşayır.
Qaynarinfo xəbər verir ki, "Discover Wildlife" nəşrinin məlumatına görə, Amerika mustanqları vəhşiləşmiş ev atları olsa da, Prjevalski atları əsl vəhşi at növü kimi qəbul edilir. Onlar ev atlarının yaxın qohumu olsalar da, genetik baxımdan fərqlənirlər. Prjevalski atlarında 66, ev atlarında isə 64 xromosom mövcuddur.
Bu atlar nisbətən kiçikboylu, güclü bədən quruluşuna və qısa yallara malikdir. Onların əksəriyyətinin beli boyunca tünd zolaq uzanır. Üz hissəsi, göz ətrafı və qarın nahiyəsi açıq rəngdə olur. Rəng çalarları isə açıq qum rəngindən tünd qəhvəyi tonlara qədər dəyişir.
Prjevalski atlarının ən qədim təsvirləri İtaliya, Fransa və İspaniyadakı mağara rəsmlərində aşkarlanıb və təxminən 20 min il əvvələ aiddir. Bu rəsmlərin ən məşhurlarından biri Fransadakı Lasko mağarasında yerləşir.
Növ haqqında ilk yazılı məlumat isə təxminən eramızın 900-cü ilində Tibet rahibi tərəfindən qələmə alınıb. Mənbələrdə həmçinin 1226-cı ildə Çingiz xanın yürüşü zamanı vəhşi atların onun miniyini qorxutduğu da qeyd edilir.
Prjevalski atları ilk dəfə 1720-ci ildə şotlandiyalı həkim tərəfindən təsvir olunub. XIX əsrin sonlarında isə səyyah "Nikolay Prjevalski" bu atları Çində yenidən qeydə alıb. Həmin dövrdə növ Mərkəzi Avropa, Monqolustan və Çində yayılmışdı.
Lakin kənd təsərrüfatının inkişafı, müharibələr və ovçuluq nəticəsində onların sayı kəskin azalıb. 1897-1940-cı illərdə populyasiya ciddi şəkildə məhv olub. Zooparklar növü qorumağa çalışsalar da, əsasən yalnız tayları tuta bildikləri və onların da çoxu sağ qalmadığı üçün vəziyyət daha da ağırlaşıb.
1969-cu ildə Monqolustanın Qobi səhrasında vəhşi təbiətdə son təsdiqlənmiş Prjevalski atı müşahidə olunub. O zaman əsirlikdə cəmi 31 fərd qalmışdı və onların yalnız 12-si çoxalma qabiliyyətinə malik idi.
Növü xilas etmək məqsədilə Praqa Zooparkında xüsusi bərpa proqramına başlanılıb. 1990-cı ilə qədər əsirlikdə saxlanılan Prjevalski atlarının sayı təxminən 1000-ə çatıb. Onlardan 961-i dünyanın 33 ölkəsində yerləşən zooloji müəssisələrdə saxlanılırdı ki, bu da onların yenidən vəhşi təbiətə qaytarılması proqramına başlamağa imkan verib.
Prjevalski atlarının bir qrupu 1998-ci ildə Ukraynadakı Çernobıl Biosfer Qoruğuna gətirilib. Həmin vaxtdan etibarən populyasiya artmağa başlayıb və madyanlar mütəmadi olaraq bala verir.
Alimlər atların hərəkətini fototələlər vasitəsilə izləyirlər. Müşahidələr göstərir ki, onlar bir ayğır, bir neçə madyan və taylardan ibarət ailə qruplarında yaşayırlar.
Bununla yanaşı, Ukraynada davam edən müharibə bu nadir növə də mənfi təsir göstərir. Ötən ilin yayında Prjevalski atlarından birinin Rusiya ordusunun qoyduğu minaya düşərək tələf olduğu bildirilmişdi.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Maraqlı Baxılıb: 629 Tarix: 10 avqust 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşDoaqlarınızın quruluğundan bezmisiniz? - ÇARƏ BURADA
MƏHSUL HAQQINDA. Faydaları:. - Dodaqların həcmini artırır, kontur xətlərini ortaya çıxarir. - Dodaqlardakı qırışıqlari azaldır. - Zədələnmiş, çatlamış dodaq toxumasını bərpa edir. - Dodaqları nəmləndirir və onlara yumuşaqliq bəxş edir. - Günəş şualarina qarşı qoruma təmin edən dodaq baxım məhsuludur
14.09.2021 364 Doğum evində skandal: 20 il sonra məlum oldu ki...
