Bu il ali məktəblərə qəbul planında hər hansı bir dəyişiklik gözlənilirmi?-EKSPERTDƏN AÇIQLAMA

Son illərdə Azərbaycanda ali təhsil müəssisələrinə tələbə qəbulu sistemində ciddi dəyişikliklər müşahidə olunur. Təhsil siyasətində aparılan islahatlar nəticəsində plan yerlərinin artırılması, yeni universitetlərin yaradılması və qəbul qaydalarının tənzimlənməsi tendensiyası davam edir. 2025-ci ildə də bu istiqamətdə yeni addımların atılacağı gözlənilir.

Yeni addımlar nələrdən ibarət olacaq?

Mövzu ilə bağlı BiG.AZ-a danışan təhsil eksperti Kamran Əsədov bildirib ki, 2015-ci ildən bəri ali məktəblərə qəbul olan tələbələrin sayında stabil artım müşahidə edilir. 2015-ci ildə bu göstərici təxminən 35 min nəfər olduğu halda, 2023-cü ildə artıq 53 minə çatmışdır. 2024-cü ildə isə bu rəqəm 58 minə qədər yüksəlib. Bu artım təkcə ali təhsil müəssisələrinin sayının çoxalması ilə deyil, eyni zamanda, dövlətin təhsil sahəsində apardığı siyasətlə əlaqəlidir. Xüsusilə, ölkədə yeni universitetlərin yaradılması və dövlət sifarişli yerlərin artırılması bu göstəriciyə təsir edən əsas faktorlardandır:

"Azərbaycan ali təhsil sistemində plan yerlərinin artırılması tendensiyası son illərdə daha da güclənib. 2023-cü ildə 53 mindən çox plan yeri ayrıldığı halda, 2024-cü ildə bu rəqəm 58 mini keçmişdir. Bu artımın əsas səbəblərindən biri dövlət sifarişli yerlərin genişləndirilməsidir. 2023-cü ildə dövlət sifarişli yerlərin sayı 49%-ə qədər yüksəldi ki, bu da tələbələr üçün daha əlverişli şərait yaratdı. Bu tendensiyanın 2025-ci ildə də davam edəcəyi gözlənilir və plan yerlərinin təxminən 63-65 minə çatacağı proqnozlaşdırılır. Bu isə daha çox abituriyentin ali təhsilə qəbul olunmaq imkanını artıracaq.
Plan yerlərinin artması keçid ballarına birbaşa təsir göstərir. Son illərdə bəzi ixtisaslar üzrə keçid ballarında azalmalar müşahidə olunub. Xüsusilə, mühəndislik, kənd təsərrüfatı və təbiət elmləri sahəsindəki ixtisaslar üzrə keçid ballarında azalmalar baş verib. 2024-cü ildə mühəndislik ixtisaslarında keçid balları bir qədər aşağı düşdü və plan yerlərinin genişləndirilməsi nəticəsində bu ixtisaslara qəbul olmaq daha əlçatan oldu. 2025-ci ildə də bu tendensiyanın davam edəcəyi və bəzi ixtisaslar üzrə keçid ballarında 10-20 bal arasında azalma ola biləcəyi ehtimal edilir.
Son illərdə Azərbaycan universitetlərinə qəbul olan abituriyentlərin nəticələrinə baxdıqda, 200-300 bal aralığında nəticə göstərənlərin faizinin artdığı müşahidə olunur. 2023-cü ildə 700 ballıq sistemdə 200-300 bal toplayan abituriyentlərin faizi 40%-dən çox idi. Bu isə qəbul prosesində abituriyentlərin bir hissəsinin aşağı ballarla universitetlərə qəbul olduğunu göstərir. Xüsusilə, region universitetlərində plan yerlərinin tam dolmaması səbəbindən keçid balları daha da aşağı düşüb. 2025-ci ildə də eyni tendensiyanın davam edəcəyi gözlənilir və bu, abituriyentlər üçün ali təhsil almaq imkanlarını genişləndirəcək".

