Orqan nəqlindən sonra xarakter dəyişikliyi: Elm bu qəribə dönüşü necə izah edir?

Orqan nəqlindən sonra xarakter dəyişikliyi: Elm bu qəribə dönüşü necə izah edir?Orqan nəqli texnologiyası 1967-ci ildə ilk ürək nəqlinin həyata keçirilməsindən bəri inanılmaz dərəcədə inkişaf edib. Hətta ABŞ-da 2024-cü ildə 48 mindən çox orqan nəqli aparılaraq bu sahədə tarixi rekord qeydə alınıb. Tibb dünyası cərrahi texnikalarda təkmilləşdikcə, medalın digər üzündəki daha sirli bir fenomen də həkimlərin diqqətini getdikcə daha çox cəlb etməyə başlayıb: nəql əməliyyatlarından sonra müşahidə olunan şəxsiyyət və vərdiş dəyişiklikləri.

Qaynarinfo-nun məlumatına görə, qeydə alınan bəzi hallar demək olar ki, film ssenarisini xatırladır. Məsələn, ömrü boyu vegetarian qidalanan bir qadının orqan nəqlindən sonra qəfil şəkildə toyuq məhsullarına qarşı güclü istək hiss etməsi və sonradan məlum olması ki, orqan bağışçısı bu yeməkləri çox sevirmiş.

Oxşar hallar sümük iliyi nəqlindən sonra da müşahidə olunur: turşunu sevməyən bir şəxsin nəqldən sonra turşu həvəskarına çevrilməsi və ya şərab zövqünün tamamilə dəyişməsi artıq tibbi ədəbiyyatda təəccüb doğuran nadir qeydlər sayılmır. Dəyişikliklər təkcə dad duyğusu ilə məhdudlaşmır; musiqi zövqündən cinsi yönümə, incəsənətə maraqdan ümumi xarakter xüsusiyyətlərinə qədər bir çox sahədə fərqliliklər qeydə alınır.

Bioloji dəyişiklik, yoxsa psixoloji əks-səda?

Lançaster Universitetinin professoru Adam Teylor bu sualı araşdıran alimlərin ön sıralarındadır. Onun sözlərinə görə, ölüm təhlükəsi ilə üz-üzə qaldıqdan sonra ikinci həyat şansı qazanmaq insanlarda təbii olaraq yeni baxış bucağı və plasebo effekti yarada bilər. Lakin məsələ bununla bitmir. Teylor vurğulayır ki, orqanlar bədənin qalan hissəsi ilə daimi əlaqə saxlayır və yeni bir orqanın bədənə daxil olması insanın fiziologiyasını köklü şəkildə dəyişə bilər. Xüsusilə ürək təkcə qan pompalayan mexaniki bir orqan deyil; böyrəklərlə birlikdə maye balansını tənzimləyən, eyni zamanda beyində "mübarizə və ya qaç" reaksiyasını və əhval-ruhiyyəni idarə edən hormonlar ifraz edən mürəkkəb bir sistemdir.

Məsələn, bağışlanan yeni ürək əvvəlkindən təxminən 20 faiz daha çox hormon ifraz edirsə və ya bədəndəki mövcud siqnallara fərqli reaksiya verirsə, insanın istirahət zamanı ürək döyüntüsü və ümumi enerji səviyyəsi dəyişir. Bu fiziki uyğunlaşma prosesi birbaşa beynə ötürülən siqnallara təsir göstərərək əhvalda dəyişikliklərə səbəb ola bilər.

Üstəlik, bu təsiri yaradan təkcə ürək deyil. "Xoşbəxtlik hormonu" kimi tanınan serotoninin böyük hissəsinin bağırsaqlarda istehsal olunması da orqanların bir-birindən asılı və sıx əlaqəli sistemlər olduğunu göstərir. Bu qədər bir-biri ilə bağlı bir mexanizmdə bir hissəni dəyişib heç nə dəyişməyəcəyini gözləmək əslində daha təəccüblü olardı.

İlkin tədqiqatlar göstərir ki, orqan nəqli keçirən şəxslərin təxminən 90 faizi şəxsiyyətində müəyyən fərqlilik hiss etdiyini bildirir. Hansı orqanın hansı dəyişikliklərə daha çox səbəb olduğu hələ tam dəqiqləşdirilməsə də, nəql əməliyyatlarının sayının artması alimlərin əlindəki məlumat bazasını sürətlə genişləndirir.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Sağlamlıq   Baxılıb: 876   Tarix: 30 dekabr 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Saç tökülməsi sizi qorxutmasın! Çarə TAPILDI!!!