İspaniyada 20 il əvvəl iki qız uşağının səhv ailələrə verildiyi açıqlanıb. Rəsmi dairələrin məlumatına görə, hadisə Rioxa bölgəsində baş verib. Açıqlamaya görə, hadisə tibb işçilərinin diqqətsizliyi səbəbilə baş verib. Bildirilir ki, uşaqlar 5 saat fərqlə dünyaya gəlib. Onlar zəif olduğu üçün xüsus
12.09.2021 2121 Bayden Trampı xatırlayan kimi xaç çəkdi - VİDEO
ABŞ prezidenti Co Bayden demokrat qubernaton Qevin Nyusoma dəstək mitinqində özünün Donald Trampla rəqabətini xatırlayıb. -ın -a istinadən məlumatına görə, o bildirib ki, Kaliforniya sakinlərinin qəbul edəcəyi qərar tək ABŞ-a yox, ümumilikdə bütün dünyaya təsir qoyacaq. "Bilirsiniz ki, ötən il seçkilərd
15.09.2021 660 Yeni Zelandiyanın adı dəyişdirilir?
Yeni Zelandiya parlamentində yerli xalqı təmsil edən "Maori" partiyası ölkənin rəsmi adının dəyişdirilməsi üçün parlamentə təqdim edəcəyi petisiyanı onlayn imza üçün açıb. -a istinadən xəbər verir ki, petisiyada ölkənin adının Aotearoa olaraq dəyişdirilməsi, şəhərlərin, qəsəbələrin və yerləri
15.09.2021 1222 Necə bilək ki, kərə yağı təbiidir? - 10 ÜSUL
Kərə yağı ən çox istifadə olunan məhsullardan biridir. Bəziləri hətta əksər yeməklərin bişirilməsi zamanı kərə yağından istifadə edirlər. Bəs bu qədər çox üstünlük verilən kərə yağının təbii olub-olmadığını necə bilmək olar?. Kərə yağının ziyanlı olması barədə fikirlər olsa da, təbii kərə yağının A
11.09.2021 3168 Duz istifadəsi zamanı diqqətli olun, yoxsa...
Sağlam və düzgün qidalanma zamanı gündəlik qəbul edilən duzun miqdarına diqqət yetirilməlidir. Gündəlik duzun normal qəbulu üçün aşağıdakılara diqqət yerirmək lazımdır:. * Duz qəbulu və arterial təzyiq arasında bir yaxınlıq var. Belə ki, çox duz qəbulu artıq mayenin qəbuluna və təzyiqin yüksəlməsin
18.09.2021 882 Türkiyədə İLK: 3D printerlə insan beyninin nüsxəsi hazırlandı - VİDEO
Nevrologiya mütəxəssisi professor Sultan Tarlacı Türkiyədə ilk dəfə olaraq 3D printerlə insan beyninin dəqiq nüsxəsini hazırlayıb. Oxu.a-a istinadən xəbər verir ki, keçmişdə beyinin içindəki quruluşu anlamaq üçün silikon yerləşdirmə kimi xam üsullar istifadə olunurdu, ancaq bu inkişafla beyinin xaric
13.09.2021 490 Gecə paltarı ilə yatmayın - SƏBƏB
Gözəl, sağlam və rahat bir yuxu üçün yatarkən gecə paltarı geyinməyin. Hətta qışda belə. Bəs niyə gecə paltarı ilə yatmamalıyıq?. -a istinadən məlumat verir ki, insanların təxminən 40 faizi yatarkən gecə paltarı geyinirlər. Xüsusilə qış aylarında qalın "pijamalar" da yatmaqla daha rahat olacaqların
16.09.2021 3554 Ofis daxilində yaranan havasızlıq işçilərin yaddaşına və diqqətinə təsir edir
Mütəxəssislərin apardığı araşdırmalar nəticəsində məlum olub ki, işçilərin ofisdə iş zamanı yorğunluğunun və halsızlığının əsas bir vacib səbəbi var. Belə ki, bu səbəb təkcə işçilərin işləmək istəməməsi ilə əlaqədar deyil. Söhbət iş yerində olan havasız şəraitdir. ABŞ-dan olan tədqiqatçılar işçiləri
12.09.2021 489