Ekspert onu da qeyd etdi ki, son dövrlərdə təhsil siyasətində xaricdə təhsilin dəstəklənməsi ilə bağlı yeni proqramlar həyata keçirilir. Dövlətin "2022-2026-cı illər üzrə Dövlət Proqramı" çərçivəsində hər il 500-dən çox gəncin xarici ölkələrin nüfuzlu universitetlərində təhsil alması nəzərdə tutulub. Bu proqramlar daxili qəbul sisteminə də təsir edir. Xaricdə təhsil imkanlarının genişləndirilməsi yerli universitetlərə rəqabət yaradır və ali təhsil müəssisələrinin keyfiyyətini artırmaq üçün stimullaşdırıcı faktor rolunu oynayır. 2025-ci ildə də xaricdə təhsilə ayrılan plan yerlərinin artacağı və dövlətin bu sahəyə daha çox vəsait ayıracağı gözlənilir:

"Ölkədə ali təhsil müəssisələrinin sayının artması qəbul prosesinə də təsir edir. Xüsusilə, yeni yaradılan Qarabağ Universiteti, Türkiyə-Azərbaycan Universiteti və İtaliya-Azərbaycan Universiteti 2024-cü ildən etibarən tələbə qəbuluna başlayıb. Qarabağ Universitetinin bu il əlavə olaraq 2000 nəfərə yaxın tələbə qəbulu planlaşdırılır ki, bu da ümumi ali təhsil sistemində tələbə sayının artmasına müsbət təsir edəcək. Yeni universitetlərin yaradılması həm də ixtisas müxtəlifliyini artıracaq və abituriyentlər üçün yeni seçim imkanları yaradacaq.
2025-ci ildə qəbul prosesində baş verəcək dəyişikliklərdən biri də bəzi ixtisaslar üzrə dövlət sifarişli yerlərin artırılmasıdır. Xüsusilə, informasiya texnologiyaları, süni intellekt, mühəndislik və kənd təsərrüfatı sahələrində plan yerlərinin artırılması gözlənilir. 2024-cü ildə dövlət sifarişli yerlərin sayında artım baş verdiyi kimi, 2025-ci ildə də bu sahələrə əlavə plan yerlərinin ayrılması mümkündür. Bu isə həmin sahələr üzrə keçid ballarının bir qədər aşağı düşməsinə və tələbələrin dövlət sifarişli yerlərə qəbul olma imkanlarının artmasına gətirib çıxaracaq.
Tələbə qəbulunun artması ali təhsil sistemində keyfiyyət məsələsini də gündəmə gətirir. Son illərdə bəzi universitetlərdə tələbə sayının çoxalması nəticəsində təhsil keyfiyyətində müəyyən problemlər yaranıb. Xüsusilə, kadr çatışmazlığı, təhsil infrastrukturunun yetərsizliyi və tələbə sıxlığının artması universitetlərin effektiv işləməsinə mənfi təsir göstərir. 2025-ci ildə bu problemlərin həlli üçün yeni tədbirlərin görüləcəyi gözlənilir. Xüsusilə, universitetlərdə müəllim kadrlarının artırılması və keyfiyyətin yüksəldilməsi üçün yeni layihələrin həyata keçirilməsi mümkündür.
Qəbul sistemindəki dəyişikliklər yalnız tələbə qəbulu və plan yerlərinin artırılması ilə məhdudlaşmır. Son illərdə qəbul imtahanlarında açıq tipli sualların sayının artırılması və imtahan prosesinin təkmilləşdirilməsi istiqamətində addımlar atılıb. 2024-cü ildə keçirilən imtahanlarda açıq tipli testlərin sayının artması müşahidə olunub və bu prosesin 2025-ci ildə də davam edəcəyi gözlənilir. Açıq sualların artması abituriyentlərin analitik düşünmə bacarıqlarının inkişaf etdirilməsinə yönəlib və bu, təhsil sisteminin keyfiyyətinin yüksəldilməsi baxımından vacib addımlardan biridir.
Son onillikdə Azərbaycan ali təhsil sistemində aparılan islahatlar nəticəsində qəbul sayı, plan yerləri və keçid ballarında mühüm dəyişikliklər baş verib. 2025-ci ildə də bu tendensiyanın davam edəcəyi, plan yerlərinin 63-65 minə çatacağı və bəzi ixtisaslar üzrə keçid ballarının azalma göstərə biləcəyi ehtimal edilir. Eyni zamanda, xaricdə təhsil imkanlarının genişləndirilməsi və yeni universitetlərin yaradılması gənclər üçün daha çox seçim variantı təqdim edəcək. Təhsil sisteminin keyfiyyətinin yüksəldilməsi və universitetlərin infrastrukturlarının inkişaf etdirilməsi isə bu prosesin uğurla davam etdirilməsi üçün əsas prioritetlərdən biri olacaq".

Telegramda izləyin