Türkiyədə uşaqların məktəb həyəcanı, valideynlərin dolanışıq qayğısı - KÖŞƏ YAZISI

Yeni tədris ili başlayarkən uşaqlar məktəb həyəcanı yaşayır, milyonlarla valideyn isə artan dəftərxana ləvazimatları, geyim, servis və qidalanma xərclərinin hesabını aparır.

Yeni bir tədris ili başlayır.

Uşaqlar üçün bu, yeni həyəcan, yeni dostlar, yeni müəllimlər və yeni hədəflər deməkdir. Kimisi ilk dəfə məktəb partasında əyləşəcək, kimisi yuxarı sinfə keçməyin sevincini yaşayacaq. Evlərdə çantalar hazırlanacaq, dəftərlərin ilk səhifələri açılacaq, qələmlər yenidən qutularına qoyulacaq.

Amma bütün bu həyəcanın valideynlərin pəncərəsindən görünən başqa bir tərəfi də var.

Orada mənzərə bir qədər fərqlidir.

Çünki uşaqlar məktəbin açılmasını gözləyərkən, valideynlər məktəb xərclərinin hesabını aparırlar.

Bir çanta neçəyədir?

Bir cüt ayaqqabı neçəyədir?

Geyim, dəftərxana ləvazimatları, servis, qidalanma...

Siyahı uzandıqca uzanır.

Üstəlik, məsələ yalnız məktəb xərcləri ilə də bitmir. Ev kirayəsi, kommunal ödənişlər, ərzaq, nəqliyyat və digər zəruri xərclər onsuz da ailə büdcəsini sıxarkən, təhsil xərcləri də sentyabr ayında bu yükün üzərinə əlavə olunur.

Həyat bahalaşıb.

Bunu artıq hamı bilir.

Əsas məsələ isə bu bahalılığın uşaqların təhsil həyatına necə təsir etməsidir.

Bir uşağın məktəb həyəcanı ailənin büdcə hesabına çevrilməməlidir

Bir valideynin övladının məktəb ehtiyaclarını qarşılamaq istəməsi qədər təbii nə ola bilər?

Uşaq yeni çanta istəyəndə "ala bilmərik" demək asan deyil.

Yeni ayaqqabıya ehtiyacı olanda "bir az da köhnəsini geyin" demək asan deyil.

Sinifdə hamının sahib olduğu bir ləvazimatı uşaq istədiyi halda ala bilməmək heç də asan deyil.

Çünki uşaq iqtisadiyyatı bilmir.

İnflyasiyanı bilmir.

Minimum əməkhaqqını, kirayə qiymətlərini, kommunal ödənişləri bilmir.

Uşaq sadəcə dostuna baxır.

Onun da eyni imkanlara sahib olmaq istəməsi isə tamamilə təbiidir.

Valideynlərin əsas çətinliyi də məhz burada başlayır.

Övladının nəyinsə çatışmazlığını yaşamasını istəməyən ailə öz ehtiyaclarından kəsir. Başqa bir xərci təxirə salır. Kredit kartından istifadə edir. Borclanır.

Sonra isə ayın sonunu necə başa vuracağını düşünür.

Bu mənzərəni yalnız "məktəb alış-verişi bahalaşıb" kimi qiymətləndirmək böyük mənzərəni gözdən qaçırmaq olardı.

Burada daha mühüm bir məsələ var:

Təhsildə imkan bərabərliyi.

İmkan bərabərliyi yalnız eyni məktəbə getmək deyil

Hamımız uşaqlarımızın bərabər şəraitdə təhsil almasını istəyirik.

Amma bərabərlik yalnız eyni məktəbdə eyni partada əyləşməklə təmin olunmur.

Uşağın evindəki imkanlar onun təhsil həyatına birbaşa təsir göstərir.

Birinin otağında kompüteri, interneti, dərs çalışma masası var.

Digərinin isə dərs oxumaq üçün evdə uyğun bir künc tapması belə problemdir.

Birinin qida çantası doludur.

Digərinin ailəsi isə övladının əsas ehtiyaclarını qarşılamaq üçün ayın sonunu hesablayır.

İndi dönüb uşaqlara "Hamınız bərabərsiniz, çox çalışın" demək nə dərəcədə realdır?

Uşaqların qarşısına eyni imtahanı qoymaq asandır.

Amma onların həmin imtahana hansı şəraitdə gəldiyinə baxmaq daha vacibdir.

Uşağın uğurunu yalnız onun zəkası və çalışqanlığı müəyyən etməməlidir.

Ailəsinin maddi vəziyyəti də onun taleyinə çevrilməməlidir.

Çünki təhsil cəmiyyətin gələcəyinə qoyulan ən böyük sərmayədir.

Məktəblər açılır, amma əsl sınaq hamımızındır

Yeni tədris ili başlayır.

Müəllimlər siniflərinə daxil olacaq, şagirdlər partalarında əyləşəcəklər.

Bir il ərzində yeni biliklər öyrənəcək, imtahanlar verəcək, xəyallar quracaqlar.

Biz böyüklərin üzərinə düşən isə onların qarşısındakı iqtisadi maneələri mümkün qədər azaltmaqdır.

Çünki bir uşağın məktəb həyatına başlayarkən ilk düşündüyü "Ailəm bunun pulunu necə ödəyəcək?" olmamalıdır.

İlk düşündüyü dərsləri, dostları və gələcəyi olmalıdır.

Bu gün təhsil xərcləri səbəbindən çətinlik yaşayan ailələri görməzdən gəlmək sabahın problemlərini bu gündən böyütmək deməkdir.

Çünki bu gün bir uşağın çantasından əskilən hər şey sabah onun təhsil imkanlarına təsir göstərə bilər.

Bu səbəbdən təhsil siyasətini yalnız dərsliklər, kurikulum və imtahan sistemi üzərindən müzakirə etmək kifayət deyil.

Ailənin maddi vəziyyətini də müzakirə etməliyik.

Dəftərxana xərclərini də müzakirə etməliyik.

Qidalanmanı da.

Nəqliyyatı da.

Və ən əsası, uşağın təhsil hüququnu ailəsinin maddi imkanlarından asılı vəziyyətdən çıxarmağın yollarını müzakirə etməliyik.

Çünki uşaqların gələcəyi valideynlərinin cibinin imkanlarına görə formalaşmamalıdır.

Yeni tədris ili başlayarkən uşaqlarımızın gözlərində həyəcan görmək istəyirik.

Narahatlıq yox.

Ümid görmək istəyirik.

Çatışmazlıq yox.

Xəyal görmək istəyirik.

Amma bunun üçün uşaqlara sadəcə uğurlar arzulamaq kifayət deyil.

Onların təhsil yolunda ailələrin çiyinlərindəki yükü də görmək lazımdır.

Uşaqlar məktəbə gedərkən valideynlər dolanışıq qayğısına düşürsə, burada hamımızın düşünməli olduğu bir məsələ var.

Məktəb zəngi hər uşaq üçün eyni vaxtda çalına bilər.

Amma həmin zəngdən sonra başlayan həyat, təəssüf ki, hər uşaq üçün eyni şərtlərdə davam etmir.

Dəyişdirməli olduğumuz əsas məqam da məhz budur.

Hakan Dikmen

Telegramda izləyin