Bab əl-Məndəb və Hörmüz eyni vaxtda risk altında: Azərbaycan tranzit marşrutları üçün bunun mənası nədir?

Bab əl-Məndəb və Hörmüz eyni vaxtda risk altında: Azərbaycan tranzit marşrutları üçün bunun mənası nədir?Körfəzdə gərginlik yenidən artıb. Noyabrın 13-də İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu Bəhreyndəki ABŞ radarına hücum etdiyini açıqladı. ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) iki dronun vurulduğunu bildirdi, itki və zərər olmadığını dedi və radar iddiasını təkzib etdi (Al Jazeera, Reuters). Hər iki tərəfin iddiası müstəqil təsdiqlənməyib.

Hörmüz boğazından keçid müharibədən əvvəlkindən təxminən 65 faiz azdır (UKMTO hesablaması, Al Jazeera, 7 noyabr). Noyabrın 15-də isə Yəmənin hökumət qüvvələri Bab əl-Məndəb ərazisindən çəkildi. The National-a görə, bu, boğaz üzərindəki təzyiqi artıra bilər. Beləliklə, Asiya-Avropa neft və yük marşrutunun hər iki boğazı eyni vaxtda risk altındadır.

Keçmiş səfir, politoloq Rafael İbrahimovun fikrincə, beynəlxalq koalisiyaların Qırmızı dənizdəki rolunu şişirtmək düzgün deyil. Onun sözlərinə görə, ABŞ, Britaniya və Avropa ölkələri əsasən Səudiyyənin müdafiəsinə və məhdud gəmi müşayiətinə yönəlib, husilərin gəmiçiliyi pozmaq imkanını isə heç biri aradan qaldırmır. Bu qiymətləndirmələr noyabrın 13-15-dəki hadisələrdən əvvəl verilib.

Rafael İbrahimovun Yəmənlə tanışlığı diplomatik fəaliyyətdən əvvələ gedib çıxır: Sovet illərində o, gənc mütəxəssis və tərcüməçi kimi bu ölkədə çalışıb.

ABŞ-nin mövqeyi ehtiyatlıdır. Rafael İbrahimova görə, Vaşinqton Yəmən ərazisində husilərə qarşı birbaşa əməliyyatlardan çəkinir. O, silah və kəşfiyyat məlumatı ilə kömək edir, hərbçiləri hazırlayır, lakin bunların hamısı Səudiyyə ərazisində baş verir. Onun sözlərinə görə, husilərin rəsmi nümayəndələrindən biri ABŞ açıq iştirak etmədiyi müddətcə Amerika gəmilərinə zərər vurmayacaqlarını bildirib. İbrahimovun fikrincə, bu, ABŞ-nin maraqlarına uyğundur.

Böyük Britaniyanın iştirakını o, "simvolik" adlandırır. Britaniya "Voyager" tipli yanacaqdoldurucu təyyarə və raket, dron əleyhinə müdafiə vasitələri verib, nəqliyyat təyyarəsi göndərəcəyini və "Typhoon" qırıcılarının iştirak edəcəyini elan edib. London bunun yalnız Səudiyyənin müdafiəsi üçün olduğunu vurğulayır. Britaniya Müdafiə Nazirliyi 22 sentyabrda "Voyager" tankerini göndərdiyini açıqlayıb, 20 oktyabrda isə "Typhoon" qırıcılarının yalnız müdafiə rolunda fəaliyyət göstərəcəyini və husilərə zərbə endirməyəcəyini bildirib.

Rafael İbrahimovun fikrincə, Avropa ölkələrinin iştirakı daha da məhduddur. Onun sözlərinə görə, Fransa, İtaliya, Almaniya və Belçikanın freqatları rotasiya əsasında bəzi ticarət gəmilərini müşayiət edir. Bu, gözəl səslənir, lakin problemi həll etmir. Husilərin imkanlarına gəldikdə, "heç bir şübhə ola bilməz": onlara donanma lazım deyil, raket və pilotsuz aparatlar kifayətdir. ACLED-in 1 oktyabr hesabatına görə isə husilər təhdidi əsasən Səudiyyə ilə əlaqəli gəmilərə yönəldir, lakin onu genişləndirmək imkanını saxlayır.

Rafael İbrahimova görə, logistika zəncirləri ciddi şəkildə pozulub. İbrahimov xatırladır ki, birja qiymətləri fyuçers kontraktlarıdır, faktiki spot qiymətlər isə daha yüksəkdir. Onun fikrincə, əsas problem təkcə neftin miqdarında deyil, real qiymətdə və tanker çatışmazlığındadır. O, son aylarda həftədə orta hesabla 6-7 tankerin sıradan çıxdığını deyir. Zədələnmiş gəmilərin təmiri uzun çəkir, kapitanlar və heyətlər isə çox yüksək ödəniş tələb edir. Bu tələblər regiondan kənarda işləyən gəmilərə də yayılır. Reuters-ə görə, 23 oktyabrda Brent neftinin qiyməti 116,72 dollar olub. Bu, aprelin 29-dan bəri ən yüksək göstərici idi.

Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə və Pakistan arasındakı üçtərəfli müdafiə sazişini İbrahimov əsasən müdafiə xarakterli hesab edir. Onun fikrincə, Türkiyə və Pakistanın rolu kənardan gələ biləcək hücumlara, o cümlədən husilərin mümkün quru hücumlarına qarşı müdafiədən və ölkədə sabitliyin qorunmasından ibarətdir. O, hələlik bu istiqamətdə ciddi hərbi addım görmədiyini bildirib. Saziş 7 avqustda Məkkədə imzalanıb. Türkiyə parlamenti onu noyabrın 5-də 279 səslə 119-a qarşı ratifikasiya edib. Türkiyə rəsmiləri öz qoşunlarının Yəməndə döyüşməyəcəyini və husilərə qarşı hücum əməliyyatlarında iştirak etməyəcəyini bildirib. Qoşun yerləşdirilməsi üçün parlamentin ayrıca mandatı lazımdır.

