Həkimlər həyəcan təbili çalır: Malyariyaya qarşı mübarizə dalana dirənib

Həkimlər həyəcan təbili çalır: Malyariyaya qarşı mübarizə dalana dirənibUzun illərin nailiyyətlərini məhv edə və səhiyyə sistemlərini həddindən artıq yükləyə biləcək genişmiqyaslı epidemiya təhlükəsi realdır.

Qaynarinfo-nun məlumatına görə, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) xəbərdarlıq edir ki, malyariyaya qarşı qlobal mübarizə iqlim dəyişikliyi, parazitlərin dərmanlara davamlılığı və maliyyələşmənin azalması səbəbindən sürətini itirib.

"The Telegraph" yazır ki, ÜST-ün cümə axşamı dərc olunan illik hesabatına əsasən, əsasən Afrikada uşaqları təsirləndirən malyariya 2024-cü ildə 610 min insanın həyatına son qoyub. 2023-cü ildə bu rəqəm 598 min idi. Ümumilikdə 282 milyon yoluxma qeydə alınıb — bu, 2000-ci ildən bəri ən yüksək göstəricidir.

Malyariyaya qarşı proqramları maliyyələşdirən Qlobal Fondun direktoru Piter Sands qeyd edib ki, illərdir durğunluq riski barədə xəbərdarlıqlar edilsə də, indi xəstəlik halları açıq şəkildə artır. Onun sözlərinə görə, genişmiqyaslı epidemiya real təhlükə olaraq qalır və bu, uzun illər ərzində əldə olunan nailiyyətləri məhv edə, səhiyyə sistemlərini isə iflasa sürükləyə bilər.

Qlobal ölüm hallarının XXI əsrin əvvəlindən bəri əhəmiyyətli dərəcədə azalmasına baxmayaraq, son illərdə bu irəliləyiş dayanıb. Hazırda 47 ölkə malyariyadan azad hesab olunur, lakin Efiopiya, Madaqaskar, Əfqanıstan və Yəməndə yoluxma halları artır.

ÜST xəstəliyin yayılmasını iki mürəkkəb amillə izah edir: malyariya paraziti və onu yayan ağcaqanadlarla. İqlim dəyişikliyi komarlar üçün isti və rütubətli şərait yaradır, onların əvvəllər təsirlənməmiş bölgələrə yayılmasına səbəb olur və yeni ocaqlar formalaşdırır.

Sands bildirib ki, varlı ölkələrdə bir çoxları üçün malyariya uzaq risk kimi görünsə də, unutmamalıdır ki, 50 il əvvəl xəstəlik Cənubi Avropanı, 25 il əvvəl isə ABŞ-ı təhdid edirdi. İqlim dəyişikliyi, dərmanlara davamlılıq və yeni ağcaqanad növləri səbəbindən denqe, çikunqunya və malyariya kimi ağcaqanadların yaydığı xəstəliklər yeni ərazilərə doğru genişlənir.

Dərmanlara davamlılıq, o cümlədən xəstəliyə qarşı əsas vasitə olan artemizininə qarşı müqavimət, ən azı səkkiz ölkədə qeydə alınıb. Həmçinin son beş ildə 48 ölkədə evlərin və tor şəbəkələrinin emalı üçün istifadə olunan əsas insektisid sinfi olan piretroidlərə qarşı davamlılıq aşkarlanıb.

Bundan əlavə, münaqişələr və qeyri-sabitlik dərmanların və tor şəbəkələrinin çatdırılmasını çətinləşdirir, daxili məcburi köçkünləri isə komar sancmaları üçün yüksək riskli, zəif sanitariyaya malik ərazilərə aparır. Son bir ildə varlı ölkələrin maliyyə dəstəyi təxminən 21% azalıb, bu da Afrikanın həyati vacib malyariya ilə mübarizə vasitələrini təmin etməsini risk altına qoyur.

Mövqeləşmə pisləşsə də, tədqiqatçılar bildirir ki, yeni alətlər artıq minlərlə insanın həyatını xilas edib. Bunlara Afrikada 2024-cü ildə tətbiq edilən "R21" və "RTS,S" peyvəndləri daxildir. Pilot tədqiqatlara əsasən, bu peyvəndlər ölüm hallarını 13% azaldır. Həmçinin xlorfenapir ilə işlənmiş tor şəbəkələrinin geniş tətbiqi ən azı 13 milyon yoluxma hallarının qarşısını almağa imkan verib.

ÜST baş direktoru Tedros Adanom Qebreyesus bildirib ki, yeni vasitələr ümid versə də, ciddi çətinliklər qalmaqdadır. O, xəstəlik halları və ölümün artmasının, davamlılıq təhlükəsinin və maliyyələşmənin azalmasının son 20 ilin nailiyyətlərini geri apara biləcəyini vurğulayıb.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Sağlamlıq   Baxılıb: 948   Tarix: 05 dekabr 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Saç tökülməsi sizi qorxutmasın! Çarə TAPILDI!!!

