Dost münasibətlər iqtisadi imkanlara yol açır

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin oktyabrın 13-də Laos Xalq Demokratik Respublikasının Prezidenti Thonqlun Sisulitin Azərbaycana rəsmi səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanat iki ölkə arasında münasibətlərin mövcud vəziyyətini və gələcək inkişaf perspektivlərini əks etdirən mühüm siyasi-diplomatik mesajlarla zəngindir. Bəyanatın məzmunu göstərir ki, Azərbaycan və Laos arasında uzun illər ərzində formalaşmış dostluq münasibətlərinin daha geniş iqtisadi əməkdaşlıq müstəvisinə keçirilməsi üçün qarşılıqlı siyasi iradə və konkret fəaliyyətə əsaslanan yanaşma mövcuddur.
Cənab Prezidentin vurğuladığı kimi, səfər çərçivəsində qəbul edilən Birgə Bəyanat gələcək əməkdaşlığın əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirən mühüm sənəddir. Dövlət başçılarının təkbətək və geniştərkibli görüşlərində müxtəlif sahələr üzrə məsələlərin müzakirə edilməsi, konkret addımların müəyyənləşdirilməsi Azərbaycan-Laos münasibətlərinin yalnız mövcud siyasi əlaqələrin qorunub saxlanılması ilə məhdudlaşmadığını, eyni zamanda, yeni əməkdaşlıq imkanlarının reallaşdırılmasına yönəldiyini göstərir. Diplomatik təcrübədə belə sənədlərin əhəmiyyəti yalnız tərəflərin niyyətlərini bəyan etməklə ölçülmür. Onların əsas dəyəri qarşılıqlı razılaşmaların praktik nəticələrə, davamlı tərəfdaşlığa və uzunmüddətli iqtisadi faydaya çevrilməsindədir. Azərbaycan ilə Laos arasında diplomatik münasibətlərin 30 ildən artıq tarixə malik olması bu əməkdaşlığın möhkəm siyasi təməl üzərində qurulduğunu təsdiqləyir.
Hər iki ölkənin beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində bir-birinə dəstək göstərməsi və ortaq mövqelər nümayiş etdirməsi qarşılıqlı etimadın formalaşmasına töhfə verib. Bu münasibətlər beynəlxalq siyasətdə dövlətlərin coğrafi məsafəsindən və iqtisadi potensialının fərqliliyindən asılı olmayaraq, qarşılıqlı hörmət və suveren bərabərlik prinsipləri əsasında səmərəli tərəfdaşlıq qura biləcəyini nümayiş etdirir. İkitərəfli əlaqələrin inkişafında parlamentlərarası münasibətlərin və siyasi partiyalar arasında əməkdaşlığın da xüsusi yeri var. Hər iki ölkədə dostluq qruplarının yaradılması, parlamentlərarası təşkilatlar çərçivəsində təmasların davam etdirilməsi və hakim partiyalar arasında Anlaşma Memorandumunun imzalanması əlaqələrin institusional əsaslarını gücləndirir.
Bu mexanizmlər dövlətlər arasında siyasi dialoqun davamlılığını təmin etməklə yanaşı, qanunvericilik təcrübəsinin öyrənilməsi, qarşılıqlı səfərlərin təşkili və müxtəlif sahələrdə əməkdaşlıq təşəbbüslərinin dəstəklənməsi üçün imkanlar yaradır. Bununla belə, Prezident cənab İlham Əliyevin bəyanatında xüsusi diqqət yetirilən məsələlərdən biri siyasi münasibətlərin iqtisadi məzmununun daha da gücləndirilməsidir. Dövlət başçısı mövcud ticarət dövriyyəsinin nə iki ölkənin potensialını, nə də qarşılıqlı əməkdaşlıq niyyətlərini əks etdirdiyini bildirməklə iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsinin zəruriliyini aydın şəkildə ortaya qoyub. Bu yanaşma Azərbaycan-Laos münasibətlərinin gələcək inkişafında iqtisadi diplomatiyanın rolunun artırılmasını nəzərdə tutur. Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində siyasi dialoqun iqtisadi nəticələrlə möhkəmləndirilməsi dövlətlərarası tərəfdaşlığın dayanıqlılığı baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Qarşılıqlı ticarətin genişləndirilməsi, biznes dairələri arasında birbaşa əlaqələrin yaradılması, investisiya imkanlarının araşdırılması və sahibkarlar üçün əlverişli əməkdaşlıq mühitinin formalaşdırılması bu baxımdan əsas istiqamətlərdəndir. Bakıda keçirilməsi nəzərdə tutulan Azərbaycan-Laos biznes-forumu da məhz bu məqsədlərə xidmət edə bilər. Forumun əhəmiyyəti iki ölkənin işgüzar dairələrini bir araya gətirməklə yanaşı, qarşılıqlı iqtisadi maraqların müəyyənləşdirilməsi və konkret layihələrin müzakirəsi üçün platforma yaratmasındadır. Azərbaycanın xarici ölkələrə investisiya qoyuluşlarının genişlənməsi ölkəmizin beynəlxalq iqtisadi əlaqələr sistemində artan rolunu və maliyyə imkanlarını nümayiş etdirir. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, Azərbaycan sərmayələrinin coğrafiyasının genişlənməsi yalnız investorlar üçün yeni imkanlar yaratmır, həm də tərəfdaş ölkələrdə istehsal sahələrinin inkişafına, yeni iş yerlərinin açılmasına və iqtisadi fəallığın artmasına şərait yaradır.