Qırmızı dənizdəki risk Azərbaycanın tranzit imkanlarına marağı da artırır. AzerNews-un 13 may tarixli təhlilinə görə, Bab əl-Məndəbdə husi raket zərbələri səbəbindən gəmilər Afrikanı dolanır və bu, Asiya-Avropa marşrutlarında iki-üç həftəlik əlavə vaxt və xərc deməkdir. Həmin yazıda Orta Dəhlizlə 2025-ci ildə 76 900 TEU konteynerin daşındığı bildirilir.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər   Baxılıb: 62   Tarix: 16 noyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Azərbaycanda koronavirus sürətlə yayılır - "Qripdən fərqlənmir"

Dünyanın bir sıra ölkələrində koronavirusun PJ.2.1 adlı yeni variantı aşkarlanıb. Bu ştamın əlamətləri adi soyuqdəymə və mövsümi qripə bənzəyir. PJ.2.1 ilk dəfə 2026-cı il mayın 2-də Kanadanın Ontario əyalətində müəyyən edilib. Daha sonra ölkənin digər bölgələrində də yoluxma halları qeydə alınıb. İyunu

20:00 136
.

Küləklə bağlı - Xəbərdarlıq

Noyabrın 17-də Bakıda və Abşeron yarımadasında, eyni zamanda bəzi bölgələrdə gözlənilən küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bununla bağlı Milli Hidrometeorologiya Xidməti məlumat yayıb. Bildirilib ki, Bakıda və Abşeron yarımadasında, Şamaxı

16:48 231
.

Böyük Qələbə tarixi ədaləti bərpa etdi

1993-cü il iyulun 23-də Ermənistan Silahlı Qüvvələri Qarabağın mərkəzində yerləşən Ağdamın böyük hissəsini işğal etmişdir. İşğal edilmiş rayonların arasında əhalinin sayına görə Ağdam ən böyük rayonlardan biri sayılırdı. Ermənistan Silahlı Qüvvələri 2020-ci il sentyabrın 27-də yenidən Azərbaycana qarş

11:50 251
.

Bu sahədə fəaliyyət tam rəqəmsallaşdırılır

"Bir pəncərə" informasiya sistemi haqqında Əsasnamə" təsdiq edilib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bununla bağlı Prezident İlham Əliyev Fərman imzalayıb. Fərmana əsasən, sistemin fəaliyyətinin təmin edilməsi məqsədilə müvafiq məlumatların ilkin mənbəyini formalaşdıran dövlət orqanlar

17:29 199
.

Azərbaycan-Böyük Britaniya diplomatik münasibətlərində yeni inkişaf mərhələsi

Azərbaycanın milli maraqlara əsaslanan çoxvektorlu və balanslaşdırılmış xarici siyasət strategiyası ölkəni regional gücdən qlobal miqyaslı etibarlı strateji tərəfdaşa çevirib. Bu günlərdə dövlət başçısı İlham Əliyevin Dublində keçirilən "Avropa Siyasi Birliyi"nin 9-cu Zirvə Toplantısında iştirak

14:42 299
.

"Mahal MTK"da rüşvət və özbaşınalıq - Müştəriləri belə aldadırlar

Sumqayıt şəhərində fəaliyyət göstərən "Mahal MTK" tərəfindən tikilib sakinlərə təhvil verilməli olan mənzillərlə bağlı ciddi problemlər yaranıb. Tikinti şirkətinin qanunsuz tələbləri və vədlərinə əməl etməməsi vətəndaşların haqlı narazılığına səbəb olub. Məlumata görə, "Mahal MTK"

15:29 221
.

Güclü küləkdə paytaxtda 32 ağac sınıb - Fotolar

Noyabrın 15-i axşam saatlarından başlayaraq paytaxtda əsən güclü külək nəticəsində ümumilikdə 32 ağac sınıb, 36 ağacın isə budaqları qırılıb. xəbər verir ki, bu barədə Baki Şəhər İcra Hakimiyyətinin (BŞİH) Mətbuat xidməti məlumat yayıb. Bildirilib ki, Bakıda ötən gündən etibarən müşahidə olunan gücl

12:25 264
.

Ölkəmizin xarici siyasətinin növbəti diplomatik uğuru

Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi çoxşaxəli, praqmatik və milli maraqlara əsaslanan xarici siyasət ölkəmizin beynəlxalq mövqelərinin möhkəmləndirilməsində, nüfuzunun yüksəldilməsində və dünyanın aparıcı dövlətləri ilə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq əlaqələrinin genişləndirilməsində mühüm rol oynayır

15:00 283
.

Deputat Ağalar Vəliyevin oğluna məxsus "Kristal Bakı" vətəndaşları aldadır?

Ölkənin aparıcı tikinti şirkətlərindən biri olan "Kristal Bakı" ASC (VÖEN - 3103396091) satışa çıxardığı mənzilləri alıcılara fərqli qiymətlərlə təqdim edir. "Real Azərbaycan" xəbər verir ki, şirkətin rəsmi saytı - " vasitəsilə satışa çıxarılan mənzillərin aylıq ödəniş məbləğlər

15:36 255
.