Dəmir, zülal və sinkin orqanizdə çatmamazlığı saçların tökülməsiinə səbəb olur. Hamiləlik, tiroid, şəkər, qaraciyər və böyrək xəstəlikləri də saçı tökür. Həddindən artıq diaeta, xərçəng xəstəliklərinin müalicəsində istifadə edilən bəzi dərmanlar da saçları tökər, həmçinin rənglənmədə istifadə edilə

17.09.2021 1439
.

Həddən artıq tərləmənin SƏBƏBLƏRİ

Tərləmə fizioloji prosesdir. Tərləmənin köməyi ilə bədənimiz öz normal hərarətini saxlayır. -a istinadla bildirir ki, mütəxəssislər bununla bağlı maraqlı məlumatlar verir:. - Bundan əlavə tərlə birlikdə orqanizmdən artıq və ziyanlı maddələr (toksinlər, şlaklar və s.) ifraz olunur. İnsana isti oland

18.08.2021 1367
.

Həkim Delta ştamına qarşı ƏN EFFEKTİV üsulu AÇIQLADI

Delta ştamına qarşı ən təsirli üsul 2 doza "Sinovac"la 1 doza "Pfizer"in qarışığıdır. Bunu yoluxucu xəstəliklər üzrə mütəxəssis Bülənt Ərtoğrul deyib. O bildirib ki, bu nəticəyə mövcud elmi məlumatlar əsasında gəlnib: "2 dozada "Pfizer"in effektivliyi bir qədər aşağı

22.08.2021 1318
.

Möcüzəvi meyvə: Xərçəng riskini azaldır, şəkəri salır

Çində həyat dərmanı olaraq tanınan innab saysız faydası ilə məşhurdur. Uzun illərdir şəfa qaynağı olaraq tanınan bu meyvənin yeni faydası öyrənilib. -a istinadən xəbər verir ki, innab yemək sizi bir çox xəstəliklərdən qoruyacaq. Tərkibi A və C vitamini boldur. Ürək sağlamlığı üçün xeyirlidir. Bağırsa

23.08.2021 1865
.

Həkim üzün vəziyyətinə görə diaqnoz edilən təhlükəli xəstəlikləri açıqladı

Asimmetrik üz insultun ilk əlamətlərindən biri ola bilər. Bu barədə rusiyalı onkoloq İvan Karasev danışıb. Onun sözlərinə görə, əksər xəstəliklər insanın üzündə müəyyən izlər buraxır. "Üzdəki quru və çatlamış dəri bədənin susuz qalmasının bir əlamətidir. Bu simptom həm də tər vəzilərinin işi il

28.08.2021 914
.

"Qarpızın yağlı yeməkdən sonra yeyilməsi düzgün deyil" - HƏKİM

Adətən hər yayda bu mövsüm üçün xarakterik olan hadisələr müşahidə edilir. Qarpızdan zəhərlənmələr, ilan, həşərat sancmaları və sair. Bu il də bədbəxt hadisələrsiz ötüşmədi. Öncə qeyd edək ki, rəsmi məlumatlarda bu vaxta kimi qarpızla bağlı zəhərlənmə hallarının olmadığı iddia edilir. Yayın ən çox sərinləşdiric

22.08.2021 1038
.

Yoluxucu xəstəliklərdən qorunmaq üçün belə qidalanın

Payızda immuniteti yaxşılaşdırmaq və bədəni gücləndirmək üçün sitrus meyvələrindən istifadə etmək məsləhət görülür, çünki tərkibində olan efir yağları əhval-ruhiyyəni yüksəldir. Bundan əlavə, faydalı yağlar unudulmamalıdır, onları qoz-fındıq, zeytun yağı, avokado və yağlı balıqdan əldə etmək olar. B

12.09.2021 1388
.

Yaxşı fiziki formaya aparan yolda ilk 5 ADDIM

İlin əvvəlində yaya kimi arıqlamağı özünüzə məqsəd qoymuşdunuz, amma yayın sonunda hələ də məqsədinizə çatmamısınız? O zaman məqsədlərinizə daha ciddi yanaşın və elə bu gündən başlayın. BİG.AZ xarici mətbuata istinadən oxuculara 5 sadə addımdan başlamağı məsləhət görür. Elementar görsənsələr də, bu qaydalar

24.08.2021 957
.

Yuxusuzluğu aradan qaldıran məlhəm

Yay girəndən bir çoxları yuxusuzluq sindromundan əziyyət çəkir. Yatmaq istəsəniz də, yuxuya getməyə əziyyət çəkirsiniz. BİG.AZ Axşam.az-a istinadən xəbər verir ki, yuxu dərmanı qəbul etmək heç də çıxış yolu deyil. Həm də dərman mədəni zəhərləyir. Yuxusuzluq sindromundan xilas olmaq üçün aşağıdakı məlhəm

22.08.2021 2428
.