Bu baxımdan Laos tərəfindən Azərbaycan investorlarına konkret layihələrin təqdim olunması qarşılıqlı faydaya əsaslanan əməkdaşlığın inkişafına təkan verə bilər. Burada əsas məsələ investisiya təşəbbüslərinin iqtisadi səmərəlilik, şəffaflıq və uzunmüddətli nəticələr baxımından qiymətləndirilməsidir. Energetika, mədənçilik, kənd təsərrüfatı və digər sahələrdə əməkdaşlıq imkanlarının müzakirə olunması iqtisadi tərəfdaşlığın şaxələndirilməsi üçün geniş perspektivlər açır. Bu istiqamətlər üzrə birgə fəaliyyətin inkişafı hər iki ölkənin mövcud resurslarından və müqayisəli üstünlüklərindən daha səmərəli istifadə etməyə imkan verə bilər. Bunun üçün dövlət qurumları ilə yanaşı, özəl sektorun, sahibkar birliklərinin və müvafiq sahələr üzrə ekspertlərin iştirakı da əhəmiyyətlidir. Qarşılıqlı maraqlara uyğun layihələrin müəyyənləşdirilməsi, biznes əlaqələrinin sistemli şəkildə qurulması və əldə edilən razılaşmaların icrasına nəzarət iqtisadi əməkdaşlığın real nəticələr verməsinin əsas şərtləridir. Azərbaycan-Laos münasibətlərində diqqət çəkən digər istiqamət təhsil və humanitar əməkdaşlıqdır.
Prezident cənab İlham Əliyevin sovet dövründə iki mindən çox Laos vətəndaşının Azərbaycanda təhsil almasını xatırlatması iki xalq arasında əlaqələrin tarixi və humanitar əsaslarını üzə çıxarır. Dövlət başçısının bu ənənənin bərpası ilə bağlı təşəbbüsü və laoslu tələbələr üçün təqaüd mexanizminin təklif olunması gələcəyə hesablanmış addım kimi qiymətləndirilə bilər. Təhsil əməkdaşlığı dövlətlər arasında münasibətlərin uzunmüddətli inkişafına xidmət edən mühüm vasitədir. Xarici tələbələrin Azərbaycanda təhsil alması onların ölkəmizin elmi, mədəni və ictimai mühiti ilə tanışlığına, gələcəkdə peşəkar əlaqələrin formalaşmasına və xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın güclənməsinə şərait yaradır. Bu baxımdan tələbə mübadiləsi, universitetlərarası əməkdaşlıq, birgə elmi tədqiqatlar və təqaüd proqramları Azərbaycan-Laos münasibətlərinin humanitar ölçüsünü daha da genişləndirə bilər. Bəyanatda toxunulan mühüm məsələlərdən biri də mina təhlükəsi ilə mübarizədir. Azərbaycan və Laos müxtəlif tarixi şəraitlərdə yaranmış mina probleminin ağır nəticələri ilə üzləşən ölkələrdir.
Prezident İlham Əliyev Ermənistanın işğalı nəticəsində Azərbaycanın ərazilərində bir milyondan çox minanın basdırıldığını, son beş-altı il ərzində isə 400-dən çox azərbaycanlının mina partlayışları nəticəsində həlak olduğunu və ya ağır yaralandığını bildirib. Laosun da müharibədən onilliklər keçməsinə baxmayaraq, mina təhlükəsinin fəsadları ilə üzləşməsi bu sahədə təcrübə mübadiləsini xüsusi əhəmiyyətli edir. Mina problemi yalnız təhlükəsizlik məsələsi deyil, eyni zamanda, humanitar, sosial-iqtisadi və ekoloji nəticələri olan ciddi çağırışdır. Minalarla çirklənmiş ərazilərdə insanların təhlükəsiz yaşayışının təmin edilməsi, kənd təsərrüfatı fəaliyyətinin bərpası, infrastrukturun qurulması və məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına qayıdışı bu problemin həllindən birbaşa asılıdır. Təcrübə mübadiləsi, mütəxəssis hazırlığı, treninqlərin təşkili və müasir texnologiyaların tətbiqi hər iki ölkə üçün faydalı ola bilər. Bu əməkdaşlıq beynəlxalq humanitar səylərə töhfə verməklə yanaşı, mina təhlükəsinin aradan qaldırılması sahəsində ortaq bilik və bacarıqların inkişafına da xidmət edə bilər.
Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq perspektivləri də Azərbaycan-Laos münasibətlərinin iqtisadi məzmununun genişləndirilməsi baxımından diqqətəlayiqdir. Laosun qonşu ölkələrlə dəmir yolu bağlantılarının inkişaf etdirilməsi və gələcəkdə Trans-Xəzər nəqliyyat marşrutuna çıxış imkanının yaranması iki ölkə arasında yükdaşımaların genişləndirilməsi üçün yeni perspektivlər vəd edir. Azərbaycan ərazisində əsas nəqliyyat-logistika layihələrinin reallaşdırılması ölkəmizin beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərindəki mövqeyini gücləndirib. Hazırda əsas hədəflərdən biri yeni yük mənbələrinin cəlb edilməsi, daşımaların coğrafiyasının genişləndirilməsi və yük həcminin artırılmasıdır.
Ümid edirik ki, Laos Prezidentinin ölkəmizə səfəri zamanı konkret nəticələrin əldə edilməsi Azərbaycan ilə Laos arasında dostluq münasibətlərini daha məzmunlu, çoxşaxəli və qarşılıqlı faydaya əsaslanan tərəfdaşlığa çevirə bilər.

Metin Hüseynov - siyasi sərhçi, politoloq

Telegramda izləyin