Dəmir, zülal və sinkin orqanizdə çatmamazlığı saçların tökülməsiinə səbəb olur. Hamiləlik, tiroid, şəkər, qaraciyər və böyrək xəstəlikləri də saçı tökür. Həddindən artıq diaeta, xərçəng xəstəliklərinin müalicəsində istifadə edilən bəzi dərmanlar da saçları tökər, həmçinin rənglənmədə istifadə edilə

17.09.2021 1439
.

Həddən artıq tərləmənin SƏBƏBLƏRİ

Tərləmə fizioloji prosesdir. Tərləmənin köməyi ilə bədənimiz öz normal hərarətini saxlayır. -a istinadla bildirir ki, mütəxəssislər bununla bağlı maraqlı məlumatlar verir:. - Bundan əlavə tərlə birlikdə orqanizmdən artıq və ziyanlı maddələr (toksinlər, şlaklar və s.) ifraz olunur. İnsana isti oland

18.08.2021 1367
.

Həkim Delta ştamına qarşı ƏN EFFEKTİV üsulu AÇIQLADI

Delta ştamına qarşı ən təsirli üsul 2 doza "Sinovac"la 1 doza "Pfizer"in qarışığıdır. Bunu yoluxucu xəstəliklər üzrə mütəxəssis Bülənt Ərtoğrul deyib. O bildirib ki, bu nəticəyə mövcud elmi məlumatlar əsasında gəlnib: "2 dozada "Pfizer"in effektivliyi bir qədər aşağı

22.08.2021 1318
.

Möcüzəvi meyvə: Xərçəng riskini azaldır, şəkəri salır

Çində həyat dərmanı olaraq tanınan innab saysız faydası ilə məşhurdur. Uzun illərdir şəfa qaynağı olaraq tanınan bu meyvənin yeni faydası öyrənilib. -a istinadən xəbər verir ki, innab yemək sizi bir çox xəstəliklərdən qoruyacaq. Tərkibi A və C vitamini boldur. Ürək sağlamlığı üçün xeyirlidir. Bağırsa

23.08.2021 1865
.

Həkim üzün vəziyyətinə görə diaqnoz edilən təhlükəli xəstəlikləri açıqladı

Asimmetrik üz insultun ilk əlamətlərindən biri ola bilər. Bu barədə rusiyalı onkoloq İvan Karasev danışıb. Onun sözlərinə görə, əksər xəstəliklər insanın üzündə müəyyən izlər buraxır. "Üzdəki quru və çatlamış dəri bədənin susuz qalmasının bir əlamətidir. Bu simptom həm də tər vəzilərinin işi il

28.08.2021 914
.

"Qarpızın yağlı yeməkdən sonra yeyilməsi düzgün deyil" - HƏKİM

Adətən hər yayda bu mövsüm üçün xarakterik olan hadisələr müşahidə edilir. Qarpızdan zəhərlənmələr, ilan, həşərat sancmaları və sair. Bu il də bədbəxt hadisələrsiz ötüşmədi. Öncə qeyd edək ki, rəsmi məlumatlarda bu vaxta kimi qarpızla bağlı zəhərlənmə hallarının olmadığı iddia edilir. Yayın ən çox sərinləşdiric

22.08.2021 1038
.

Yoluxucu xəstəliklərdən qorunmaq üçün belə qidalanın

Payızda immuniteti yaxşılaşdırmaq və bədəni gücləndirmək üçün sitrus meyvələrindən istifadə etmək məsləhət görülür, çünki tərkibində olan efir yağları əhval-ruhiyyəni yüksəldir. Bundan əlavə, faydalı yağlar unudulmamalıdır, onları qoz-fındıq, zeytun yağı, avokado və yağlı balıqdan əldə etmək olar. B

12.09.2021 1388
.

Yaxşı fiziki formaya aparan yolda ilk 5 ADDIM

İlin əvvəlində yaya kimi arıqlamağı özünüzə məqsəd qoymuşdunuz, amma yayın sonunda hələ də məqsədinizə çatmamısınız? O zaman məqsədlərinizə daha ciddi yanaşın və elə bu gündən başlayın. BİG.AZ xarici mətbuata istinadən oxuculara 5 sadə addımdan başlamağı məsləhət görür. Elementar görsənsələr də, bu qaydalar

24.08.2021 957
.

Yuxusuzluğu aradan qaldıran məlhəm

Yay girəndən bir çoxları yuxusuzluq sindromundan əziyyət çəkir. Yatmaq istəsəniz də, yuxuya getməyə əziyyət çəkirsiniz. BİG.AZ Axşam.az-a istinadən xəbər verir ki, yuxu dərmanı qəbul etmək heç də çıxış yolu deyil. Həm də dərman mədəni zəhərləyir. Yuxusuzluq sindromundan xilas olmaq üçün aşağıdakı məlhəm

22.08.2021 2428
.