Təhsildə dünyəvilik və dini inanclara hörmət arasında tarazlıq qorunmalıdır

Müasir cəmiyyətdə təhsil yalnız bilik və bacarıqların formalaşdırılması ilə məhdudlaşmır. Məktəb eyni zamanda uşaqların dünyagörüşünün, sosial davranışlarının və vətəndaşlıq mövqeyinin formalaşdığı mühüm ictimai mühitdir. Buna görə də təhsil sistemində dünyəvilik prinsipinin qorunması, şagirdlər arasında bərabərliyin təmin edilməsi və fərqli inanclara hörmətlə yanaşılması xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Dünyəvi dövlətin təhsil siyasətində əsas məqsəd məktəbin dini təsirlərdən asılı olmayan, elmi biliklərə və ümumi təhsil standartlarına əsaslanan bir müəssisə kimi fəaliyyət göstərməsidir. Bu yanaşma müxtəlif dini inanclara sahib olan və ya heç bir dini inanca bağlı olmayan şagirdlərin eyni təhsil mühitində bərabər imkanlarla iştirak etməsinə şərait yaratmalıdır.

Son dövrlərdə məktəblərdə baş örtüyü və geyim qaydaları ətrafında aparılan müzakirələr bu tarazlığın nə qədər vacib olduğunu göstərir. Bir tərəfdən, təhsil müəssisələrində müəyyən edilmiş qaydaların qorunması və bütün şagirdlərə eyni standartların tətbiqi zəruridir. Digər tərəfdən, dini etiqad azadlığı və şəxsi hüquqlar da hüquqi qiymətləndirmə zamanı nəzərə alınmalıdır. Bu məsələlərə birtərəfli yanaşmaq əvəzinə, qüvvədə olan qanunvericiliyin tələbləri və insan hüquqlarının prinsipləri əsas götürülməlidir.

Məktəblərdə dünyəviliyin qorunması dini inanclara qarşı münasibət kimi təqdim edilməməlidir. Dünyəvilik, ilk növbədə, dövlət təhsilinin hər hansı dini baxışın üstün tutulmasından kənar olması və bütün şagirdlərə bərabər münasibətin təmin edilməsidir. Bu prinsipin mahiyyəti fərqli inanclar arasında qarşıdurma yaratmaq deyil, ortaq təhsil mühitinin davamlılığını qorumaqdır.

Belə bir mühitin formalaşmasında müəllimlərin, valideynlərin və təhsil rəhbərliyinin üzərinə mühüm məsuliyyət düşür. Müəllimlər şagirdlərə fərqli düşüncələrə hörmətlə yanaşmağı, mübahisələri sivil şəkildə həll etməyi və hüquqların qarşılıqlı məsuliyyətlə bağlı olduğunu öyrətməlidirlər. Valideynlər isə uşaqların təhsil prosesində iştirakını dəstəkləməklə yanaşı, məktəbin qanuni tələblərinə də diqqətlə yanaşmalıdırlar.

Dövlət qurumları da bu məsələlərdə aydın və ardıcıl mövqe nümayiş etdirməli, qəbul edilən qərarların hüquqi əsaslarını ictimaiyyətə izah etməlidirlər. Şəffaflıq və düzgün maarifləndirmə yanlış anlaşılmaların qarşısını almağa, cəmiyyətdə etimadı gücləndirməyə kömək edə bilər.

Təhsildə dünyəviliyin qorunması ilə dini etiqad azadlığına hörmət bir-birini istisna edən anlayışlar kimi qiymətləndirilməməlidir. Hüquqi dövlətin əsas xüsusiyyəti bu prinsipləri qanun çərçivəsində uzlaşdırmaq, məktəblərdə bərabərliyi və qarşılıqlı hörməti təmin etməkdir. Təhsilin əsas məqsədi isə bütün uşaqların keyfiyyətli bilik əldə etməsi, sərbəst düşünməsi və cəmiyyətin məsuliyyətli üzvləri kimi yetişməsidir.

NURAY NƏZƏROVA

Telegramda izləyin