Azərbaycanda daşınmaz əmlak üzərində hüquqların qeydiyyatı necə aparılır?

Azərbaycan Respublikasında daşınmaz əmlak üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatı mülkiyyət hüququnun müdafiəsi, mülki dövriyyənin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, hüquqi müəyyənliyin yaradılması və daşınmaz əmlak bazarında şəffaflığın artırılması baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bu qeydiyyat daşınmaz əmlak üzərində hüquqların rəsmiləşdirilməsinə, hüquq sahiblərinin qanuni mənafelərinin qorunmasına və əmlak münasibətlərində yarana biləcək mübahisələrin qarşısının alınmasına xidmət edir.
Daşınmaz əmlak üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatının hüquqi əsaslarını Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası, Mülki Məcəlləsi, "Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında" Qanunu və digər müvafiq normativ hüquqi aktlar təşkil edir. Qanunvericilikdə daşınmaz əmlakın anlayışı, onun üzərində hüquqların yaranması, başqa şəxslərə keçməsi və xitamı, eləcə də həmin hüquqların dövlət qeydiyyatına alınması qaydaları müəyyən edilir.
Daşınmaz əmlaka torpaq sahələri, yerin təki sahələri və qanunvericiliyə uyğun olaraq daşınmaz əmlak hesab edilən, torpaqla möhkəm bağlı olan obyektlər daxildir. Binalar, qurğular və digər müvafiq obyektlər də qanunvericiliklə müəyyən edilmiş meyarlara uyğun olaraq daşınmaz əmlak hesab edilir. Bu əmlaklar üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatı onların hüquqi statusunun müəyyənləşdirilməsi və mülki dövriyyədə etibarlılığın təmin olunması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri daşınmaz əmlak və onun üzərində qeydiyyata alınmış hüquqlar barədə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş məlumatların sistemləşdirilmiş məcmusudur. Reyestr vasitəsilə əmlak üzərində qeydiyyata alınmış hüquqlar haqqında məlumatlar rəsmiləşdirilir və hüquqi münasibətlərdə müəyyənlik təmin olunur. Dövlət qeydiyyatının əsas məqsədlərindən biri eyni əmlak üzərində hüquqlarla bağlı ziddiyyətlərin və hüquqi risklərin azaldılması, habelə mülkiyyətçilərin qanuni mənafelərinin qorunmasıdır.
Daşınmaz əmlak üzərində dövlət qeydiyyatına alınan hüquqlara mülkiyyət hüququ, qanunvericilikdə nəzərdə tutulan istifadə və digər əşya hüquqları daxildir. Bununla yanaşı, müvafiq hüquqi əsaslar olduqda ipoteka, servitut və digər yüklülüklər də dövlət qeydiyyatına alınır. Hüquqların yaranması, başqa şəxsə keçməsi, məhdudlaşdırılması və onlara xitam verilməsi ilə bağlı qeydiyyat hərəkətləri qanunvericiliyin tələblərinə uyğun həyata keçirilir.
Daşınmaz əmlak üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatı üçün tələb olunan sənədlər əmlakın əldə edilməsinin hüquqi əsasından və konkret vəziyyətdən asılı olaraq dəyişir. Bu məqsədlə notariat qaydasında təsdiq edilmiş alqı-satqı, bağışlama və digər müvafiq müqavilələr, vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamə, qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qərarı, səlahiyyətli dövlət və bələdiyyə orqanlarının qanunvericiliyə uyğun aktları və hüququ təsdiq edən digər sənədlər təqdim oluna bilər. Bundan əlavə, əmlakın identifikasiyası və texniki göstəricilərinin müəyyənləşdirilməsi üçün müvafiq sənədlərin təqdim edilməsi tələb oluna bilər. Sənədlərin konkret siyahısı qeydiyyata alınması tələb edilən hüququn növündən və qanunvericiliklə müəyyən edilmiş şərtlərdən asılıdır.
Nəticə etibarilə, Azərbaycanda daşınmaz əmlak üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatı mülkiyyət münasibətlərinin hüquqi təminatının gücləndirilməsində, əmlak mübahisələrinin və hüquqi risklərin azaldılmasında mühüm rol oynayır. Bu sistemin qanunvericiliyə uyğun və səmərəli fəaliyyəti mülkiyyət hüququnun müdafiəsinə, hüquqi sabitliyin qorunmasına və daşınmaz əmlak bazarında şəffaflığın təmin edilməsinə şərait yaradır.

Telegramda izləyin