"Məktəblərdə təhlükəsizlik məsələləri diqqət mərkəzində olmalıdır"-Kamran Əsədov

"Son dövrlərdə məktəblilərin məktəb vaxtından sonra kriminal hadisələrdə iştirakı Regional Təhsil İdarələrinin işinin öhdəsindən layiqincə gəlməməsi ilə əlaqədardır.
Sumqayıt və Gəncə şəhərlərində 8-11-ci sinif şagirdləri arasında baş verən bu hadisələr ciddi siqnal olaraq qəbul edilməlidir. Bu, təkcə valideyn nəzarətsizliyi deyil, həm də təhsil sistemindəki boşluqlarla əlaqəlidir. Məsələnin kökündə dayanan səbəbləri anlamaq və həll yollarını tapmaq vacibdir".

Bunu BiG.AZ-a danışan təhsil eksperti Kamran Əsədov bildirib.

Ekspert qeyd edib ki, araşdırmalara görə, Azərbaycanda məktəblilərin 20%-dən çoxu məktəbdənkənar vaxtını təhlükəsiz və faydalı keçirmək üçün uyğun imkanlara malik deyil. Dünyada bu kimi halların qarşısını almaq üçün müxtəlif yanaşmalar tətbiq edilir. Məsələn, Finlandiyada şagirdlərin məktəb saatlarından sonra nəzarətsiz qalmaması üçün xüsusi ictimai proqramlar mövcuddur. Bu proqramlar uşaqları idman, sənət və texnologiya dərnəklərinə cəlb etməklə onların sosial mühitdə özlərini təhlükəsiz hiss etmələrini təmin edir:

"Azərbaycanda isə məktəbdənkənar fəaliyyətlərin sayı və keyfiyyəti kifayət qədər aşağı səviyyədədir. İdman klubları və dərnəklər çox vaxt ödənişli olduğu üçün bir çox ailələr bu imkandan istifadə edə bilmir. Nəticədə uşaqlar boş vaxtlarını küçədə və nəzarətsiz keçirirlər. Bu da onların asanlıqla yanlış mühitə daxil olmasına səbəb olur.

Təhsil sistemində psixoloji xidmətlərin gücləndirilməsi də bu problemlərin qarşısını almaqda əhəmiyyətli rol oynaya bilər. Statistikaya əsasən, inkişaf etmiş ölkələrdə məktəblərdə hər 500 şagirdə bir psixoloq düşür. Azərbaycanda isə bu rəqəm olduqca aşağıdır. Psixoloqların çatışmazlığı uşaqların problemlərinin vaxtında müəyyən edilməsinə mane olur. Gənclərin aqressiv davranışları, sosial problemləri və ailədaxili çətinlikləri çox vaxt diqqətdən kənarda qalır.

Məsələnin digər tərəfi isə valideynlərin məsuliyyətidir. Valideynlər uşaqların nəzarətsiz vaxtını düzgün təşkil etməli, onlarla aktiv ünsiyyət qurmalı və sosial problemlərdən onları uzaq tutmalıdırlar. Ancaq bu da kifayət deyil. Məktəb rəhbərliyi, müəllimlər və valideynlər arasında əməkdaşlıq sistematik şəkildə qurulmalıdır. Bu yanaşma ABŞ-da "Parent-Teacher Partnership" modeli ilə tətbiq edilir və müsbət nəticələr verir. Valideyn-müəllim əməkdaşlığı gənclərin davranışlarına ciddi təsir göstərir və onların təhlükəli mühitlərdən uzaq durmalarına yardım edir.

Eyni zamanda, təhlükəsizlik məsələləri diqqət mərkəzində olmalıdır. Məsələn, Böyük Britaniyada məktəblərin ətrafında təhlükəsizlik kameraları quraşdırılır və polislə birgə təhlükəsizlik protokolları tətbiq edilir. Bu yanaşma şagirdlər arasında baş verə biləcək zorakılıq hallarını azaldır. Azərbaycanda da məktəblərin ətrafında təhlükəsizliyin artırılması üçün oxşar tədbirlər həyata keçirilməlidir.

Nəhayət, təhsil proqramlarına sosial bacarıqlarla bağlı dərslərin daxil edilməsi vacibdir. Uşaqlar münaqişələrin həlli, zorakılığın mənfi təsirləri və sosial məsuliyyətlər barədə məlumatlandırılmalıdırlar. Kanadada məktəblərdə keçirilən "Peace Education" dərsləri bu istiqamətdə uğurlu nümunədir. Bu dərslər gənclərə zorakılığın mənfi nəticələrini öyrətməklə yanaşı, onları sosial mühitdə konstruktiv rol oynamağa təşviq edir.

Bu hadisələrin təkrar baş verməməsi üçün təhsil sistemi, valideynlər və cəmiyyət birgə məsuliyyət daşımalıdır. İnteqrativ yanaşma olmadan bu cür problemlərin kökünü həll etmək mümkün deyil. Azərbaycanın gələcəyi olan gənclərin təhlükəsiz və sağlam inkişafı üçün hər birimiz daha çox diqqət göstərməliyik".

Telegramda izləyin