"Müəllimlərin hüquqi müdafiəsi üçün xüsusi mexanizmlər yaradılmalıdır"-Kamran Əsədov

"Müəllimlərin cəmiyyətdəki rolu heç bir şübhə doğurmadan önəmlidir. Onlar yalnız bilik verən deyil, həm də şagirdlərin şəxsiyyət kimi formalaşmasına təsir edən mühüm fiqurlardır. Bununla belə, Azərbaycanda müəllimlər ilə şagirdlər arasında baş verən hər hansı problemli vəziyyətdə müəllimlərin avtomatik olaraq günahkar hesab edilməsi ciddi bir tendensiyaya çevrilmişdir. Valideynlər çox vaxt obyektiv yanaşma əvəzinə övladlarını müdafiə edir və müəllimləri hədəfə alır. Bu yanaşma nə təhsil sisteminə, nə də şagirdlərin tərbiyəsinə müsbət təsir göstərir. Müəllimlərin hüquqlarının qorunması cəmiyyətdə təhsilin keyfiyyətini və peşəyə olan hörməti artırmaq üçün vacibdir".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında təhsil eksperti Kamran Əsədov bildirib.

O, qeyd edib ki, Azərbaycan Respublikasının Təhsil Haqqında Qanunun 50-ci maddəsinə əsasən, müəllimlərin peşə fəaliyyətini icra edərkən şərəf və ləyaqətinin qorunması təmin edilməlidir. Eyni zamanda, müəllimlərin qanun çərçivəsində fəaliyyət göstərdikləri müddətdə hüquqi məsuliyyət daşımamaları qeyd olunur. Buna baxmayaraq, praktikada müəllimlər çox vaxt valideynlər və cəmiyyət tərəfindən lazımsız ittihamlarla üzləşirlər. Bu, müəllim peşəsinin nüfuzuna zərbə vurur və onların motivasiyasını aşağı salır:

"Dünya təcrübəsinə nəzər saldıqda, müəllimlərin hüquqlarının qorunmasına dair uğurlu nümunələr mövcuddur. Məsələn, Finlandiyada müəllimlər cəmiyyətin ən hörmətli peşə qrupuna daxildir və onların peşəkar müstəqilliyi yüksək səviyyədə təmin olunur. Müəllimlər şagirdlərin davranışları ilə bağlı qərarlar qəbul etməkdə tam sərbəstdirlər və valideynlər onların peşəkarlığını şübhə altına almır. ABŞ-da isə müəllimlərin hüquqlarının qorunması üçün xüsusi müəllim birlikləri fəaliyyət göstərir. Bu birliklər, müəllimlərə hüquqi dəstək göstərir və onların peşəkar nüfuzunu qoruyur. Əgər bir müəllim əsassız ittihamlarla üzləşərsə, bu birliklər vasitəsilə müdafiə olunur.

Azərbaycanın təhsil sistemində də müəllimlərin hüquqlarını daha effektiv qorumaq üçün bir sıra tədbirlər həyata keçirilməlidir. İlk növbədə, məktəblərdə müəllimlər, valideynlər və şagirdlər arasında qarşılıqlı anlaşmanı gücləndirmək üçün sistemli addımlar atılmalıdır. Müəllimlərin davranış qaydalarına uyğun hərəkət etdikləri hallarda onların peşəkarlığı sorğulanmamalıdır. Valideynlərə bu istiqamətdə maarifləndirici təlimlər keçmək və onları müəllimlərin hüquqlarına hörmət etməyə təşviq etmək vacibdir.

Bundan başqa, müəllimlərin hüquqi müdafiəsi üçün xüsusi mexanizmlər yaradılmalıdır. Məsələn, hər bir məktəbdə münaqişələrin həlli üçün mediator rolunu oynayan müstəqil komitələr fəaliyyət göstərə bilər. Bu komitələr, valideynlər və müəllimlər arasında yaranan problemləri obyektiv şəkildə həll etməyə imkan verərdi. Həmçinin, müəllimlərin hüquqlarının pozulması hallarında hüquqi müdafiə üçün dövlət səviyyəsində xüsusi strukturların yaradılması məqsədəuyğun olardı.

Şagirdlərin və valideynlərin müəllimlərə qarşı mənfi münasibəti təkcə müəllimlərin deyil, bütövlükdə təhsil sisteminin ziyanına işləyir. Müəllimlər öz hüquqlarının qorunduğunu və cəmiyyət tərəfindən dəstəkləndiklərini hiss etdikdə, daha yaxşı təhsil verə bilərlər. Bunun əksinə olaraq, davamlı şəkildə təzyiq altında olan və günahkar hesab edilən müəllimlər peşələrinə qarşı motivasiyalarını itirir və bu da təhsilin keyfiyyətinə mənfi təsir göstərir.

Təhsil təkcə şagirdin və ya valideynin hüquqları ilə məhdudlaşmır. Bu prosesin üç əsas iştirakçısı – şagird, valideyn və müəllim arasında balansın qorunması vacibdir. Şagirdlərin davranışında problemlər olduğu halda valideynlərin yalnız müəllimi günahkar hesab etməsi şagirdlərdə məsuliyyətsizlik hissini gücləndirir. Bu yanaşma, təhsilin əsas məqsədi olan şəxsiyyət formalaşdırma işinə zərər vurur.

Nəticə olaraq, müəllimlərin hüquqlarının qorunması cəmiyyətdə təhsilin keyfiyyətini artırmaq üçün əsas şərtlərdən biridir. Müəllimlərin hüquqlarının müdafiə olunması yalnız qanunvericilikdə yazılı qalmaqla kifayətlənməməli, praktikada da tətbiq edilməlidir. Müəllimlərin peşəkar nüfuzunun qorunması həm valideynlərin, həm də dövlətin prioritetlərindən biri olmalıdır. Belə olduğu halda, həm müəllimlər, həm də şagirdlər daha sağlam bir təhsil mühitində inkişaf edə bilər".

Telegramda izləyin